با گذشت ۱۵ روز از آغاز حملههای رژیم صهیونی آمریکایی به ایران تا کنون دست کم۵۶ موزه، بنای تاریخی و محوطه فرهنگی در استانهای مختلف کشور از جمله تهران، اصفهان، کردستان، لرستان، کرمانشاه، بوشهر و ایلام دچار آسیبهای جدی شدهاند و بیشترین خسارت را دیدهاند.
وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی در بیانیهای، حملات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به بناها، موزهها و محوطههای تاریخی ایران را «جنایتی علیه هویت تاریخی ملت و تعرضی آشکار به میراث مشترک بشریت» نامید و اعلام کرد که دستکم ۵۶ موزه، بنای تاریخی و محوطه فرهنگی در استانهای مختلف کشور آسیبهای جدی دیدهاند.
در این بیانیه که امروز شنبه ۲۳ اسفند ۱۴۰۴ (۲۴ رمضان ۱۴۴۷ / ۱۴ مارس ۲۰۲۶) منتشر شد، آمده است که استان تهران به عنوان قلب سیاسی و فرهنگی ایران، با ۱۹ اثر آسیبدیده در صدر فهرست این جنایت قرار دارد. آثار بیبدیلی همچون کاخ گلستان، ارگ تاریخی تهران، بازار تاریخی تهران، کاخ مرمر، عمارت تاریخی شهربانی، ساختمان سنای سابق، مسجد سپهسالار و کاخموزه فرحآباد از جمله بناهایی هستند که هدف حملات مستقیم قرار گرفتهاند. این آثار شناسنامه تاریخی ایرانزمین و گنجینهای از هنر، مقاومت و شکوه تمدن ایرانی محسوب میشوند.
خسارت به میراث فرهنگی در استانها
در استان کردستان، ۱۲ بنای شاخص از جمله عمارت سالارسعید (موزه باستانشناسی سنندج)، موزه خسروآباد و عمارت آصف وزیری آسیب دیدهاند. در استان اصفهان، نگین معماری جهان، مجموعه میدان نقش جهان که در فهرست میراثجهانی ثبت شده است، به همراه کاخ چهلستون، مسجد جامع عباسی و بخشهایی از بافت تاریخی شهر اصفهان هدف حمله قرار گرفتهاند. همچنین در استان لرستان، دژ تاریخی فلکالافلاک و موزههای آن آسیب دیدهاند. در استان کرمانشاه نیز تکیه بیگلربیگی و دبیرستان تاریخی کزازی هدف این تعرض قرار گرفتهاند. در استان بوشهر، عمارت سبزآباد و خانه تاریخی وایتهاوس در بندر سیراف دچار آسیب شدهاند. در استان ایلام نیز موزه باستانشناسی درهشهر از این حملات مصون نمانده است.
دعوت از مجامع بینالمللی
وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی جمهوری اسلامی ایران به عنوان امین و وارث این گنجینههای تمدنی، مراتب اعتراض رسمی خود را از طریق مجاری دیپلماتیک و حقوقی به نهادهای ذیصلاح بینالمللی از جمله یونسکو، ایکوموس و سازمان ملل متحد اعلام کرده و از همه ایرانیان داخل و خارج از کشور دعوت میکند برای پیگیری این جنایت در مراجع حقوقی و قضایی بینالمللی همراهی و مطالبهگری کنند.
طرح جامع «بازآفرینی هویتی و مرمت اضطراری»
وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی با بهرهگیری از همه ظرفیتهای کارشناسی داخلی، نسبت به پایش دقیق خسارات وارده اقدام کرده و در نخستین فرصت پس از پایان این تجاوز، طرح جامع «بازآفرینی هویتی و مرمت اضطراری» آثار آسیبدیده را با اتکا به دانش بومی و با مشارکت دانشگاهیان، پژوهشگران و متخصصان کشور اجرایی خواهد کرد.
حمله به آثار نفیس میراث فرهنگی
پیش از این نیز فرهاد عزیزی، مدیرکل امور پایگاههای میراث فرهنگی در ارزیابیها آثار دچار تخریب و اصابت مستقیم تا ۱۹ اسفند را ۴ مورد و آثار جهانی و ملی متأثر از موج انفجار که به دلیل مجاورت با اهداف نظامی و اداری دچار آسیب شدهاند ۵ مورد عنوان کردهبود.
پویا طالب نیا ، مدیر کل میراث فرهنگی، گردشگری وصنایع دستی استان کردستان نیز خبر داده بود که ۳ بنایی که در سنندج مورد تعرض قرار گرفتهاند، جزو نفیسترین آثار میراثی کشور است که در فهرست آثار نفیس میراث فرهنگی کشور ثبت شدهاند.