در میان انواع گردشگری در حوزه گردشگری فرهنگی، گردشگری ادبی یکی از گونههای رایج دنیاست. گونهای که عمدتا گردشگرانش در زمره افراد اهل مطالعه و علاقهمند به نویسندگان و شاعران و اهالی قلم دنیا هستند. اگرچه که ادبیات معاصر ایران با همه داشتههایش، هنوز نتوانسته تو.جهی در خور شان و جایگاه خود در سطح بینالمللی پیدا کند اما در زمینه ادبیات کلاسیک و کهن، بسیاری از اهالی فرهنگ دنیا ایران را با حافظ و سعدی و فردوسی و خیام و… میشناسند. این در حکم سرمایهای معنوی، تمدنی و در عین حال ظرفیتی است اقتصادی برای جذب گردشگران خارجی. به عبارتی از منظر اقتصاد فرهنگی، ظرفیتهای بالقوه گردشگری ادبی ایران در تراز چند کشور اول دنیا است. دقت کنیم که گفته شد ظرفیتهای بالقوه؛ چرا که هنوز تا بهرهبرداری و به نتیجه رساندن این گونه گردشگری در ایران، فاصلهای انکارناپذیر داریم. رسیدن به آن نقطه، طبعا در گرو ملاحظاتی است که عرصهای چون گردشگری بینالمللی به طور طبیعی با آنها سر و کار دارد.
با این مقدمه، در ادامه گزارشی میخوانید که میراث آریا در این باره منتشر کرده است.
روایت وقتی به صنعت تبدیل میشود
کشورهایی که بهموقع اهمیت گردشگری ادبی را دریافتند، اکنون با موفقیت توانستهاند خانههای نویسندگان، مسیرهای الهامبخش شاعرانه، محلههای روایتمحور و حتی فضاهای خیالی آثار ادبی را به تجربههایی زنده و درآمدزا بدل کنند. این موفقیت نشان داده است که گردشگری ادبی از معدود حوزههایی است که میتواند تنها با «طراحی روایت» شهرهای کوچک را در مسیر توسعه قرار دهد.
این رویکرد اکنون الگوی الهامبخش بسیاری از کشورهاست؛ چراکه نه به سرمایهگذاری سنگین نیاز دارد و نه به زیرساختهای پیچیده. کافی است روایت تقویت شود تا مقصد تقویت شود.
میراث ادبی ایران؛ ثروتی برای آینده گردشگری کشور
ایران با پیشینهای کهن در ادبیات فارسی و ادبیات اقوام، یکی از نادرترین مجموعههای روایت در جهان را در اختیار دارد. شخصیتهای اثرگذار ادبی، منظومههای ماندگار، روایتهای اسطورهای و آثار معاصر، از ایران سرزمینی ساختهاند که هر گوشهاش حامل یک داستان است. همین میراث میتواند ستون اصلی یک برند ملی نوآور در گردشگری ادبی باشد.
این ظرفیت عظیم، امروز در نقطه جهش قرار دارد. با تقویت همکاری میان نهادهای فرهنگی، مدیریت شهری و دستگاههای گردشگری، ایران میتواند این سرمایه ادبی را به مسیری راهبردی تبدیل کرده و آن را به محصولی جذاب برای گردشگر داخلی و خارجی بدل کند.
ادبیات؛ محرک توسعه شهری، اقتصادی و هویتی
ادبیات بهعنوان یکی از مهمترین اجزای اقتصاد خلاق، قابلیت تبدیلشدن به موتور محرک توسعه شهرها را دارد. تجربه جهانی نشان داده است که خانهها، کوچهها، محلهها و فضاهای یادمانی، با روایتپردازی صحیح، دوباره زنده میشوند و نقش اقتصادی تازهای پیدا میکنند.
در ایران نیز این پتانسیل وجود دارد که هر شاعر به برند یک مقصد، هر روایت به مسیر گردشگری و هر اثر ادبی به یک تجربه فرهنگی تبدیل شود. چنین فرایندی میتواند دهها فرصت شغلی در حوزههایی چون تولید محتوا، صنایعدستی، نشر، خدمات شهری، هنرهای نمایشی و تورهای تخصصی ایجاد کند.
ایران؛ کتابخانهای که اکنون در حال تبدیل شدن به مسیر است
جغرافیای ادبی ایران، مجموعهای گسترده از روایتهای شهری و روستایی است که قابلیت تبدیلشدن به شبکهای از مسیرهای گردشگری را دارد. این ظرفیت اکنون مورد توجه سیاستگذاران قرار گرفته و میتواند در آینده نزدیک به یکی از شاخصهای هویتساز گردشگری ایران بدل شود.
شهرهایی که بهعنوان زادگاه شاعران و نویسندگان شناخته میشوند، میتوانند با اندکی سرمایهگذاری در تجربهسازی، به مقصدهای بینالمللی تبدیل شوند؛ مقصدهایی که گردشگری فرهنگی را تقویت و اقتصاد محلی را پویا میکنند.
مزیت کلیدی گردشگری ادبی؛ انتخابی هوشمندانه برای اقتصاد امروز ایران
گردشگری ادبی از معدود حوزههایی است که با کمترین هزینه میتواند بیشترین بازده را ایجاد کند. چنین حوزهای بهطور کامل با شرایط اقتصادی امروز ایران سازگار است؛ چراکه: بر داراییهای موجود تکیه دارد، به سرمایه انسانی و اجتماعی وابسته است، فرصتهای سریعالاثر ایجاد میکند و قابلیت پیادهسازی در شهرهای کوچک و مناطق کمبرخوردار را دارد.
تجربه کشورها نشان میدهد که گردشگری ادبی نهتنها برند شهری را تقویت میکند، بلکه زمینهساز رشد صنایع خلاق و افزایش سهم گردشگری فرهنگی در اقتصاد ملی است.
چشمانداز ملی؛ ضرورت همافزایی برای خلق روایت ایران
ایران اکنون در مرحلهای قرار دارد که با طراحی یک «چشمانداز ملی» در حوزه گردشگری ادبی، میتواند این بخش را به یکی از مزیتهای اصلی خود تبدیل کند. چنین چشماندازی باید مبتنی بر روایت ملی مشترک باشد؛ روایتی که بتواند ادبیات کلاسیک و معاصر را به یک شبکه گردشگری منسجم پیوند دهد و نقش ایران را در نقشه گردشگری ادبی جهان تقویت کند.
آیندهای که آغازش نزدیک است
ایران با برخورداری از میراث ادبی غنی، ادبیات عرب و ادبیات اقوام، فرصتی کمنظیر برای تبدیلشدن به محور اصلی گردشگری ادبی در منطقه دارد. این حوزه میتواند تقویتکننده برند ملی ایران، افزایشدهنده تعاملات فرهنگی با کشورهای همسایه، و زمینهساز ترویج تصویر واقعی ایران در جهان باشد.
ایران سرزمینی است که اکنون خود را در «آینه گردشگری ادبی» میبیند؛ آیینهای که آیندهای مبتنی بر توسعه، هویتسازی و نقشآفرینی فرهنگی را نوید میدهد. اگر این مسیر دنبال شود، ادبیات نهتنها در کتابها بلکه در اقتصاد، توسعه و آینده کشور نیز جاری خواهد بود.