سیدرضا صالحی امیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در روزهای گذشته تاکید بسیاری بر رفع مشکلات ایرانیان خارج از کشور داشته است. او بارها در حاشیه رویدادها و حضور خود در بازدیدها و خبرها از نقش ایرانیان خارج از کشور در توسعه ایران و رونق بخشی به اقتصاد ملی و پیشرفت کشور سخن گفته است. صالحی امیری حتی خبر داده است که ایرانیان خارج از کشور برای نخستین بار به مرمت آثار تاریخی آسیب دیده از جنگ های ۱۲ روزه و ۴۰ روزه ایران ورود کردهاند.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در بازدید خود از خبرگزاری ایلنا، از تصمیم جدی دولت برای رفع موانع سفر آزادانه ایرانیان خارج به داخل کشور خبر داده است.صالحی امیری که یکی از پرکارترین اعضای دولت در جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه بود توانست همراه با کارشناسان وزارت میراث فرهنگی دو پرونده غارهای پیش از تاریخ خرم آباد و ۷ قلعه الموت را طی جنگ های ۱۲ روزه و طی جنگهای پس از جنگ ۴۰ روزه در فهرست یونسکو ثبت کند. او به ایلنا گفته است که ایران برای ۵۸ سال آینده اثر در انتظار ثبت در فهرست مسراث جهانی یونسکو ثبت کرده است. صالحی امیری در این گفتگو به وضعیت گردشگری و صنایع دستی ایران نیز پرداخته است.
آقای دکتر، از وضعیت وزارتخانه در جنگ بگویید.
جنگ مسئولیت ما را بسیار سختتر کرد. در عین حال، باعث تقویت انسجام ملی و افزایش انگیزههای ملی شد. دلبستگی به ایران، دغدغه حفظ کشور و نظام سیاسی به اولویت همه کارگزاران در سطوح مختلف تبدیل شد.
هر سه حوزه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در جنگ فعال بودند و خود را با شرایط سخت تطبیق دادند. اما گردشگری خسارت جدی دید؛ ۲۳ هزار مرکز اقامتی، بیش از ۴۰۰ هزار اشتغال مستقیم و ۱.۶ میلیون اشتغال غیرمستقیم همگی نیازمند حمایت هستند تا با فروپاشی ساختار گردشگری مقابله شود.
ارزیابی شما از گردشگری به عنوان یک فرصت اقتصادی چیست؟
گردشگری مهمترین فرصت جمهوری اسلامی ایران است؛ هم در معرفی فرهنگ و تمدن به جهان و هم از نظر اقتصادی. هر گردشگر به طور میانگین ۱۲۷۰ دلار هزینه میکند. اگر براساس تعهدات برنامه هفتم پیش میرفتیم، امسال باید بیش از ۱۰ میلیون گردشگر جذب میکردیم که منبع درآمد بالایی برای کشور بود. اما متأسفانه جنگ این روند را دچار تغییر کرد و مراکز اقامتی، هتلها، بومگردیها، بوتیک هتلها و دهکدههای گردشگری با شوک و چالش جدی مواجه شدند.
دولت برای حمایت از این بخش چه اقداماتی انجام داد؟
از ابتدای جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، تلاش جدی شد که ساختار گردشگری دچار فروپاشی نشود. خوشبختانه در آخرین جلسه کمیسیون اقتصادی دولت نیز موضوع استمهال شش ماهه پرداخت حق بیمه در مرحله اول و مالیات در مرحله بعد به تصویب رسید تا مراکز گردشگری مجبور به تعدیل نیروی انسانی نشوند و اشتغال مستقیم حفظ شود.
در عرصه بینالمللی و ثبت آثار جهانی البته در شرایط جنگی وزارت میراث فرهنگی به بهترین شکل فعالیت کرد و پس از ثبت جهانی دره های پیش از تاریخ خرم آباد در جنگ ۱۲ روزه، ثبت جهانی الموت نیز در شرایط جنگی فعلی انجام شد. برای بهبود روابط در عرصه بین المللی در همین شرایط جنگی و پرونده های ثبت جهانی سال های آینده چه اقداماتی انجام داده اید؟
در عرصه بینالمللی تلاش کردیم روابط خود را با نهادهای جهانی تقویت کنیم. اخیراً در اجلاس گردشگری سازمان جهانی گردشگری در مادرید حضور فعال داشتیم و دو هفته پیش نیز در کره جنوبی، اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو برگزار شد.
نکته مهم دیگر این است که ایران جزو معدود کشورهایی است که برای ۵۸ سال آینده پرونده های ثبت موقت آثار در یونسکو را در فهرست انتظار یونسکو دارد. اگر این ۵۸ اثر را ثبت کنیم، ایران به قدرت اول تمدنی جهان تبدیل میشود. در حال حاضر ایران بالقوه قدرت اول است، اما بالفعل در ردیف دهم جهان قرار دارد.
شما به موفقیت ایران در ثبت جهانی قلعه های الموت در شرایط جنگی اشاره کردید. اما نکته جالب این است که در همان اجلاس کره، از ۷۶ کشور، ۳۳ کشور اثر برای ثبت جهانی داشتند. وقتی نوبت به پرونده قلعههای الموت رسید، حتی یک کامنت منفی یا ابهام درباره پرونده مطرح نشد که این موضوع نشان از قدرت و عظمت آثار تاریخی و تمدنی ایران دارد. ضمن آن که ایران همچنان بهشت باستانشناسی و سرزمین رمزها و رازهاست.
برای سال ۲۰۲۷ هم سه پرونده در دستور کار داریم. پرونده ثبت جهانی توس که افتخار ایران در آن منطقه است، پرونده مساجد ایران که به صورت زنجیرهای و تجمیعی با حدود ۴۰ تا ۵۰ مسجد تدوین شده و پرونده بندر تاریخی سیراف. هم اکنون نیز کارشناسان ما در حال مشورت با یونسکو هستند تا اولویت نهایی را مشخص کنند و تا پایان شهریور تصمیمگیری خواهد شد.
وضعیت صنایع دستی را در این شرایط چطور میبینید و برای آینده گردشگری چه سناریوهایی تعریف کردهاید؟
در بخش صنایع دستی ۶۷۳ هزار اشتغال مستقیم وجود دارد که باید مورد حمایت قرار بگیرند. این سه حوزه یک زنجیره هستند. وقتی میراث فرهنگی رخ مینماید، گردشگر به سمت آن حرکت میکند و وقتی گردشگر میآید، صنایع دستی رونق میگیرد. اما در شرایط فعلی به دلیل شرایط جنگی حاکم بر منطقه اختلال گردشگری فقط مختص ایران نیست؛ تمام خاورمیانه دستخوش این چالش شده است. البته امیدواریم در آینده شرایط بهتری ایجاد شود.
برای آینده گردشگری ما سه سناریو تعریف کردهایم. سناریوهایی برای شرایط جنگ، شرایط نه جنگ و نه صلح و شرایط ثبات و آرامش. برای هر کدام هم برنامههای مشخصی داریم تا بتوانیم وضعیت گردشگری را مدیریت کنیم و جلوی افول بیشتر گردشگری را بگیریم.
یکی از موضوعات مهمی که در اظهارات اخیر شما بویژه در دوران پس از جنگ ۴۰ روزه مشهود بود موضوع ایرانیان خارج از کشور و حمایت از آن ها است. چه برنامه ای برای ایرانیان خارج از کشور دارید؟
ببینید شورای عالی ایرانیان خارج از کشور در دولت به شدت فعال شده است و ریاست آن با رئیسجمهور است و وزارتخانههای خارجه، میراث، اقتصاد، علوم و سایر دستگاهها نیز عضو این شورا هستند. کشور امروز بیش از هر زمان دیگر به ظرفیت ۷.۹ میلیون ایرانی خارج از کشور نیاز دارد. تنها در موضوع میراث فرهنگی در فراخوان اخیر وزارتخانه برای مشارکت ایرانیان داخل و خارج از کشور برای مرمت آثار آسیب دیده از جنگ برای اولین بار ایرانیان خارج از کشور به موضوع مرمت آثار تاریخی در ایران ورود کردند. در حوزه گردشگری هم اگر هر کدام از ایرانیان خارج از کشور سالی یکبار با خانواده به ایران بیایند، بزرگترین ظرفیت گردشگری کشور شکل میگیرد. بنابراین باید تردد ایرانیان خارج از کشور را به ایران تسهیل کنیم. باید سختگیریها و کجسلیقگیهای گذشته را کنار بگذاریم و ایرانیان را بخش جداییناپذیر جامعه ملی بدانیم.
اراده دولت اکنون بر این است که همه موانع برای سفر ایرانیان خارج از کشور به ایران را برداریم، هرچند جنگ این روند را به تأخیر انداخت. همچنین ایرانیان خارج از کشور باید بتوانند به راحتی از ظرفیت گردشگری سلامت کشور با توجه به وجود پزشکان حاذق، قیمت ارزان خدمات سلامت و بیمارستانهای مدرن در ایران استفاده کنند.
فکر می کنید ایرانیان خارج از کشور در شرایط جنگی علاقه ای به سفر به ایران داشته باشند؟
ببنید جنگ واقعا خانمانسوز است و همه حوزههای ملی را تحت تأثیر قرار داده است. اما پیام اصلی من این است که ایران سرزمین همه ایرانیان است، فارغ از رنگ، پوست، نژاد و مذهب. باید به ایرانیان خارج از کشور بگوییم که سرزمین مادریشان منتظر آنهاست. باید همه موانع را برداریم تا آنها به راحتی به کشور بیایند، با فرهنگ و تمدن ایران ارتباط بگیرند و هر زمان خواستند برگردند. باید به ایرانیان خارج از کشور افتخار کنیم و آنها سرمایههای بزرگ این کشور هستند./ ایلنا