آنچه در فضای مجازی با عنوان «کلیر شدن آسمان» منتشر میشود، الزاما با واقعیتهای فنی هوانوردی و مفهومی به نام «نوتام» برای خلبانان و فعالان صنعت هوایی یکسان نیست.
به گزارش چمدان خبر، در روزهای اخیر و همزمان با افزایش تنشهای منطقهای، شایعاتی درباره پاک شدن یا اصطلاحا «کلیر» شدن آسمان ایران در شبکههای اجتماعی منتشر شده که اغلب با برداشتهای نادرست از مفهوم نوتام همراه است.
نوتام (NOTAM) مخفف Notice to Airmen یا «اعلامیه به خلبانان» است و به پیامهای رسمی مقامات هوانوردی گفته میشود که اطلاعات ضروری درباره شرایط خاص، خطرات احتمالی یا تغییرات موقت در فرودگاهها و مسیرهای پروازی را به خلبانان اطلاع میدهد. این پیامها میتواند شامل بسته بودن باند، از کار افتادن تجهیزات ناوبری، انجام مانورهای نظامی یا سایر شرایط غیرعادی مؤثر بر ایمنی پرواز باشد.
صدور نوتام لزوما به معنای «پرواز ممنوع» یا وقوع جنگ و بحران امنیتی نیست و در بسیاری موارد صرفا محدودیتهای جزئی یا کوتاهمدت را شامل میشود که ارتباطی با شرایط امنیتی گسترده ندارد. نوتامها پیامهایی تخصصی هستند و برای استفاده خلبانان و فعالان فضای هوایی صادر میشوند، نه برای اطلاعرسانی عمومی.
بررسی وجود یا لغو نوتام تنها از طریق منابع رسمی هوانوردی امکانپذیر است. سایتهای اطلاعات پروازی وابسته به ایکائو یا سازمانهای هوانوردی کشورها، متن نوتامها و زمان اعتبار آنها را منتشر میکنند و وبسایتهایی مانند notaminfo.com نیز امکان مشاهده این اطلاعات را بهصورت متنی و نقشهای فراهم میکنند.
در مقابل، ادعای «کلیر شدن آسمان» که در شبکههای اجتماعی مطرح میشود، اغلب مبتنی بر تصاویر گرافیکی بدون منبع رسمی است و نمیتواند مبنای قضاوت دقیق قرار گیرد. لغو نوتام تنها زمانی معتبر است که در متن رسمی نوتام با عنوان NOTAMC اعلام شود.
همچنین سایتهای ردیابی پرواز مانند flightradar24 و planefinder صرفا موقعیت و مشخصات هواپیماها را بر اساس سیگنالهای ADS-B نمایش میدهند و هیچ اطلاعاتی درباره نوتام، محدودیتهای هوایی یا دلایل باز و بسته بودن آسمان ارائه نمیکنند.
در مجموع، تشخیص وضعیت واقعی آسمان و محدودیتهای پروازی تنها با رجوع به منابع رسمی هوانوردی امکانپذیر است و تفسیرهای فضای مجازی نمیتواند معیار دقیقی برای قضاوت باشد.