نبود نقشه‌راه جامع، فعالیت واسطه‌های غیررسمی و کم‌رنگ بودن نقش دفاتر گردشگری، توسعه گردشگری درمانی ایران را با چالش‌های جدی مواجه کرده است.
به گزارش چمدان خبر به نقل از روزنامه جهان صنعت، گردشگری سلامت ایران با وجود برخورداری از پزشکان متخصص، مراکز درمانی توانمند و موقعیت جغرافیایی مناسب، همچنان با موانع ساختاری متعددی روبه‌روست؛ موانعی که مانع بهره‌برداری کامل از ظرفیت‌های اقتصادی و ارزی این صنعت شده‌اند.
در شرایطی که کشورهای منطقه برای جذب بیماران خارجی و افزایش سهم خود از بازار گردشگری درمانی رقابت می‌کنند، فعالیت گسترده واسطه‌های غیررسمی، نبود هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول و محدودیت حضور دفاتر گردشگری دارای مجوز، از مهم‌ترین چالش‌های این حوزه در ایران به شمار می‌روند.
دلالان؛ چالش جدی بازار گردشگری درمانی
گردشگری درمانی تنها به مراجعه بیمار خارجی به پزشک یا انجام یک عمل درمانی محدود نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای از خدمات شامل پذیرش، حمل‌ونقل، اقامت، ترجمه، همراهی بیمار و پیگیری مراحل درمان را در بر می‌گیرد.
با این حال، بخشی از این خدمات در ایران از طریق واسطه‌ها و شبکه‌های غیررسمی ارائه می‌شود؛ مجموعه‌هایی که لزوماً تحت نظارت مشخص فعالیت نمی‌کنند و پاسخگویی آن‌ها در برابر کیفیت خدمات و هزینه‌های دریافتی روشن نیست.
حسن حسن‌نتاج، رئیس کمیته گردشگری کمیسیون بهداشت و درمان، با اشاره به ظرفیت بالای نیروی انسانی متخصص در حوزه پزشکی، معتقد است ایران هنوز نتوانسته از توانمندی‌های خود در بازار گردشگری سلامت به‌درستی بهره‌برداری کند.
به گفته وی، برخی کشورهای منطقه با جذب پزشکان ایرانی از ظرفیت تخصصی آنان استفاده می‌کنند، در حالی که گردشگری درمانی ایران همچنان با مشکلات ساختاری و فعالیت واسطه‌های غیررسمی مواجه است.
حسن‌نتاج تأکید دارد ساماندهی فعالیت واسطه‌ها و تعریف چارچوبی مشخص برای نظارت بر عملکرد آن‌ها باید در برنامه جامع توسعه گردشگری سلامت مورد توجه قرار گیرد.
دفاتر گردشگری؛ حلقه مغفول زنجیره درمان
یکی دیگر از مشکلات گردشگری سلامت ایران، کم‌رنگ بودن نقش دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری دارای مجوز در فرآیند جذب و خدمات‌رسانی به بیماران خارجی است.
محمدحسین یزدانی، رئیس انجمن صنفی راهنمایان گردشگری، معتقد است تصویب آیین‌نامه گردشگری سلامت به‌تنهایی نمی‌تواند زمینه افزایش ورود گردشگران درمانی را فراهم کند.
به اعتقاد وی، مقررات زمانی اثربخش خواهند بود که موانع فعالیت حرفه‌ای کاهش یابد و ارتباط منظمی میان مراکز درمانی، دفاتر گردشگری، راهنمایان آموزش‌دیده و مراکز اقامتی برقرار شود.
در شرایط فعلی، شمار قابل‌توجهی از بیماران خارجی بدون استفاده از خدمات دفاتر رسمی گردشگری و از طریق ارتباطات شخصی یا واسطه‌هایی که با زبان آنان آشنایی دارند، وارد فرآیند درمان می‌شوند.
این وضعیت علاوه بر محدود کردن فعالیت مجموعه‌های دارای مجوز، می‌تواند کیفیت خدمات جانبی و امکان پیگیری مشکلات بیماران را تحت تأثیر قرار دهد.
گردشگری سلامت بدون نقشه‌راه جامع
نبود برنامه‌ای هماهنگ میان دستگاه‌های مسئول، از دیگر موانع توسعه گردشگری درمانی در کشور است.
گردشگری سلامت در نقطه اتصال دو حوزه درمان و گردشگری قرار دارد و موفقیت آن نیازمند همکاری مراکز پزشکی، دفاتر خدمات مسافرتی، مراکز اقامتی، دستگاه‌های اجرایی و مجموعه‌های خدماتی است.
حسن‌نتاج بر ضرورت تدوین نقشه‌راهی جامع تأکید دارد که در آن ظرفیت‌های کشور، مسئولیت دستگاه‌ها، نحوه فعالیت واسطه‌ها و سازوکار نظارت و پاسخگویی مشخص شده باشد.
کارشناسان معتقدند تدوین مقررات بدون فراهم کردن زیرساخت‌های اجرایی و رفع موانع فعالیت بخش خصوصی، نمی‌تواند به‌تنهایی مشکلات این صنعت را برطرف کند.
مزیت پزشکی به‌تنهایی کافی نیست
برخورداری ایران از پزشکان متخصص، مراکز درمانی مجهز و همسایگی با کشورهای متقاضی خدمات پزشکی، از مزیت‌های مهم کشور در بازار منطقه‌ای گردشگری سلامت محسوب می‌شود.
با این حال، استفاده مؤثر از این ظرفیت‌ها به ارائه خدمات حرفه‌ای و هماهنگ در تمام مراحل سفر بیمار وابسته است.
بیمار خارجی علاوه بر کیفیت درمان، به شفافیت هزینه‌ها، دسترسی آسان به اطلاعات معتبر، خدمات حمل‌ونقل مناسب، اقامت استاندارد و امکان پیگیری مشکلات احتمالی نیاز دارد.
نبود هر یک از این خدمات می‌تواند تجربه بیمار را تحت تأثیر قرار دهد و از جذابیت ایران به‌عنوان مقصد گردشگری درمانی بکاهد.
ساماندهی واسطه‌ها؛ ضرورتی برای بازگشت اعتماد
یکی از مهم‌ترین اقدامات موردنیاز برای اصلاح ساختار گردشگری درمانی، تفکیک فعالیت واسطه‌های حرفه‌ای از دلالی غیرشفاف است.
فعالیت واسطه‌ها در زنجیره خدمات درمانی و گردشگری، در صورت برخورداری از مجوز، نظارت و مسئولیت‌پذیری، می‌تواند به هماهنگی بهتر خدمات کمک کند؛ اما فعالیت خارج از ضابطه و بدون پاسخگویی، زمینه بروز مشکلات متعدد را فراهم می‌کند.
از سوی دیگر، تقویت نقش دفاتر گردشگری دارای مجوز، آموزش راهنمایان تخصصی، ارتقای خدمات اقامتی و ایجاد ارتباط منظم میان مراکز درمانی و فعالان صنعت گردشگری، می‌تواند به ساماندهی این بازار کمک کند.
توسعه گردشگری سلامت ایران بیش از آنکه به معرفی توانمندی‌های پزشکی وابسته باشد، نیازمند بازسازی زنجیره خدمات، شفافیت در هزینه‌ها، نظارت بر واسطه‌ها و ایجاد اعتماد در میان بیماران خارجی است.
تا زمانی که مسئولیت دستگاه‌ها و فعالان این حوزه به‌روشنی مشخص نشود و بخش‌های مختلف درمان و گردشگری در قالب یک برنامه هماهنگ فعالیت نکنند، بهره‌برداری از ظرفیت اقتصادی گردشگری سلامت همچنان با محدودیت روبه‌رو خواهد بود.