معاون هوانوردی و امور بینالملل سازمان هواپیمایی کشوری با تشریح ابعاد خسارتهای وارد شده به فرودگاهها، ناوگان و سامانههای ناوبری کشور در جریان جنگ اخیر، از خروج بخشی از ناوگان مسافربری از چرخه خدمت و آسیب جدی به چند فرودگاه و برج مراقبت خبر داد و تأکید کرد: بازپرداخت وجوه مسافران، حفظ ایمنی پروازها و صیانت از نیروی انسانی متخصص سه محور اصلی اقدام این سازمان در شرایط فعلی است.
به گزارش چمدان خبر، سیدحمیدرضا صانعی با اشاره به ماهیت حساس و شکننده صنعت هوانوردی غیرنظامی در زمان جنگ و تنشهای امنیتی گفت: صنعت هوانوردی غیرنظامی یکی از حساسترین صنایع در شرایط جنگی است و معمولاً از اولین بخشهایی است که به دلیل نگرانیهای امنیتی فعالیت آن دستخوش محدودیت یا توقف میشود. در چنین شرایطی، نهتنها ارائه خدمات حملونقل هوایی مختل میشود، بلکه بازرگانی و اقتصاد شرکتهای هواپیمایی نیز بلافاصله تحت تأثیر قرار میگیرد و این آثار تا مدتی پس از پایان جنگ و برقراری آتشبس ادامه پیدا میکند.
او با اشاره به جنگ اخیر افزود: در این مرحله دشمن صهیونیستی و آمریکایی، خود صنعت هوانوردی را به طور مستقیم هدف قرار داد و متأسفانه زیرساختهای فرودگاهی، سامانههای ناوبری و بخشی از ناوگان هوایی کشور دچار خسارتهای جدی شد. این در حالی است که در همه جای دنیا زیرساختهای غیرنظامی، بهویژه برجهای مراقبت و ناوگان مسافربری، حرمت خاصی دارند و عرف بینالمللی آن است که این بخشها از هدف قرار گرفتن مصون بمانند.
آسیب به فرودگاهها و برجهای مراقبت
معاون هوانوردی و امور بینالملل سازمان هواپیمایی کشوری با اشاره به میزان خسارت به فرودگاههای کشور توضیح داد: فرودگاههای کشور کم و بیش دچار آسیب شدهاند و هماکنون تیمهای فنی در حال ارزیابی دقیق میزان خسارتها هستند. مردم شاهد بودند و شنیدند که فرودگاههای مرکزی کشور، بهویژه مهرآباد، بارها مورد اصابت موشک قرار گرفت و فرودگاههای دیگری نیز در نقاط مختلف کشور هدف حمله قرار گرفتند.
او ادامه داد: در این حملات، چهار برج مراقبت پرواز در کشور به طور مستقیم مورد اصابت قرار گرفت که شاخصترین آنها برج مراقبت فرودگاه تبریز بود که متأسفانه بهطور کامل تخریب شده است. برج مراقبت در هیچ ذهنی بهعنوان نقطهای با کاربری غیرنظامیِ مشکوک تصور نمیشود و همگان میدانند که این برجها صرفاً برای هدایت ایمن پروازها مورد استفاده قرار میگیرند. هدف قرار دادن چنین زیرساختهایی، نقض آشکار قواعد انسانی و هوانوردی است.
صانعی با اشاره به وضعیت بهرهبرداری فرودگاهها گفت: بهجز دو فرودگاه عمومی و یکی دو فرودگاه نفتی، در سایر فرودگاهها آسیبها بهگونهای بوده است که امکان بهرهبرداری، همچنان وجود دارد و عمدتاً سطوح پروازی و برخی ابنیه دچار خسارت شدهاند که با اقدامات عمرانی و فنی، در حال بازسازی و بازگشت به چرخه خدمت هستند.
خسارت به ناوگان هوایی و سامانههای ناوبری
معاون هوانوردی و امور بینالملل سازمان هواپیمایی کشوری درباره وضعیت ناوگان مسافربری کشور در پی حملات اخیر گفت: تعداد دقیق هواپیماهای آسیبدیده همچنان در حال جمعبندی است اما بر اساس گزارشهای موجود، کمتر از ۲۰ درصد ناوگان فعال از چرخه خدمترسانی بهطور قطعی خارج شدهاند. متأسفانه حدود ۱۵ فروند هواپیما که عمدتاً متعلق به شرکتهای هواپیمایی خصوصی و فعال در جابهجایی مسافران بودند، مستقیماً مورد اصابت موشک قرار گرفتهاند.
او افزود: علاوه بر این، تعدادی از هواپیماها نیز به دلیل برخورد ترکش دچار آسیبهایی شدهاند که خوشبختانه در بسیاری از موارد این خسارتها با عملیات تعمیر و بازسازی قابل جبران است و متخصصان داخلی هماکنون در حال کار روی این هواپیماها برای بازگشت آنها به چرخه عملیاتی هستند.
صانعی در بخش دیگری از سخنان خود به خسارتهای وارد شده به سامانههای راداری و ناوبری اشاره کرد و گفت: تعداد زیادی از رادارهای غیرنظامی کشور که صرفاً برای هدایت هواپیماهای مسافربری استفاده میشدند، مورد اصابت قرار گرفتهاند و حدود ۱۲ سامانه راداری با آسیب جدی مواجه شده است. همچنین تعدادی از سامانههای کمک ناوبری (NAVAIDS) در نقاط مختلف کشور هدف انواع پرتابه قرار گرفته و از مدار خارج شدهاند.
ارزیابی ایمنی و بازگشت تدریجی فرودگاهها به چرخه خدمت
معاون هوانوردی و امور بینالملل سازمان هواپیمایی کشوری با اشاره به الزامات ایمنی پس از پایان جنگ یا توقف موقت پروازها گفت: طبق استانداردها، پس از هر جنگ یا تعطیلی گسترده، ارزیابیهای دقیق ایمنی و امنیتی باید در تمامی فرودگاهها انجام شود. هماکنون فرودگاههای کشور در حال طی کردن این فرآیند هستند تا مطمئن شویم بازگشت به چرخه خدمت با بالاترین سطح ایمنی انجام میشود. هماهنگی میان بخش غیرنظامی و نظامی در این مرحله اهمیت ویژهای دارد.
او درباره وضعیت فعلی پروازها توضیح داد: در شرق کشور، بسیاری از فرودگاهها عملیاتی هستند و در حال حاضر از فرودگاه مشهد پروازها به مقاصد بینالمللی برقرار است. در طول جنگ تاکنون بالغ بر ۹۰ پرواز باری انجام شده که صرفاً برای واردات دارو و تجهیزات پزشکی به کشور بوده و نشان میدهد صنعت هوانوردی حتی در سختترین شرایط، نقش حیاتی خود را در حوزه سلامت و تأمین اقلام ضروری ایفا کرده است.
صانعی از بازگشت تدریجی فرودگاهها در سایر نقاط کشور خبر داد و گفت: «در شرق کشور در همین لحظه امکان فروش بلیت وجود دارد و از روز شنبه فرودگاههای مهرآباد و امام خمینی (ره)، ارومیه، کرمانشاه و دو فرودگاه دیگر نیز به چرخه پروازی بازمیگردند و با صدور مجوزهای لازم از سوی سازمان هواپیمایی کشوری، فروش بلیت برای این مقاصد امکانپذیر شده است.
اولویت بازپرداخت وجوه مسافران و نظارت بر رفتار شرکتها
معاون هوانوردی و امور بینالملل سازمان هواپیمایی کشوری در بخش دیگری از سخنان خود به حقوق مسافران و بازپرداخت وجوه بلیتها پرداخت و گفت: یکی از اولین دغدغههای ما پس از خالی شدن آسمان از هواپیما و آغاز جنگ، بازگرداندن وجوه بلیتهای استرداد شده به مردم بود. ما منکر مشکلات اقتصادی بنگاههای هوایی نیستیم، اما در عین حال معتقدیم که مهمترین حلقه در این چرخه، خود مردم هستند و وجوهی که پرداخت کردهاند باید به هر شکل ممکن به آنها بازگردانده شود.
او با تشریح پیچیدگی شبکه مالی صنعت هوانوردی افزود: بلیتها معمولاً مدتها قبل از پرواز فروخته میشود و مبالغ دریافتی در حسابهای مختلف توزیع میشود؛ از شرکتهای پشتیبان و تأمینکنندگان قطعه گرفته تا آژانسهای فروش. در نتیجه، وقتی چرخه مالی شرکتها متوقف میشود، تأمین منابع برای بازگرداندن وجوه مسافران با دشواری روبهرو میشود، اما این موضوع توجیهی برای تضییع حقوق مردم نیست.
صانعی با اشاره به اقدامات نظارتی سازمان هواپیمایی کشوری تصریح کرد: با صدور چندین بخشنامه تکلیفی، شرکتهای هواپیمایی و چارترکنندهها را موظف کردهایم وجوه مسافران را بازگردانند. برخی شرکتها تمایل دارند مبالغ مسافران را به صورت اعتبار پروازی یا واگذاری بلیت در آینده تسویه کنند؛ اما ما تأکید کردهایم که اگر مسافر تقاضای وجه نقد داشته باشد، شرکت موظف است مبلغ او را به صورت نقدی پرداخت کند.
او از معرفی ۶ شرکت چارترکننده متخلف به دستگاه قضایی خبر داد و گفت: این شرکتها به دلیل استنکاف از انجام تعهدات خود در قبال مسافران به مراجع قضایی معرفی شدهاند تا اقدامات لازم صورت گیرد. همچنین در ارزیابی ما از عملکرد شرکتهای هواپیمایی پس از بازگشت پروازها، رفتار این شرکتها با مسافران و نحوه استرداد وجوه، یک شاخص مهم خواهد بود. شرکتهایی که کارنامه مناسبی در بازپرداخت وجوه نداشته باشند یا در تعدیل نیروها و برخورد با کارکنان متخصص رفتار مناسبی نشان ندهند، در اعطای اولویتها مدنظر قرار نخواهند گرفت.
راههای پیگیری مردمی و نقش نهادهای نظارتی
صانعی در پاسخ به پرسشی درباره نحوه پیگیری شکایت مسافرانی که هنوز وجه بلیت خود را دریافت نکردهاند گفت: همکاران ما در سازمان هواپیمایی کشوری از طریق سامانه حقوق مسافر به طور مستمر این موارد را رصد میکنند. همچنین شماره تلفنهای سازمان و سامانه برخط شکایات در دسترس مردم است و مسافران میتوانند با ثبت شکایت، موضوع را پیگیری کنند.
او با اشاره به محدودیت اختیارات این سازمان افزود: از دستگاههای نظارتی استمداد میطلبیم. ابزارهای نظارتی و اجرایی سازمان هواپیمایی کشوری محدود است و رسیدگی به برخی موارد، خصوصاً در حوزه تعزیرات و تخلفات گسترده، به عهده قوه قضاییه، سازمان بازرسی و سازمان تعزیرات حکومتی است.
صنعت هوانوردی، پیشران و نه یک صنعت لوکس
معاون هوانوردی و امور بینالملل سازمان هواپیمایی کشوری با رد این تصور که هوانوردی صنعتی لوکس و قابل تعطیلی در شرایط بحران است، گفت: برخلاف تصور بخشی از جامعه و حتی برخی مسئولان که فکر میکنند صنعت هوانوردی لوکس است و میتواند در این ایام تعطیل شود، باید توجه داشت که این صنعت یک صنعت پیشران است. هزاران نفر در کشور در این بخش مشغول کار هستند و وظایف حیاتی در انتقال مسافر، بار، دارو و تجهیزات حیاتی بر عهده این صنعت است.
او ادامه داد: بخشی از پروازها مربوط به موضوعات اضطراری، جابهجایی تجار، مسئولان سیاسی و حتی هموطنانی است که در سایر کشورها ماندهاند و تنها راه بازگشت آنها مسیر هوایی است. در حوزه سلامت نیز برخی اقلام مانند داروهای خاص و مواد اولیه مورد استفاده در اتاقهای عمل صرفاً از طریق حملونقل هوایی قابل انتقال است. بنابراین باید زندگی در کنار بحرانها را تمرین کنیم؛ انتقال مسافر و بار باید با ایمنی بسیار بالا انجام شود اما به هیچوجه نباید به طور کامل متوقف شود.
صانعی با تأکید بر اهمیت نیروی انسانی در این صنعت گفت: در شرکتهای هواپیمایی، متخصصان بسیاری در حوزههای مختلف فنی، ناوبری، بازرگانی و خدمات فرودگاهی فعالیت میکنند. یکی از دغدغههای جدی ما در شرایط کنونی، حفظ و نگهداری صحیح نیروی انسانی متخصص است، چرا که بازسازی ناوگان و زیرساختها بدون این سرمایه انسانی امکانپذیر نیست.
توصیه به مردم: مراجعه به کانالهای رسمی و اطمینان از استمرار خدمترسانی
معاون هوانوردی و امور بینالملل سازمان هواپیمایی کشوری در پایان با خطاب قرار دادن مردم گفت: مردم مطمئن باشند که خدمترسانی در صنعت هوانوردی ادامه دارد و اخبار مربوط به وضعیت پروازها و فرودگاهها را حتماً از کانالها و رسانههای رسمی دنبال کنند. در ایامی که فرودگاهها به تدریج باز میشوند، نمیخواهیم مردم با مشکلات جدیدی مواجه شوند.
او افزود: وظیفه ما نظارت بر عملکرد شرکتهای هواپیمایی و سایتهای فروش بلیت است، اما به هر حال سوداگران و سوءاستفادهکنندگان معمولاً یک قدم جلوتر حرکت میکنند. بسیار مهم است که مردم تنها از سایتها و کانالهای معتبر که توسط سازمان هواپیمایی کشوری تأیید شده است بلیت خود را تهیه کنند تا هم از اصالت بلیت مطمئن باشند و هم در صورت نیاز به استرداد، امکان پیگیری حقوقی برای آنها وجود داشته باشد.
صانعی در جمعبندی سخنان خود تأکید کرد: در صنعت هوانوردی، همکاران من در سازمان و شرکتهای هواپیمایی در تلاشاند تا ضمن حفظ ایمنی پروازها و بازسازی زیرساختها، حقوق مسافران را به طور کامل استیفا کنند. ما پیگیر این هستیم که بلیتهایی که باید استرداد شوند در کوتاهترین زمان ممکن به مردم بازگردانده شود و از همه میخواهیم در این مسیر با ثبت شکایات در سامانههای رسمی، ما را در نظارت هرچه بهتر بر بازار یاری کنند.