راهآهن سراسری ایران که در ۴ شهریور ۱۳۱۷ بهطور رسمی افتتاح شد، امروز علاوه بر نقش تاریخی و حملونقلی، به یکی از ظرفیتهای مهم گردشگری کشور تبدیل شده است؛ مسیری که قطار، ایستگاهها، سازههای مهندسی و چشماندازهای اطراف آن بخشی از تجربه سفر گردشگران را شکل میدهند.
به گزارش چمدان خبر، راهآهن سراسری ایران با اتصال دریای خزر به خلیج فارس، یکی از مهمترین پروژههای زیربنایی تاریخ معاصر کشور بود. این مسیر بعدها علاوه بر نقش اقتصادی و حملونقلی، در تحولات تاریخی ایران نیز اثرگذار شد و در سال ۲۰۲۱ در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.
امروز اما راهآهن تنها وسیلهای برای رسیدن به مقصد نیست. شکلگیری قطارهای گردشگری باعث شده خود مسیر سفر، ایستگاهها، پلها، تونلها و چشماندازهای طبیعی به جاذبه گردشگری تبدیل شوند. در این نوع سفر، گاهی مقصد اصلی، تجربه حرکت در مسیر و بازدید از جاذبههای اطراف خط راهآهن است.
تولد قطارهای گردشگری
قطارهای گردشگری در ایران از سال ۱۳۹۶ با هدف بازدید از جاذبههای طبیعی، تاریخی و فرهنگی مسیرها فعالیت خود را آغاز کردند. مسافران این قطارها در برخی ایستگاهها از قطار پیاده میشوند و از بناهای تاریخی، بازارهای محلی و جاذبههای طبیعی منطقه بازدید میکنند.
مصطفی فاطمی، مدیرکل توسعه گردشگری داخلی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، با اشاره به ظرفیت این نوع سفر، مسیر تهران ـ شیرگاه را یکی از شناختهشدهترین قطارهای گردشگری کشور عنوان کرده است. به گفته او، این قطار بهصورت هفتگی حرکت میکند و در تابستان نیز با استقبال قابلتوجه گردشگران مواجه شده است.
مسیرهای قطار گردشگری در کشور ثابت نیستند و با توجه به شرایط و تقاضا تغییر میکنند. مسیرهای شیرگاه، رشت و همدان از جمله مسیرهای فعال عنوان شدهاند و در کنار آنها، برخی مسیرهای گردشگری مذهبی و تاریخی نیز در دورههایی فعالیت داشتهاند.
راهآهن؛ فراتر از قطار گردشگری
گسترش گردشگری ریلی تنها به راهاندازی قطارهای گردشگری محدود نشده است. دهکدههای گردشگری، موزههای راهآهن و استفاده گردشگری از ایستگاههای تاریخی نیز از دیگر محصولاتی هستند که در امتداد این ظرفیت شکل گرفتهاند.
بر اساس برنامههای اعلامشده، مطالعات راهاندازی ۱۱ دهکده گردشگری در محدوده مسیرهای قطارهای گردشگری انجام شده است. موزههای راهآهن نیز میتوانند بخشی از تاریخ صنعت ریلی کشور را از طریق اسناد، تصاویر، تجهیزات، واگنها و ساختمانهای قدیمی ایستگاهها برای گردشگران روایت کنند.
در ایستگاه شیرگاه نیز یک ساختمان برای راهاندازی موزه راهآهن آماده شده است. موزه راهآهن زاگرس در اندیمشک، موزه راهآهن مشهد و طرح ایجاد موزه در ایستگاه تاریخی گدوک نیز از دیگر نمونههای این ظرفیت هستند.
راهآهن سراسری ایران در یک نگاه
- آغاز احداث: ۱۳۰۶
- افتتاح رسمی: ۴ شهریور ۱۳۱۷
- مدت عملیات ساخت: حدود ۱۱ سال
- طول مسیر: حدود ۱۳۹۴ کیلومتر
- پلهای بزرگ: ۱۷۴ پل
- پلهای کوچک: ۱۸۶ پل
- تونلها: ۲۲۴ تونل
- ثبت جهانی در یونسکو: ۲۰۲۱ میلادی
راهآهن سراسری ایران اکنون فقط بخشی از تاریخ حملونقل کشور نیست؛ مسیر آن، سازههای مهندسی، ایستگاههای تاریخی و چشماندازهای طبیعی اطرافش، مجموعهای از ظرفیتهای گردشگری را شکل دادهاند که میتواند بخشی از آینده گردشگری ریلی ایران را رقم بزند.