چمدان خبر – مرتضی یگانه: میزگرد «بررسی چالشهای پیشروی دفاتر خدمات مسافرتی و آینده صنعت گردشگری در شرایط بحرانهای اقتصادی و سیاسی» با حضور جمعی از مدیران و فعالان باسابقه آژانسهای مسافرتی در تحریریه چمدان خبر برگزار شد و حاضران به بیان دغدغهها، انتقادات و راهکارهای پیشنهادی خود پرداختند.
به گزارش چمدان خبر، در این نشست علی یعقوبی مدیرعامل آژانس مسافرتی خاور سیر مشهد، مهدی ناصری مدیرعامل آژانس عالم گشت ، مجید یحیی شیبانی مدیرعامل آژانس سینا سیر ادیبیان و علی امینزاده فعال حوزه دفاتر خدمات مسافرتی در خارج از کشور حضور داشتند و درباره وضعیت فعلی بازار سفر، کاهش تقاضا، بیثباتیهای اقتصادی، نبود حمایتهای مؤثر و چشمانداز پیشروی گردشگری به گفتوگو پرداختند.
هشدار درباره بیثباتی بازار و نبود حمایت مؤثر
علی یعقوبی با اشاره به تکرار بحرانهای مقطعی در سالهای اخیر اظهار کرد: اگر گردشگری را به یک تنگ بلور تشبیه کنیم، در سالهای ۱۳۹۸، ۱۴۰۱ و حتی خرداد امسال ضربههای متعددی به این تنگ وارد شده است. متأسفانه در این سالها کمترین حمایت از کسبوکارهای آسیبدیده حوزه گردشگری صورت گرفته است.
وی با انتقاد از نوسانات شدید قیمتها افزود: روز گذشته قیمت بلیت مسیر مشهد–کیش را بررسی میکردم؛ بلیتی که پیشتر ۱۰ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان بود، ناگهان به یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان رسید. این بیثباتیها برنامهریزی را برای ما غیرممکن میکند.
یعقوبی با یادآوری تنشهای منطقهای دهه ۹۰ میلادی و تأثیر آن بر صنعت گردشگری گفت: در آن دوره نیز به دلیل فضای نااطمینانی، پروازها خالی میماند و بسیاری از همکاران ما ورشکست شدند. گردشگری صنفی بسیار حساس است و کوچکترین تنش سیاسی یا امنیتی مستقیماً بر آن اثر میگذارد.
وی با بیان اینکه مشکل صرفاً اقتصادی نیست، تصریح کرد: مردم علاوه بر مسائل مالی، از نظر روحی نیز آمادگی سفر ندارند. در مشهد حدود چهار تا پنج هزار نیروی فعال در حوزه گردشگری مشغول کار هستند، اما این صنعت که دومین صنعت پولساز دنیاست، در کشور ما حامی جدی ندارد.
مدیرعامل آژانس خاور سیر با اشاره به تجربه دوران کرونا خاطرنشان کرد: در سال ۱۳۹۹ با وجود تعطیلی دفاتر، برای ما مالیات تعیین شد. وقتی شرکتی فعالیتی ندارد، چرا باید مالیات بپردازد؟ این نشان میدهد درک دقیقی از شرایط گردشگری وجود ندارد. امروز با ۱۸ پرسنل فعالیت میکنم، اما عملاً فروش بسیار محدود است و بسیاری از دفاتر حتی تمایلی به برنامهریزی تور ندارند.
وی در پایان با نگاهی امیدوارانه افزود: اگر وضعیت سیاسی و اقتصادی کشور را کویری بدانیم و گردشگری را درختی در انتهای آن، امید داریم روزی باران ببارد و این درخت دوباره جوانه بزند.
گردشگری؛ نخستین قربانی بحران و آخرین بازگشته به ثبات
در ادامه نشست، مهدی ناصری با تأکید بر تأثیر همزمان عوامل مختلف بر بازار سفر گفت: اقتصاد، سیاست، افزایش نرخ ارز و کاهش تقاضا همه با هم بر گردشگری اثر گذاشتهاند. گردشگری صنعتی ترسو است؛ اولین بخشی است که در بحران آسیب میبیند و آخرین بخشی است که به شرایط عادی بازمیگردد.
وی افزود: در پنج سال اخیر کرونا، تحولات اقتصادی و سیاسی و حتی جنگ ۱۲ روزه منطقه، همگی فشار مضاعفی بر این حوزه وارد کردهاند. در سال ۱۳۹۹ حدود ۱۱ ماه عملاً تعطیل بودیم، اما مالیات و بیمه همچنان برقرار بود. این سیاستها کارشناسیشده نیست.
ناصری با اشاره به کاهش قدرت خرید مردم تصریح کرد: وقتی اقتصاد خانوادهها ضعیف میشود، سفر از سبد هزینهها حذف میشود. امروز مردم نگراناند اگر سفری رزرو کنند و لغو شود، چگونه پول خود را بازپس بگیرند. ما با بلاتکلیفی بزرگی روبهرو هستیم.
وی همچنین به تغییر الگوی کاری دفاتر اشاره کرد و گفت: پیشتر برنامه فروش ما بر اساس فصلهای اوج و رکود مشخص بود، اما اکنون حتی در زمانهایی که باید اوج فعالیت باشد با بحران مواجهیم. ما محصولی ارائه میدهیم که تاریخ مصرف دارد و نمیتوان آن را انبار کرد؛ صندلی پرواز و اتاق هتل اگر فروخته نشود از بین میرود.
مدیرعامل آژانس عالم گشت با بیان اینکه در مشهد حدود ۷۰۰ آژانس فعال است، اظهار کرد: بسیاری از دفاتر با حداقل نیرو فعالیت میکنند و همین نیروها نیز تخصصی و تجربی هستند. از دست دادن این سرمایه انسانی جبرانپذیر نیست.
چالش گردشگری ورودی و حفظ سرمایه انسانی آژانسها
مجید یحیی شیبانی به تأثیر شرایط موجود بر گردشگری ورودی اشاره کرد و گفت: وضعیت کنونی هم سفرهای داخلی و هم خارجی را فلج کرده است. بخشی از فعالیت ما جذب گردشگر خارجی است، اما تصویر بزرگنماییشدهای از وضعیت ایران در خارج ارائه میشود که مانع ورود گردشگران میشود.
وی افزود: در حال حاضر تنها بخشی از ورودیهای ما محدود به گردشگری سلامت و اتباع افغانستانی است و عملاً در جذب گردشگر داخلی و خارجی به نقطه صفر نزدیک شدهایم.
شیبانی با تأکید بر حفظ نیروهای باسابقه دفاتر گفت: کارمندی دارم که ۲۴ سال با ما همکاری کرده است. نمیتوانیم بهسادگی با چنین نیرویی خداحافظی کنیم. ما با امید و علاقه به این حرفه ایستادهایم و در حال حفظ سنگر خود هستیم.
وی در پایان خاطرنشان کرد: در سه سال اخیر انواع بحرانها را پشت سر گذاشتهایم، اما همچنان امیدواریم شرایط کشور به سمت ثبات حرکت کند تا صنعت گردشگری نیز بتواند دوباره جان بگیرد.
لزوم توسعه زیرساختهای جنوب برای جذب گردشگر خارجی
علی امینزاده، فعال حوزه دفاتر خدمات مسافرتی در خارج از کشور، با اشاره به ظرفیتهای مغفولمانده ایران در جذب گردشگر خارجی اظهار کرد: در حوزه گردشگری ورودی، همچنان تقاضا برای اقامت در هتلهای باکیفیت و مقاصد متفاوت وجود دارد و بخشی از گردشگران خارجی از مکانهای خاص و بکر استقبال میکنند.
او با بیان اینکه طی هفته گذشته در جنوب کشور حضور داشته است، گفت: امروز برای اقامت در یک هتل متوسط در خارج از کشور باید شبی حدود ۱۵۰ دلار پرداخت کرد؛ این در حالی است که همین میزان هزینه میتواند امکان سه شب اقامت در جنوب ایران را فراهم کند. این نشان میدهد از نظر مزیت قیمتی، ایران همچنان ظرفیت رقابت دارد.
امینزاده در عین حال تأکید کرد: مشکل اصلی در زیرساختهاست. بسیاری از فضاهای بکر جنوب کشور از نظر دسترسی، امکانات و خدمات استاندارد با چالش روبهرو هستند. دولت باید تمرکز بیشتری بر توسعه این مناطق داشته باشد و سیاستگذاریها به سمت تقویت زیرساختهای گردشگری هدایت شود، اما در عمل چنین رویکردی بهصورت جدی دیده نمیشود.
این فعال حوزه گردشگری با اشاره به دشواریهای حفظ سرمایه انسانی در دفاتر خدمات مسافرتی افزود: ما برای بقا تلاش کردهایم و همچنان امیدوار هستیم. با این حال، از دست دادن نیروهای متخصص ضربه بزرگی به مجموعهها وارد میکند. تربیت نیروی متخصص زمانبر است و خروج آنها از این صنعت خسارتی جدی محسوب میشود.
او در پایان خاطرنشان کرد: امروز بخشی از متخصصان گردشگری در حال دلسرد شدن هستند و انتظار میرود مدیران و مسئولان با تصمیمات عملی و حمایتهای واقعی، شرایط را برای تداوم فعالیت حرفهای در این حوزه فراهم کنند.
روایت مشترک فعالان گردشگری؛ بقا با امید، ادامه با حمایت
آنچه در این میزگرد بیش از هر نکتهای برجسته بود، تکرار یک مطالبه مشترک از سوی فعالان صنعت گردشگری بود؛ مطالبهای برای ثبات، تصمیمگیری کارشناسی و درک واقعی از شرایط کسبوکارهای خدماتی. دفاتر خدمات مسافرتی که در سالهای اخیر از کرونا تا تنشهای سیاسی و نوسانات اقتصادی را پشت سر گذاشتهاند، امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند حمایت مؤثر، سیاستگذاری پایدار و بازسازی اعتماد عمومی هستند.
حاضران در این نشست با وجود تمام گلایهها، همچنان بر امید به آینده تأکید داشتند؛ امیدی که اگر با برنامهریزی دقیق و حمایت عملی همراه شود، میتواند بار دیگر چرخهای گردشگری ایران را به حرکت درآورد.