چمدان خبر – صنعت بومگردی ایران که طی سالهای اخیر بهعنوان یکی از ارکان توسعه گردشگری پایدار و رونق اقتصاد محلی شناخته میشد، این روزها با بحرانی کمسابقه دستوپنجه نرم میکند. کاهش شدید سفرهای داخلی و خارجی، افزایش هزینهها، نبود حمایتهای مؤثر و افت محسوس ضریب اشغال، بسیاری از فعالان این حوزه را به مرز تعطیلی یا تغییر شغل رسانده است وضعیتی که اگر ادامه یابد، میتواند بخش مهمی از ظرفیت اقامتی و فرهنگی کشور را از بین ببرد.
سقوط تقاضا در فصل اوج سفر
یاور عبیری، رئیس جامعه اقامتگاههای بومگردی کشور، با اشاره به شرایط نامناسب این روزهای این بخش میگوید ضریب اشغال بهطور محسوسی کاهش یافته است. به گفته او، استانهای جنوبی مانند بوشهر و قشم که معمولاً در این زمان از سال با موج گردشگران مواجه بودند، اکنون با افت جدی مسافر روبهرو شدهاند و در سایر استانها نیز وضعیت چندان بهتر نیست بهگونهای که در برخی مناطق غربی، فعالیت بومگردیها عملاً متوقف شده است.
او تأکید میکند ادامه این روند باعث شده بخشی از فعالان این حوزه تصمیم به خروج از بازار و تغییر شغل بگیرند. به گفته عبیری، تسهیلات وعده دادهشده دولتی نیز به دلیل بروکراسی طولانی یا عدم تخصیص مؤثر، نتوانسته کمکی به این مجموعهها کند.
گردشگری در وضعیت «کما»
در استان همدان نیز شرایط مشابهی حاکم است. علی سورانی، رئیس انجمن صنفی اقامتگاههای بومگردی استان در گفتگو با چمدان خبر معتقد است گردشگری کشور عملاً در حالت کما قرار دارد. او میگوید ضریب اشغال بومگردیهای استان به نزدیکی صفر رسیده و برخی مجموعهها به دلیل مشکلات مالی تعطیل شدهاند؛ روندی که احتمالاً تا ماههای آینده شدت خواهد گرفت.
به باور او، مشکل صرفاً با ارائه وام حل نمیشود، بلکه نیازمند تغییر نگاه سیاستگذاران به گردشگری بهعنوان یک صنعت راهبردی است. سورانی همچنین هشدار میدهد با توجه به شرایط اقتصادی، سفر از سبد هزینه بسیاری از خانوارها حذف شده و حتی چشمانداز نوروز آینده نیز چندان امیدوارکننده نیست.
مازندران؛ از اشغال ۹۰ درصدی تا اتاقهای خالی
در شمال کشور نیز وضعیت مشابهی گزارش میشود. روحالله فرقانی، رئیس جامعه بومگردی مازندران به چمدان خبر میگوید اقامتگاههایی که در سالهای گذشته در ایام نوروز تقریباً پر بودند، اکنون با کمتر از ۱۰ درصد اشغال فعالیت میکنند. به گفته او، کاهش سفر، افزایش هزینههای حملونقل، گرانی انرژی و خدمات و فشار اقتصادی بر خانوارها از عوامل اصلی این افت تقاضاست.
او تأکید میکند حتی ارائه تخفیف نیز نتوانسته گردشگران را به سفر ترغیب کند و در عین حال هزینههای جاری مجموعهها آنقدر افزایش یافته که ادامه فعالیت را دشوار کرده است. به گفته فرقانی، نیمی از بومگردیهای استان هنوز برای تمدید مجوز سال آینده اقدام نکردهاند؛ موضوعی که زنگ خطر جدی برای آینده گردشگری منطقه محسوب میشود.
فشار هزینهها و آیندهای مبهم
افزایش ناگهانی قیمت مواد مصرفی و حاملهای انرژی نیز فشار مضاعفی بر این کسبوکارها وارد کرده است. عبیری با اشاره به رشد شدید قیمتها میگوید تعرفههای اقامتگاهها ثابت مانده اما هزینهها چند برابر شده و ادامه فعالیت با این شرایط تقریباً ناممکن است.
او هشدار میدهد تعطیلی مجموعههای مجوزدار میتواند به رشد اقامتگاههای غیرمجاز منجر شود؛ مراکزی که بدون نظارت و استاندارد فعالیت میکنند و ممکن است کیفیت خدمات و امنیت گردشگران را به خطر بیندازند. همچنین بسیاری از فعالان به دلیل مشکلات مالیاتی، بیمهای و اداری دیگر تمایلی به تمدید مجوز ندارند.
چشمانداز نگرانکننده برای نوروز
فعالان این حوزه معتقدند اگر سفرها هم شکل بگیرد، احتمالاً بخش زیادی از مسافران به گزینههای ارزانتری مانند چادر مسافرتی یا اسکان در مدارس روی خواهند آورد. چنین روندی میتواند سرمایهگذاریهای سالهای گذشته در حوزه اقامتگاههای بومگردی را با خطر جدی مواجه کند.
آنچه روشن است اینکه بومگردیهای کشور در نقطه حساسی قرار گرفتهاند نقطهای که بدون برنامهریزی حمایتی و بازگشت اعتماد گردشگران، ممکن است به خروج گسترده فعالان و از دست رفتن یکی از ارزشمندترین ظرفیتهای گردشگری ایران منجر شود.