عضو هیات علمی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی با اشاره به آثار جنگ بر صنعت گردشگری گفت: بررسیها نشان میدهد انگیزه زیارت همچنان مهمترین عامل سفر به مشهد است و اخبار بحران تأثیر محدودی بر رفتار زائران داشته است.
به گزارش چمدان خبر، هادی رفیعی، عضو هیات علمی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی در نشست تخصصی «گردشگری زیر سایه بحران» که در دانشکده گردشگری دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد اظهار داشت: جنگ میتواند آثار گستردهای بر صنعت گردشگری داشته باشد که بخشی از آنها مستقیم و بخشی دیگر غیرمستقیم است.
وی افزود: کاهش تعداد سفرهای داخلی و خارجی، لغو یا تعویق برنامههای سفر، کاهش سرمایهگذاری در مقاصد گردشگری، افت درآمد هتلها و کسبوکارهای وابسته به زنجیره خدمات گردشگری و همچنین کاهش اشتغال از جمله آثار مستقیم بحرانها بر این صنعت است.
رفیعی بیان داشت: در کنار آثار مستقیم، پیامدهای غیرمستقیم مانند افزایش نگرانی و اضطراب گردشگران، آسیب به تصویر ذهنی مقصد در رسانهها، افزایش هزینههای سفر و کاهش اعتماد عمومی نیز میتواند در میانمدت و بلندمدت بر رفتار گردشگران اثرگذار باشد.
وی ادامه داد: مقاصد گردشگری مذهبی و شهرهایی که میزبان زائران هستند، به دلیل وجود انگیزههای معنوی و اعتقادی، معمولا تابآوری بیشتری در برابر بحرانهای امنیتی دارند، زیرا برای بسیاری از زائران، زیارت یک ضرورت دینی و روحی محسوب میشود.
عضو هیات علمی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی عنوان کرد: مشهد به عنوان یک مقصد مذهبی، اقتصادی و اجتماعی، وابستگی بالایی به حضور زائران دارد و کاهش سفر میتواند به صورت مستقیم بر حملونقل، خدمات شهری، بازار و فعالیتهای اقتصادی این شهر اثر بگذارد.
رفیعی خاطرنشان کرد: مدیریت بحران در چنین شرایطی اهمیت زیادی دارد و نحوه اطلاعرسانی، مدیریت افکار عمومی و عملکرد نهادهای مرتبط با گردشگری میتواند نقش تعیینکنندهای در کاهش آثار منفی بحرانها داشته باشد.
وی با اشاره به اهمیت مطالعات علمی در حوزه گردشگری و بحران گفت: در این زمینه همچنان خلأهای پژوهشی وجود دارد و لازم است موضوعاتی مانند رفتار گردشگران در شرایط بحرانی، تابآوری مقاصد و مدیریت ریسک سفر بیشتر مورد بررسی قرار گیرد.
رفیعی تصریح کرد: مشهد به دلیل جایگاه مذهبی، موقعیت جغرافیایی، زیرساختهای گردشگری و نزدیکی به کشورهای آسیای میانه، یکی از مهمترین مراکز گردشگری کشور محسوب میشود و پایداری اقتصاد زیارت این شهر اهمیت گستردهای دارد.
وی با اشاره به نظریههای مرتبط با ریسک سفر اظهار داشت: گردشگران در مواجهه با بحرانها معمولا تهدید موجود و توانایی مقابله با آن را ارزیابی میکنند و میزان تابآوری آنها در بازگشت و سازگاری با شرایط جدید، نقش مهمی در تصمیم سفر دارد.
عضو هیات علمی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی با اشاره به نتایج پیمایشهای این پژوهشکده گفت: این مجموعه از سال ۱۴۰۰ موجهای پیمایشی سالانهای را با مشارکت هزاران گردشگر انجام داده و نتایج آن برای تحلیل رفتار سفر مورد استفاده قرار میگیرد.
رفیعی بیان داشت: در پیمایش نوروز ۱۴۰۴، ۷۱ درصد زائران و گردشگران مشهد اعلام کردند اخبار بحران هیچ تأثیری بر سفر آنها نداشته است و تنها حدود ۱۸ درصد تأثیر زیاد یا بسیار زیاد این اخبار را گزارش کردند.
وی افزود: این موضوع نشان میدهد تابآوری تقاضای سفر مذهبی در برابر اخبار بحران، نسبت به بسیاری از گونههای دیگر گردشگری بالاتر است و انگیزههای مذهبی میتواند بر نگرانیهای ناشی از شرایط بحرانی غلبه کند.
رفیعی عنوان کرد: نتایج پیمایش نشان داد بیش از ۹۰ درصد مسافران مشهد، زیارت را اصلیترین انگیزه سفر خود اعلام کردند و در نوروز امسال نیز درصد بالایی از زائران تأکید داشتند که هدف اصلی آنها از سفر، زیارت بوده است.
وی ادامه داد: همچنین بررسیها نشان داد دوری از پیامدها و بحرانهای ناشی از جنگ، انگیزه اصلی سفر به مشهد نبوده و تصمیم زائران بیشتر بر پایه انگیزههای زیارتی شکل گرفته است.
عضو هیات علمی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی اضافه کرد: میانگین ماندگاری گردشگران در مشهد نسبت به نوروز سال گذشته افزایش داشته و حدود ۱۲ درصد رشد کرده است، به طوری که مدت اقامت زائران به حدود پنج روز رسیده است.
رفیعی گفت: در بخش حملونقل نیز تغییراتی در الگوی سفر مشاهده شد و با توجه به کاهش پروازها، سهم استفاده از قطار افزایش یافت که میتواند ناشی از ملاحظات امنیتی و شرایط حملونقل باشد.