سیاست «یک ایرلاین یک هواپیما» شاید انتقاد مقامات دولتی را در بر داشته است اما این روش چندان متوقف نشده و عطای وام ارزان برای خرید هواپیما به شرط تاسیس ایرلاین تعجب برانگیز است.
آییننامه تأسیس شرکتهای هواپیمایی در کشور اگر چه دارای نواقص و مزایایی است به خوبی نشان میدهد که هیچگونه محدودیتی برای سرمایهگذاری همزمان یک مالک در چند شرکت ایجاد نمیکند و بخش خصوصی میتواند آزادانه در این حوزه فعالیت کند. سوال این است که آیا حضور آزادانه بخش خصوصی در ناوگان هوایی و تاسیس ایرلاین موجب کاهش خدمات و یا موجب تخلفات بیشتر نمیشود؟ موضوعی که اتفاقا این روزها نمایندگان مجلس نیز به افزایش تعداد ایرلاینها اعتراض داشته و آنرا یک نقطه ضعف برای ناوگان هوایی دانستهاند.
سیاست مدیران سازمان هواپیمایی کشوری با فعالیت ایرلاین های محلی و بومی که با هدف افزایش پروازها و تبدیل فرودگاهها به مراکز اقتصادی شکل گرفته است نشان داد که تاسیس یک ایرلاین با یک هواپیما هنوز هم در این سازمان موافقانی دارد. اما پرسش این است که چرا تاسیس ایرلاین در کشور تا این حد جذاب است و چرا علیرغم اینکه گفته می شود زیانده هستند باز هم روی میز سازمان هواپیمایی کشوری تعداد زیاد درخواست ها وجود دارد؟
بخش خصوصی اگر چه در اغلب حوزههای اقتصادی کشور با موانع و مشکلات متعددی روبهرو است و معمولا ترجیح میدهد سرمایه و سبد سرمایهگذاری خود را تقسیم کند، اما در سالهای اخیر بنا به دلایل گوناگونی تلاش کرده است در حوزه و ناوگان هوایی نیز فعالیت کند. نکتهای که تا حدودی به نظر میرسد فقط خدمات رسانی نمیتواند باشد.
یکی از موضوعاتی که اخیرا مورد سوال و واکنش نمایندگان مجلس قرار گرفته است این است که چرا در کشور هر گروهی با هر شغلی اقدام به دریافت مجوز و تاسیس ایرلاین میکند.
محمدرضا رضایی کوچی رئیس کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی با این نکته که این روزها هر سرمایه گذاری از هر شغلی اقدام به تاسیس ایرلاین میکند میگوید که شاید دریافت وام خرید هواپیما، سرمایه گذاران را جذب حوزه هوایی کرده است، چرا که برخی از سرمایه گذاران برای تاسیس شرکت هواپیمایی و خرید هواپیما تسهیلات خوبی دریافت میکنند، اما پس از دریافت تسهیلات، ایرلاین را به فروش میرسانند.
اگر چه بارها و بارها کارشناسان از تعداد بالای ایرلاینها در کشور اظهار نارضایتی کردهاند، اما به نظر میرسد ورود مجلس به این موضوع و ساماندهی تاسیس شرکتهای هواپیمایی بتواند به بالا بردن کیفیت خدمات دهی و امنیت پروازها کمک بیشتری کند.
سوال این است که آیا واقعا ایرلاینهای بومی و محلی و این تعداد بالای شرکتهای هواپیمایی تاکنون کمکی به ناوگان هوایی کردهاند؟
آنطور که گزارشها نشان میدهد کشورهای پیشرفته و حتی آمریکا ۲ یا ۳ شرکت هواپیمایی دارند در حالیکه در ایران ۳۵ ایرلاین وجود دارد.
ناوگان هوایی کشور نیازمند ۵۰۰ فروند هواپیما است، اما تنها ۷۰ هواپیمای فعال دارد
رئیس کمیسیون عمران مجلس که معتقد است ناوگان هوایی کشور نیازمند ۵۰۰ فروند هواپیما است، اما تنها ۷۰ هواپیمای فعال دارد به نکاتی اشاره میکند که نشان میهد اوضاع ناوگان هوایی کشور بیشتر از آن چیزی که تصور شود وخیم است.
نکتهای که اتفاقا بارها و بارها ایرلاینها مطرح کردهاند این است که شرکتهای هواپیمایی همواره در زیان هستند، اما به عینه میبینیم که مجوز تاسیس ایرلاین تا این حد افزایش مییابد و اتفاقا درخواست ایرلاینهای محلی و بومی نیز به خوبی در کنار این درخواستها رو به افزایش و قابل مشاهده است.
اما در واکنش به گلایه ایرلاینها مبنی بر زیانده بودن آنها، مقامات ارشد وزارت راه و شهرسازی معتقد هستند که ایرلاینها در کشور سود ده هستند چرا که درخواست تاسیس ایرلاین به سازمان هواپیمایی کشوری هر روز بیشتر میشود.
آییننامه جدید تأسیس شرکتهای هواپیمایی به خوبی نشان میدهد که مقررات موجود در حوزه هوانوردی مانعی برای حضور یک سرمایهگذار در دو شرکت هواپیمایی یا بیشتر ایجاد نکرده است. این اقدام سازمان هواپیمایی نیز به خوبی نشان میدهد که نه تنها مانعی برای تاسیس ایرلاین وجود ندارد بلکه راه را برای حضور سرمایه گذاران همزمان در دو شرکت هواپیمایی را نیز باز گذاشته است.
شاید وجود برخی رانتها و یا تسهیلات بانکی یکی از گزینههایی است که میتواند جذابیت درخواست مجوز برای فعالیت در ناوگان هوایی باشد. نکتهای که رئیس کمیسیون عمران مجلس به آن اشاره کرده و معتقد است که دریافت وام خرید هواپیما بسیار جذابتر از تاسیس ایرلاین است.
مقصود اسعدی سامانی دبیر انجمن شرکتهای هواپیمایی در پاسخ به این پرسش که آیا سیاست سازمان هواپیمایی کشوری مبنی بر اینکه هر ایرلاین میتواند با یک فروند و یا نهایتا به سه فروند هواپیما تاسیس شود درست است؟ گفت: سیاست یک ایرلاین با یک فروند هواپیما اصلا سیاست درستی نیست. اگر چه این موضوع سیاستی بود که مدیران سابق سازمان هویمایی کشوری در پیش گرفته بودند.
سیاست یک ایرلاین با یک فروند هواپیما اصلا سیاست درستی نیست. اگر چه این موضوع سیاستی بود که مدیران سابق سازمان هویمایی کشوری در پیش گرفته بودند
او با اشاره به اینکه حتی سیاست هر استان یک ایرلاین نیز از نمونه برنامههایی است که در گذشته در سازمان هواپیمایی کشوری و از سوی مدیران این سازمان پیگیری میشد تاکید کرد: قطعا تدابیر جدیدی با توجه به اینکه سازمان هواپیمایی آئین نامههای جدیدی تدوین کرده است میتواند به ساماندهی بیشتر تشکیل ایرلاینها کمک کند.
سامانی در پاسخ به این پرسش که آیا شرکت هواپیمایی «آسمان» فعالیت خود را با وجود اینکه یک فروند هواپیما دارد ادامه میدهد؟ اظهار داشت: تا جایی که ما مطلع هستیم شرکت هواپیمایی «آسمان» این روزها ۲ یا ۳ فروند هواپیمای فعال دارد.
سرمایه گذاران بخش خصوصی در صنعت هوایی برای تامین مالی هیچ کمکی دریافت نمیکنند، اما اگر هم تسهیلاتی اعطا شده باشد باید گفت که شرکتهای خصوصی تسهیلاتی دریافت نمیکنند
اسعدی سامانی در پاسخ به این پرسش که گفته میشود وامهای کلانی به ایرلاینها داده میشود که هواپیما خریداری کنند. اما بعد از دریافت وام نه هواپیمایی خریداری میشود و نه ایرلاینی باقی میماند؟ گفت: اولا که باید به این نکته اشاره کنم که سرمایه گذاران بخش خصوصی در صنعت هوایی برای تامین مالی هیچ کمکی دریافت نمیکنند، اما اگر هم تسهیلاتی اعطا شده باشد باید گفت که شرکتهای خصوصی تسهیلاتی دریافت نمیکنند.
سوال این است که آیا با وجود ۳۵ ایرلاین با تعداد متسوط دو فروند هواپیما باز هم نیاز به تاسیس ایرلاین جدید هست؟ اینکه ناوگان هوایی کشور نیازمند ۵۰۰ فروند هواپیما است چرا باید تنها ۷۰ هواپیمای فعال در کشور آنهم با عمر متوسط بالای ۲۰ سال داشته باشیم. پس آیا باز هم تاسیس ایرلاین جدید در کشور مقرون به صرفه است/بازار