با محدود شدن گزینه‌های سفر هوایی، تسهیل ورود گردشگران خارجی از مرزهای زمینی اهمیت بیشتری یافته است در این میان، پیشنهاد تخصیص کارت هوشمند سوخت به خودروهای گردشگران خارجی می‌تواند یکی از موانع سفر جاده‌ای به ایران را برطرف کند، مشروط بر آنکه سازوکار اجرایی آن شفاف و قابل دسترس باشد.
به گزارش چمدان خبر، گردشگری ورودی ایران در شرایطی با محدودیت‌های حمل‌ونقل هوایی و چالش‌های ناشی از تحولات منطقه‌ای مواجه است که مسیرهای زمینی می‌توانند برای بخشی از مسافران خارجی، به‌ویژه گردشگران کشورهای همسایه، جایگزینی برای سفر هوایی باشند.
با این حال ورود گردشگر خارجی با خودروی شخصی به ایران تنها به باز بودن مرزها و امکان عبور خودرو محدود نمی‌شود. تأمین سوخت، بیمه، تشریفات گمرکی، خدمات جاده‌ای و دسترسی به اطلاعات معتبر، مجموعه‌ای از الزامات سفر زمینی هستند که نبود هر یک از آن‌ها می‌تواند تجربه سفر را با مشکل مواجه کند.
در همین زمینه، پیشنهاد تخصیص کارت هوشمند سوخت به وسایل نقلیه گردشگران خارجی مورد حمایت کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی ایران قرار گرفته است؛ طرحی که هدف آن ایجاد سازوکاری مشخص برای تأمین سوخت خودروهای خارجی، جلوگیری از استفاده غیرهدفمند از یارانه بنزین و تسهیل سفرهای زمینی عنوان شده است.
محدودیت پروازها؛ افزایش اهمیت مسیرهای زمینی
محدودیت‌های پروازی و کاهش دسترسی به برخی مسیرهای بین‌المللی، اهمیت حمل‌ونقل زمینی را برای سفر به ایران افزایش داده است. این شرایط نشان می‌دهد توسعه گردشگری زمینی دیگر صرفاً یک انتخاب جانبی در صنعت گردشگری نیست و می‌تواند بخشی از برنامه مدیریت سفرهای ورودی در دوره محدودیت‌های هوایی باشد.
البته سفر زمینی نیز از محدودیت‌ها و مخاطرات مستقل برخوردار است و نمی‌توان آن را در همه شرایط جایگزینی آسان یا ایمن برای پرواز دانست.
حمایت اتاق بازرگانی از تخصیص کارت سوخت گردشگری
بر اساس متن گزارش ارائه‌شده درباره نظرخواهی دولت، کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی ایران با کلیات آیین‌نامه پیشنهادی تخصیص کارت هوشمند سوخت به وسایل نقلیه گردشگران خارجی موافقت کرده است.
در این چارچوب، قرار است تأمین سوخت خودروهای گردشگران خارجی از طریق سازوکاری مشخص و با نرخی غیر‌یارانه‌ای انجام شود تا مسافران بتوانند هزینه سوخت موردنیاز خود را پیش از آغاز سفر برآورد کنند.
در گزارش منتشرشده از موضع کمیسیون گردشگری، تأکید شده است که تعیین نرخ سوخت بر مبنای قیمت تمام‌شده یا نرخ‌های بین‌المللی می‌تواند از تخصیص یارانه غیرهدفمند جلوگیری کرده و هم‌زمان زمینه کاهش سوءاستفاده از سهمیه سوخت را فراهم کند.
از نگاه فعالان این حوزه، برخورداری گردشگران خارجی از امکان سوخت‌گیری قانونی، منظم و قابل پیش‌بینی، علاوه بر تسهیل سفر، می‌تواند به بهبود تصویر ایران به‌عنوان مقصد گردشگری کمک کند.
موسوی: گردشگران خارجی نباید برای تأمین سوخت سرگردان شوند
سیدمصطفی موسوی، رئیس کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی ایران، تخصیص کارت سوخت به گردشگران خارجی دارای خودروی شخصی را اقدامی مؤثر در توسعه گردشگری زمینی دانسته است.
او با اشاره به مشکلات تأمین سوخت برای خودروهای خارجی توضیح داده است که نبود کارت سوخت می‌تواند مسافران را به استفاده از کارت دیگران یا جایگاه‌ها وابسته کند و حتی در برخی مسیرها موجب معطلی یا دشواری در سوخت‌گیری شود.
موسوی همچنین تأکید کرده است که ارائه سوخت با نرخ غیر‌یارانه‌ای و از طریق سازوکاری مشخص، می‌تواند هم منافع اقتصادی کشور را حفظ کند و هم خدمات‌رسانی به گردشگران را بهبود بخشد.
این موضوع برای گردشگرانی که با خودروی شخصی، کاروان‌های خودرویی یا خودروهای ویژه سفر وارد کشور می‌شوند، اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا برنامه‌ریزی مسیر و مدت اقامت آنان مستقیماً به دسترسی مطمئن به سوخت وابسته است.
افزایش ورود زمینی؛ فرصتی برای بازار گردشگری همسایگان
در تازه‌ترین اظهارات رئیس کمیسیون گردشگری اتاق ایران از افزایش حدود ۱۰ تا ۲۰ درصدی ورود گردشگران از مسیرهای زمینی طی شش ماه گذشته خبر داده است.
موسوی همچنین با اشاره به تداوم ارتباط گردشگری ایران با کشورهای همسایه، به‌ویژه عراق و افغانستان، اعلام کرده است که گردشگری اقتصادی و سلامت در مقایسه با بخش گردشگری لوکس، همچنان ظرفیت فعالیت دارد.
با این حال، این ارقام باید با توجه به تفاوت شیوه‌های شمارش مسافران و گردشگران تفسیر شوند و به‌تنهایی نشان‌دهنده افزایش ورود خودروهای شخصی خارجی نیستند.
کارت سوخت هوشمند چگونه می‌تواند سفر را تسهیل کند؟
یکی از مهم‌ترین مزایای احتمالی کارت سوخت هوشمند برای گردشگران خارجی، کاهش وابستگی به روش‌های غیررسمی سوخت‌گیری است.
چنانچه این طرح اجرایی شود، گردشگر می‌تواند با اطلاع از نرخ سوخت، شرایط دریافت کارت و نحوه استفاده از آن، برنامه دقیق‌تری برای سفر جاده‌ای خود تنظیم کند.
همچنین اتصال اطلاعات کارت سوخت به مشخصات خودروی خارجی و مدت مجاز حضور آن در کشور می‌تواند، در صورت طراحی مناسب سامانه، به نظارت بر مصرف سوخت و کاهش تخلفات احتمالی کمک کند.
از سوی دیگر، آژانس‌های گردشگری و برگزارکنندگان تورهای زمینی نیز می‌توانند با آگاهی از هزینه سوخت و مقررات مربوط، بسته‌های سفر شفاف‌تری برای بازارهای هدف طراحی کنند.
از تصویب آیین‌نامه تا اجرا؛ پرسش‌هایی که باید پاسخ داده شود
با وجود مزایای مطرح‌شده، موفقیت طرح تخصیص کارت سوخت هوشمند به گردشگران خارجی به جزئیات اجرایی آن وابسته است.
هنوز لازم است روشن شود کارت سوخت از چه طریقی و در کدام مبادی مرزی ارائه خواهد شد، قیمت نهایی سوخت چگونه تعیین می‌شود، گردشگران خارجی با چه روش‌هایی امکان پرداخت خواهند داشت و آیا کارت صادرشده در تمام جایگاه‌های موردنیاز قابل استفاده خواهد بود یا خیر.
همچنین وضعیت خودروهای دیزلی، خودروهای عبوری و ترانزیتی، مدت اعتبار کارت و نحوه رسیدگی به مشکلات احتمالی مسافران باید مشخص شود.
هماهنگی میان وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، وزارت نفت، گمرک، دستگاه‌های مرزبانی و بخش خصوصی گردشگری برای اجرای چنین طرحی ضروری خواهد بود.
گردشگری زمینی به بسته‌ای جامع از تسهیلات نیاز دارد
تخصیص کارت سوخت هوشمند، هرچند می‌تواند یکی از مشکلات سفر با خودروی شخصی را برطرف کند، اما به‌تنهایی برای توسعه گردشگری زمینی کافی نیست.
تسهیل تشریفات ورود موقت خودرو، دسترسی به بیمه معتبر، اطلاع‌رسانی چندزبانه درباره مقررات، خدمات امداد جاده‌ای، امکان پرداخت هزینه‌ها و هماهنگی دفاتر خدمات مسافرتی با مراکز اقامتی، از دیگر نیازهای این بخش به شمار می‌روند.
برای گردشگرانی که به دلیل محدودیت پروازها مسیر زمینی را انتخاب می‌کنند، پیش‌بینی‌پذیری هزینه‌ها و شرایط عبور از مرز اهمیت ویژه‌ای دارد. در چنین شرایطی، ایجاد یک نظام یکپارچه خدمات سفر زمینی می‌تواند از سردرگمی مسافران جلوگیری کند.
فرصت گردشگری ایران در گرو تصمیم‌های اجرایی
ایران به دلیل همسایگی با بازارهای مهم گردشگری و برخورداری از شبکه گسترده راه‌های زمینی، ظرفیت توسعه سفرهای جاده‌ای و گردشگری خودرویی را دارد؛ با این حال، بهره‌برداری از این ظرفیت مستلزم رفع موانع عملیاتی و توجه به شرایط ایمنی سفر است.
حمایت کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی از طرح کارت هوشمند سوخت را می‌توان گامی در جهت ساماندهی خدمات موردنیاز گردشگران خارجی ارزیابی کرد؛ اما تبدیل این پیشنهاد به تسهیلات واقعی، به تصویب نهایی مقررات، اعلام شیوه‌نامه اجرایی و همکاری دستگاه‌های مسئول نیاز دارد.
در شرایطی که محدودیت‌های حمل‌ونقل هوایی بر گردشگری ورودی تأثیر گذاشته است، تسهیل سفر زمینی می‌تواند بخشی از راهبرد حفظ ارتباط با بازارهای گردشگری همسایه باشد؛ راهبردی که موفقیت آن نه فقط به تأمین سوخت، بلکه به امنیت سفر، شفافیت مقررات و کیفیت خدمات مرزی وابسته خواهد بود.