افراد دارای معلولیت در ایران برای سفر با مجموعهای از موانع حملونقلی، شهری، اقامتی و اطلاعاتی مواجهاند؛ چالشهایی که گاهی سفر را پیش از رسیدن به مقصد دشوار میکند و باعث میشود بخشی از جامعه از ظرفیتهای گردشگری کشور محروم بماند.
به گزارش چمدان خبر، گردشگری دسترسپذیر تنها به نصب یک رمپ یا آسانسور در هتل و جاذبه گردشگری محدود نمیشود، بلکه از نخستین مرحله سفر یعنی دسترسی به حملونقل آغاز میشود و تا پیادهروها، محل اقامت، رستورانها، مراکز تفریحی، موزهها و حتی اطلاعات آنلاین درباره وضعیت دسترسپذیری مقصد ادامه پیدا میکند.
فرهاد زارعی، دبیر بنیاد بینالمللی تحول اجتماعی، با اشاره به چالشهای سفر افراد دارای معلولیت گفت: حملونقل درونشهری و برونشهری، هتلها، مراکز گردشگری، مراکز خرید و تفریحی و بسیاری از فضاهای عمومی همچنان برای استفاده مستقل افراد دارای معلولیت مناسب نیستند.
وی تأکید کرد: مناسبسازی نباید تنها به ایجاد رمپ خلاصه شود و آسانسور استاندارد، سرویس بهداشتی مناسب، مسیرهای قابل تردد و دسترسی افراد نابینا و کمبینا به اطلاعات و محتوای آنلاین نیز باید در طراحی فضاهای گردشگری مورد توجه قرار گیرد.
وقتی مسیر سفر خودش به یک مانع تبدیل میشود
به گفته زارعی، بسیاری از شهرها به دلیل مشکلات طراحی شهری، پیادهروهای نامناسب، پلهای عابر و برخی تجهیزات حملونقل، امکان تردد آسان افراد دارای معلولیت را فراهم نمیکنند.
وی افزود: حتی در مواردی که تجهیزات مناسبسازیشده وارد سیستم حملونقل شهری شدهاند، برخی ایستگاهها، گیتها و مسیرهای دسترسی همچنان استفاده مستقل افراد دارای ویلچر را دشوار میکنند.
این شرایط علاوه بر محدود کردن امکان سفر، میتواند حضور اجتماعی افراد دارای معلولیت را نیز کاهش دهد؛ در حالی که بخش قابل توجهی از این موانع با اصلاح زیرساختها و تغییر نگاه در مدیریت شهری قابل رفع است.
هتل یا اقامتگاه؛ انتخابی که همیشه وجود ندارد
محل اقامت یکی از مهمترین بخشهای تجربه سفر است، اما افراد دارای معلولیت در انتخاب اقامتگاه با محدودیت بیشتری مواجه هستند.
اقامتگاههای مجهزتر ممکن است امکانات مناسبتری داشته باشند، اما هزینه بالاتر آنها میتواند سفر را برای بخشی از افراد دارای معلولیت دشوار کند. از سوی دیگر، اقامتگاههای ارزانتر و بومگردیها اگرچه از نظر قیمت گزینه مناسبتری هستند، اما در بسیاری از موارد هنوز استانداردهای لازم برای دسترسپذیری را ندارند.
زارعی معتقد است مناسبسازی اقامتگاهها، بهویژه مراکز بومگردی و واحدهای اقامتی اقتصادی، علاوه بر ایفای مسئولیت اجتماعی میتواند یک بازار جدید گردشگری ایجاد کند و با بازاریابی مناسب، هزینههای انجام این اقدامات را در بلندمدت جبران کند.
گردشگری دسترسپذیر فقط روی کاغذ معنا ندارد
مراکز تفریحی، خرید، موزهها و سایر جاذبههای گردشگری نیز باید امکان استفاده مستقل افراد دارای معلولیت را فراهم کنند.
اختصاص جای پارک، مسیر مناسب ورود و خروج، کفسازی استاندارد، سرویس بهداشتی مناسب و طراحی متناسب با نیاز سالمندان و افراد دارای معلولیت از جمله اقداماتی است که میتواند تجربه گردشگری این گروه را بهبود دهد.
در این میان، مراکز تازهتأسیس فرصت بیشتری برای رعایت استانداردهای دسترسپذیری دارند، اما مناسبسازی فضاهای موجود نیز میتواند بخشی از این خلأ را جبران کند.
جای خالی بانک اطلاعات گردشگری دسترسپذیر
یکی از مشکلات مهم گردشگری افراد دارای معلولیت، نبود اطلاعات دقیق و قابل اعتماد درباره میزان دسترسپذیری مقصدهاست.
زارعی با اشاره به تجربه برخی کشورها گفت: در برخی مقاصد، شرکتهای تخصصی با استفاده از بانکهای اطلاعاتی، مسیر سفر، وسیله نقلیه، اقامتگاه و جاذبههای قابل استفاده برای افراد دارای معلولیت را مشخص و حتی خدمات حملونقل متناسب را فراهم میکنند.
در ایران نیز ایجاد یک بانک اطلاعاتی جامع میتواند به گردشگران دارای معلولیت کمک کند پیش از آغاز سفر بدانند کدام مسیر، هتل، اقامتگاه، رستوران، وسیله حملونقل و جاذبه گردشگری برای آنها قابل استفاده است.
این اطلاعات علاوه بر کاهش ریسک سفر، میتواند به فعالان گردشگری نیز نشان دهد که کدام بخشها نیازمند سرمایهگذاری و مناسبسازی هستند.
قروه؛ فرصتی برای شکلگیری گردشگری فراگیر
در شهرستان قروه نیز توسعه گردشگری دسترسپذیر میتواند بهعنوان یکی از محورهای گردشگری فراگیر مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا دسترسپذیری تنها به خود جاذبه گردشگری محدود نیست و مسیر دسترسی، حملونقل، اقامت، خدمات شهری و اطلاعرسانی را نیز شامل میشود.
اکنون پرسش مهم این است که ظرفیتهای گردشگری قروه تا چه اندازه برای حضور افراد دارای معلولیت آماده است و در برنامههای توسعه گردشگری شهرستان، چه سهمی برای مناسبسازی و ایجاد خدمات ویژه این گروه در نظر گرفته شده است.
گردشگری دسترسپذیر تنها یک مطالبه اجتماعی نیست؛ بازاری است که در صورت ایجاد زیرساخت و خدمات مناسب، میتواند به جذب گردشگران بیشتر، افزایش درآمد مراکز اقامتی و تفریحی و شکلگیری گردشگری فراگیر در مقصدهای ایران کمک کند. / ایسنا