رئیس جامعه حرفهای اقامتگاههای بومگردی کشور با اشاره به نقش مهم بومگردیها در روزهای بحرانی و جنگی، از خسارت حدود ۶ همتی این بخش در جریان جنگ و تعطیلی سفرها خبر داد و گفت: اقامتگاههای بومگردی در این ایام نهتنها مأموریت فرهنگی و توسعه پایدار خود را حفظ کردند، بلکه عملاً به پناهگاه امن مردم و بخشی از پدافند غیرعامل کشور تبدیل شدند.
یاور عبیری درباره وضعیت اقامتگاههای بومگردی در ایام جنگ و پس از آن به ایلنا گفت: از ابتدای بحران که از ۹ اسفندماه آغاز شد و تا پس از تعطیلات نوروز نیز ادامه داشت، بسیاری از اقامتگاههای بومگردی همانند آنچه در جنگ ۱۲ روزه نیز شاهد بودیم، به مردم خدمات اقامتی رایگان ارائه کردند.
او گفت: آمارهای وزارت میراث فرهنگی نیز نشان میدهد که در این ایام حدود ۶۰ درصد ضریب اشغال در بومگردیها ثبت شد که از این میزان، نزدیک به ۴۰ درصد به صورت اسکان رایگان بود و حدود ۲۰ درصد نیز با تخفیفهای ویژه ۳۰ تا ۵۰ درصدی انجام شد.
عبیری با تأکید بر اینکه بومگردیها در این دوره نقش پدافند غیرعامل را ایفا کردند، افزود: پیش از این، وظیفه ذاتی بومگردیها توسعه پایدار، حمایت از جوامع محلی و حفظ فرهنگ بومی بود، اما در این بحران یک نقش مهم دیگر نیز به آن اضافه شد و آن تبدیل شدن به پناهگاه امن مردم بود؛ ظرفیتی که حتی خود دولت نیز از ابعاد آن آگاهی کامل نداشت.
به گفته او، بسیاری از مردم در روزهای بحران از شهرها و استانهای مختلف به سمت روستاها حرکت کردند و اقامتگاههای بومگردی و خانههای روستایی به روی مردم، بستگان و مهمانان باز شد. این ظرفیت باید در سطح دولت به رسمیت شناخته شود، چراکه اتفاق بسیار بزرگی در حوزه مدیریت بحران و اسکان اضطراری محسوب میشود.
زیان روزانه ۱۰۰ میلیارد تومانی بومگردیها
رئیس جامعه حرفهای اقامتگاههای بومگردی کشور با اشاره به خسارتهای مالی گسترده این بخش گفت: بعد از هتلداران، بیشترین آسیب اقتصادی در حوزه گردشگری مربوط به اقامتگاههای بومگردی بوده است.
او توضیح داد: بر اساس برآوردهای روزانه همکاران ما، میانگین زیان روزانه بومگردیها بین ۸۰ تا ۱۰۰ میلیارد تومان بوده است. درست است که ضریب اشغال بالا بود، اما چون بسیاری از این خدمات رایگان یا با تخفیفهای سنگین ارائه شد، عملاً درآمدی برای مجموعهها ایجاد نشد.
عبیری ادامه داد: مجموع این خسارتها فقط در دوره ۴۵ روزه جنگ و بحران، نزدیک به ۶ همت برآورد شده است. آمار وزارت میراث فرهنگی نیز رقمی نزدیک به ۵ همت را تأیید میکند که تقریباً با محاسبات ما همخوانی دارد.
او افزود: تمام فعالان گردشگری خود را برای پیک سفرهای نوروزی آماده کرده بودند و طبیعی بود که روی درآمد این ایام حساب ویژهای باز کنند، اما متأسفانه این فرصت از بین رفت و بسیاری از مجموعهها با بحران جدی مالی مواجه شدند.
۴ هزار بومگردی فعال و نگرانی از خروج تدریجی از چرخه فعالیت
عبیری درباره تعداد اقامتگاههای بومگردی فعال در کشور گفت: در حال حاضر حدود ۳۵۰۰ تا ۴ هزار واحد ثبتشده و فعال در سامانه «جانا» داریم.
او افزود: هنوز آمار دقیقی از تعداد اقامتگاههایی که از چرخه فعالیت خارج شدهاند در دست نیست، زیرا مجوزها بهصورت خودکار تمدید شده و نیاز به تمدید فوری ندارند، اما احتمالاً طی سه ماه آینده میتوان تصویر دقیقتری از میزان تعطیلی بومگردیها به دست آورد.
به گفته او، رکود طولانیمدت گردشگری، تورم شدید، کاهش قدرت خرید مردم و سپس وقوع جنگ، فشار مضاعفی بر این بخش وارد کرده است.
وقتی سفر از سبد خانوار حذف میشود
رئیس جامعه حرفهای اقامتگاههای بومگردی کشور گفت: بیش از یک سال است که گردشگری با رکود جدی مواجه شده؛ هم تورم، هم وضعیت اقتصادی خانوارها و هم شرایط جنگی باعث شده سفر از اولویت مردم خارج شود.
او افزود: وقتی سفره مردم کوچک میشود، طبیعی است که اولین چیزی که حذف میشود سفر است. خانواده ابتدا به فکر تأمین خوراک و نیازهای اولیه است و این موضوع مستقیماً بر مراکز اقامتی و بومگردیها اثر میگذارد.
عبیری ادامه داد: بسیاری از فعالان این حوزه وام، اقساط و تعهدات مالی دارند و بر اساس رونق کسبوکار برنامهریزی کرده بودند، اما حالا ناچار شدهاند به فکر شغل دوم یا حتی ترک کامل این حرفه باشند.
تعطیلی هر بومگردی، مرگ یک فرهنگ محلی است
او با تأکید بر نقش فرهنگی بومگردیها گفت: هر بومگردی که تعطیل شود، در واقع تیر خلاصی به خردهفرهنگ آن منطقه است.
عبیری توضیح داد: بومگردی فقط یک مرکز اقتصادی نیست؛ این مراکز حافظ رسم و رسوم، سبک زندگی، غذاهای محلی، صنایع دستی و فرهنگ بومی هر منطقه هستند. وقتی بومگردی زنده باشد، فرهنگ آن منطقه نیز زنده میماند.
او افزود: بسیاری از دستگاهها بودجههای کلان برای مقابله با تهاجم فرهنگی دریافت میکنند، در حالی که بومگردیها بدون دریافت هیچ بودجهای، عملاً همین وظیفه را انجام میدهند و خردهفرهنگها را زنده نگه میدارند.
تسهیلات ۶ همتی که به بومگردیها نرسید
عبیری با اشاره به تسهیلات کمبهرهای که سال گذشته از سوی وزارت میراث فرهنگی در نظر گرفته شد، گفت: برای نخستین بار، وزارت میراث فرهنگی موفق شد ۶ همت تسهیلات کمبهره برای مشاغل خرد و خانگی در دو حوزه صنایع دستی و اقامتگاههای بومگردی اختصاص دهد که اقدام بسیار مثبتی بود.
او افزود: یکی از مهمترین اقدامات وزارتخانه حذف شرط الزام بیمه برای دریافت این تسهیلات بود؛ زیرا بسیاری از همکاران ما حاضر نبودند برای دریافت ۳۰۰ میلیون تومان وام، مجبور به بیمه کردن نیروی کار شوند، چون صرفه اقتصادی نداشت.
اما به گفته او، مشکل اصلی از زمانی آغاز شد که این تسهیلات به استانها رسید.
عبیری گفت: در بسیاری از استانها این منابع از مسیر اصلی خود منحرف شد. ۷۵ درصد به سمت صنایع دستی رفت و تنها ۲۵ درصد به حوزه گردشگری رسید که از همین میزان هم سهم کامل بومگردیها پرداخت نشد.
او افزود: در برخی استانها حتی ۹۳ درصد منابع به صنایع دستی اختصاص یافت و فقط ۳ درصد به بومگردیها رسید. این نشاندهنده کمکاری جدی در سطح استانهاست.
رئیس جامعه حرفهای اقامتگاههای بومگردی کشور تأکید کرد: انتظار ما این بود که سهم گردشگری بهطور کامل به بومگردیها اختصاص یابد تا این مراکز بتوانند در شرایط بحرانی فعلی دوام بیاورند. اکنون مهمترین مسئله، زنده نگه داشتن بومگردیها تا زمان بازگشت رونق سفر است.
اشتغال مستقیم ۳۰ هزار نفر در بومگردیها
عبیری درباره میزان اشتغال این حوزه نیز گفت: بهصورت میانگین حدود ۳۰ هزار نفر به شکل مستقیم در بومگردیها فعالیت میکنند و تعداد بسیار بیشتری نیز بهصورت غیرمستقیم از این بخش ارتزاق دارند.
او افزود: وقتی یک بومگردی در یک روستا فعال میشود، زنجیرهای از مشاغل دیگر نیز به حرکت درمیآید؛ از تولیدکنندگان محصولات محلی و صنایع دستی گرفته تا رانندگان، زنان روستایی، کشاورزان و فروشندگان محلی.
او گفت: بومگردیها توانستهاند مهاجرت معکوس به روستاها را تقویت کنند و مانع مهاجرت بیشتر به شهرها شوند. اگر بتوانیم این بخش را زنده نگه داریم، هم اشتغال حفظ میشود و هم فرهنگ و هویت روستاها باقی خواهد ماند.