فهرست ۱۰۸ اثر تاریخی را که بنابر اعلام وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع تا ۲۶ اسفند ماه در اثر تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل به کشورمان تخریب شده، خسارت و یا آسیب دیدهاند، منتشر کرد.
بر اساس آخرین ارزیابیهای میدانی و گزارشهای کارشناسی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، شمار آثار تاریخی آسیبدیده تا بامداد سهشنبه ۲۶ اسفند ۱۴۰۴ به ۱۰۸ اثر و بنای تاریخی و تمدنی در نقاط مختلف کشور رسیده است، که استان تهران با ۶۰ اثر تاریخی بیشترین میزان آسیب را متحمل شده است. پس از آن به ترتیب استانهای اصفهان، کردستان، لرستان، کرمانشاه، بوشهر، قم، ایلام، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، مازندران و سیستان و بلوچستان در شمار مناطق آسیبدیده از جنگ اخیر قرار دارند.
این آثار، مجموعهای از میراثجهانی، آثار ثبتشده در فهرست آثار ملی و همچنین بناها و محوطههای واجد ارزش تاریخی و فرهنگی را در برمیگیرند که جزئیات آنها به این شرح اعلام میشود.
بنابر پیگیری ایسنا، از میان ۶۰ اثر تاریخی آسیبدیده در استان تهران، ۴۱ اثر ثبت شده در فهرست آثار ملی در تهران طی حملات نظامی دچار آسیب شدهاند که این آسیبها در ردهبندی زیادی، متوسط و کم، دستهبندی شدهاند.
آثار ثبتشده با میزان آسیب زیاد:
پادگان ۰۶ و مجموعه سلطنت آباد در پاسداران، ساختمان مجلس شورای اسلامی (سنا)، دانشگاه جنگ در میدان حر، ساختمان انستیتو پاستور ایران، موزه تاریخ کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در میدان شهدا.
آثار ثبتشده با میزان آسیب متوسط:
عمارت کلاه فرنگی عشرت آباد در میدان سپاه، عمارت کلاه فرنگی زندان قصر در خیابان دکتر شریعتی، برج آزادی، کاخ مرمر در خیابان امام خمینی، فرهنگسرای نگارستان (موزه سابق قرآن) در خیابان امام خمینی، مدرسه ابومسلم در میدان منیریه، ساختمان دادسرای عمومی و انقلاب تهران در محدوده ارگ تاریخی تهران، مجموعه جهانی کاخ گلستان، مجلس شورای ملی میدان بهارستان، مسجد اردبیلیها در محدوده حریم سنگلج، کاخ فرح (دوشانتپه) در بزرگراه شهید یاسینی.
آثار ثبتشده با میزان آسیب کم:
عمارت منظریه در اردوگاه شهید باهنر، آسیاب کهک مرزداران، حسینیه ارشاد در خیابان دکتر شریعتی، عمارت ارباب هرمز در خیابان تهرانپارس، ساختمان وزارت میراث فرهنگی و گردشگری در خیابان آزادی، ترمینال شماره یک فرودگاه مهرآباد، خانه تیمورتاش در شمال غرب پادگان باغشاه سابق، خانه بینا در خیابان کارگر جنوبی، خانه پروفسور عدل (پژوهشکده فرهنگ و هنر) روبروی کاخ مرمر، کاروانسرای گمرک در میدان شوش، بقعه سرقبر آقا در میدان شوش، ساختمان رادیو تهران، مسجد ارگ تهران، بانک ملی شعبه بازار، ساختمان وزارت دارایی، ساختمان دادگستری تهران، مدرسه حکیم باشی در محدوده ارگ تاریخی، مسجد سپهسالار ـ مدرسه عالی شهید مطهری، موزه هنرهای ملی، عمارت مسعودیه در محدوده حریم میدان بهارستان، خانه مستوفیالممالک در محدوده حریم سنگلج، مجموعه چوگان و سوارکاری فرحآباد در بزرگراه شهید یاسینی، آشیانه قدیمی فرودگاه قلعه مرغی در غرب جوادیه.
همچنین پنج بافت ثبت ملی در تهران آسیب دیدهاند، ازجمله میدان شهدا، میدان بهارستان با میزان آسیب زیاد، میدان ارگ (مجموعه ارگ تاریخی تهران) با میزان آسیب متوسط، مجموعه بازار تهران، محور فرهنگی خیابان ولیعصر با میزان آسیب کم.
۱۳ اثر «واجد ارزش تاریخی فرهنگی» نیز در تهران از گزند حملات نظامی علیه ایران در امان نماندند، که شاملِ «دانشگاه افسری امام علی و ساختمان کاخ سفید (موزه نگارستان سابق) پردیس حکومتی در خیابان امام خمینی، ساختمان ژاندارمری سابق در خیابان کارگر جنوبی، کلانتری بازار در محدوده ارگ تاریخی تهران، موزه صنعت برق، سینما شکوفه، ورزشگاه آزادی با میزان «آسیب زیاد»، میراث معماری معاصر مجاور کلانتری نواب در خیابان آزادی، میراث معماری معاصر مجاور کلانتری انقلاب در خیابان انقلاب یا میزان «آسیب متوسط»، تالار حوزه هنری در خیابان سمیه، خانه احمد مصدق در خیابان ولیعصر، عمارت باغ وثوقالدوله، موزه خصوصی گل محمدی در رباط کریم یا میزان «آسیب کم» است.
همچنین، پس از حمله به انبارهای نفت در غرب، شرق و جنوب تهران در ۴۸ ساعت اولیه، حجم زیادی مهدود شیمیایی، سیاهرنگ فضای شهر را گرفته که متعاقباً با بارش باران شاهد بارش شیمیایی اسیدی، سیاهرنگ بر روی سطح شهر بودیم این پدیده باعث ایجاد لایهای سیاه رنگ بر روی کاشیکاریها و نفوذ موارد مرتبط در تزیینات آجرکاری و درب و پنجرههای چوبی تاریخی به ویژه اروسیها شده است.
بنابر آنچه به ایسنا گفته شده است، فرایند آسیبشناسی اثر شیمیایی این پدیده نیازمند برداشت و آسیبشناسی دقیق است، با توجه به گستره اثرگذاری این پدیده به نظر میرسد بسیاری از بناهای تاریخی تهران با اثرات آن مواجه شدهاند.
اصفهان پس از تهران دومین استانی است که آثار تاریخی آن بیشترین میزان آسیب را متحمل شدهاند، بر اساس گزارشهای رسیده به ایسنا، ۲۰ اثر این استان دچار تخریب یا آسیب شدهاند:
کاخ موزه چهلستون، موزه هنرهای تزیینی (عمارت رکیب خانه)، مسجد جامع عباسی، مجموعه بناهای میدان نقش جهان (مسجد شیخ لطفالله، کاخ عالی قاپو، سردر قیصریه)، تالار اشرف، جبه خانه، تالار تیموری، مجموعه توحیدخانه (دانشگاه هنر)، خانه امین، کاخ هشت بهشت، خانه جبارزاده، خانه مشکی، تکیه میرزا رفیعا نایینی، بقعه بابا رکنالدین، تکیه مادر شاهزاده، حمام جارچی باشی، موزه خصوصی خط و کتابت (پیدنی)، مسجد جامع خوانسار، خانه تاریخی ابهر و مسجد رییسان در خوانسار.
کردستان نیز از دیگر استانهایی است که بیشترین میزان آسیب را با ۱۲ اثر تجربه کرده است، که بنابر آخرین پایش صورت گرفته، عمارت سالار سعید (موزه باستانشناسی)، عمارت آصف وزیری (خانه کرد ـ موزه مردمشناسی)، عمارت خسروآباد، منزل آیتالله مجتهدی، مسجد و امامزاده پیرعمر، مسجد جامع، عمارت ملکالتجار، منزل صحرایی، منزل امینالاسلام، منزل نصرت نوری، منزل متوسل، حمام دو خزینه، آثار آسیبدیده هستند.
در استان لرستان نیز، مجموعه قلعه فلکالافلاک و موزه مردمشناسی و باستانشناسی آن، مسجد توسلی، خانه آخوندابو (موزه زبان فرهنگ لرستان) در خرمآباد، قلعه مظفری در الشتر، در حملات خسارت دیدند.
در کرمانشاه نیز مسجد ابوتراب، تکیه بیگلربیگی (موزه خط و کتابت و موزه پارینه سنگی)، دبیرستان کزازی (موزه آموزش و پرورش) و خانه سوری دچار آسیبدیدگی شدهاند.
در استان بوشهر، عمارت سبز آباد (موزه منطقهای) و خانه وایت هاوس، و در استان قم، مسجد جامع و مدرسه جهانگیرخان درگیر موج انفجارهای این جنگ شدهاند.
کاخ صفی آباد در استان مازندران، موزه سنجش در آذربایجان شرقی، موزه باستانشناسی دره شهر در ایلام، محوطه کوه خواجه در سیستان و بلوچستان، موزه مردمشناسی مهاباد در آذربایجان غربی نیز در حملات نظامی آمریکا و رژیم صهیونسیتی آسیب دیدهاند.
در کنار این خسارات، ۶ بافت تاریخی شهری در شهرهای تهران، اصفهان، سنندج، کرمانشاه، قم و خوانسار نیز در جریان این حملات دچار آسیبهایی شدهاند./ایسنا