رئیس اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان زنجان گفت: تبدیل ظرفیتهای هنری و صنایعدستی این شهر به محصولات گردشگری، نیازمند عبور از گردشگری مشاهدهمحور و حرکت به سمت تجربههای مشارکتی و شکلگیری زنجیره ارزش یکپارچه است.
به گزارش چمدان خبر، مهدی باقری با تأکید بر ظرفیتهای گسترده زنجان در حوزه هنرهای سنتی، صنایعدستی و میراثفرهنگی اظهار داشت: گردشگری هنری زمانی به محصولی واقعی و پایدار تبدیل میشود که گردشگر از جایگاه مشاهدهگر خارج شود و در فرآیند خلق، روایت و تجربه فرهنگ مقصد مشارکت کند.
وی با اشاره به تنوع ظرفیتهای هنری زنجان افزود: نگارگری، خوشنویسی، موسیقی سنتی، صنایعدستی، فرش، سفال، معماری، هنرهای نمایشی و هنرهای بومی، بخشی از داشتههای هنری این شهر هستند که با هویت، حافظه تاریخی و زندگی روزمره جوامع محلی پیوند دارند.
باقری تصریح کرد: گردشگری هنری نباید صرفاً به بازدید از موزهها یا خرید صنایعدستی محدود شود، بلکه فرآیند خلق هنر نیز باید به بخشی از تجربه گردشگر تبدیل شود.
گردشگر در نقش مشارکتکننده در خلق هنر
رئیس اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان زنجان با تشریح الگوی گردشگری مشارکتی گفت: گردشگر میتواند وارد کارگاه صنایعدستی شود، با هنرمند محلی گفتوگو کند، بخشی از فرآیند تولید یک اثر را تجربه کند و در نهایت محصولی را با مشارکت خود به همراه ببرد.
به گفته باقری، این الگو علاوه بر عمیقتر و معنادارتر کردن تجربه سفر، زمینه انتقال مستقیمتر درآمد به هنرمندان و جوامع محلی را فراهم میکند.
وی با اشاره به ظرفیت میراثفرهنگی ناملموس زنجان خاطرنشان کرد: هنرها، مهارتها، سنتها، موسیقی، خوشنویسی، نگارگری، بافندگی، صنایعدستی و آیینهای محلی میتوانند مبنای طراحی محصولات و تجربههای جدید گردشگری قرار گیرند.
باقری ارتباط گردشگری هنری با مفهوم شهرهای خلاق را نیز فرصتی برای معرفی توانمندیهای زنجان دانست و افزود: این شهر با برخورداری از ظرفیتهای قابل توجه در صنایعدستی و هنرهای بومی میتواند از پیوند گردشگری و شهرهای خلاق برای توسعه این حوزه بهره ببرد.
هوش مصنوعی در خدمت معرفی هنرهای بومی
رئیس اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان زنجان فناوریهای دیجیتال و هوش مصنوعی را از ابزارهای توسعه نسل جدید گردشگری هنری عنوان کرد و گفت: با استفاده از این فناوریها میتوان مسیرهای گردشگری هنری را متناسب با علایق گردشگران شخصیسازی کرد، روایتگری دیجیتال را توسعه داد، هنرهای در معرض فراموشی را بازسازی و معرفی کرد و از واقعیت افزوده در موزهها و بناهای تاریخی بهره گرفت.
وی معرفی هنرمندان محلی به بازارهای بینالمللی را از دیگر ظرفیتهای این فناوریها دانست و افزود: برگزاری نمایشگاهها، ایجاد بازارهای صنایعدستی و همکاریهای بینشهری نیز میتواند ارتباط میان هنر، مقصد و گردشگر را تقویت کند.
باقری تأکید کرد: فناوری باید در خدمت هنرمند، جامعه محلی و اصالت فرهنگی قرار گیرد و هرگز جایگزین آنها نشود.
نبود زنجیره ارزش؛ مانع اصلی توسعه گردشگری هنری
باقری توسعه پایدار گردشگری هنری در زنجان را نیازمند اتصال سه بخش اصلی هنرمندان و جوامع محلی، میراث و مقصد گردشگری و فناوری و بازار دانست و اظهار داشت: زمانی که این سه بخش در قالب زنجیرهای یکپارچه و هدفمند فعالیت کنند، گردشگری هنری میتواند علاوه بر کمک به حفاظت از میراثفرهنگی، به منبعی پایدار برای درآمدزایی و ایجاد فرصتهای اقتصادی تبدیل شود.
وی با بیان اینکه مشکل اصلی زنجان کمبود ظرفیتهای هنری نیست، گفت: این شهر از نظر تنوع هنرها، صنایعدستی، میراثفرهنگی و شمار و تنوع هنرمندان از ظرفیت بالایی برخوردار است، اما هنوز نتوانستهایم این توانمندیها را به محصولات و تجربههای گردشگری منسجم، استاندارد و قابل عرضه در بازار تبدیل کنیم.
رئیس اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان زنجان، ضعف در سیاستگذاری و حکمرانی را از چالشهای این حوزه برشمرد و افزود: گردشگری، میراثفرهنگی، صنایعدستی و هنر معمولاً در قالب سیاستی منسجم و هماهنگ مورد توجه قرار نمیگیرند، در حالی که گردشگری هنری ماهیتی میانرشتهای دارد و توسعه آن به همکاری این بخشها وابسته است.
باقری فاصله میان هنرمندان و زنجیره ارزش گردشگری را از دیگر موانع توسعه این حوزه دانست و اظهار داشت: ممکن است هنرمندی با توانمندیهای منحصربهفرد در زنجان فعالیت کند، اما گردشگر امکان شناسایی کارگاه او، حضور در فرآیند خلق اثر یا خرید مناسب محصول را نداشته باشد.
وی در پایان بر ضرورت برنامهریزی، هماهنگی میانبخشی و طراحی محصولات تجربهمحور تأکید کرد و گفت: شکاف میان ظرفیتهای هنری زنجان و بازار گردشگری باید برطرف شود تا هنر و صنایعدستی این شهر از ظرفیتهای بالقوه به تجربههایی قابل عرضه برای گردشگران تبدیل شوند.

