افزایش نرخ سوخت هواپیما و رشد هزینه‌های عملیاتی، قیمت بلیت پروازهای یزد را به سطحی فراتر از توان خرید بسیاری از مسافران رسانده و با کاهش تقاضا و لغو پروازها، فعالیت هتل‌ها، بوم‌گردی‌ها و دفاتر گردشگری این استان را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
به گزارش چمدان خبر، افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل هوایی در ماه‌های اخیر، دسترسی به پرواز را برای بخشی از شهروندان، بیماران و گردشگران دشوار کرده و همزمان نگرانی‌ها درباره آینده گردشگری شهر جهانی یزد را افزایش داده است. جهش نرخ سوخت هواپیما از ۶۰۰ تومان به ۷۲ هزار و ۴۰۰ تومان، در کنار هزینه‌های ارزی تعمیر و نگهداری ناوگان، فشار مضاعفی بر قیمت بلیت وارد کرده و به گفته فعالان گردشگری، تداوم این وضعیت می‌تواند ارتباط هوایی استان با دیگر مقاصد را با محدودیت بیشتری مواجه کند.
گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی با عنوان «آسیب‌شناسی لوکس‌انگاری حمل‌ونقل هوایی در قوانین و مقررات کشور» نیز به محدودتر شدن دسترسی شهروندان به سفرهای هوایی در پی افزایش هزینه‌ها اشاره دارد. بر اساس این گزارش، رشد نرخ بلیت در مقایسه با سایر شیوه‌های حمل‌ونقل، تقاضای سفر هوایی را تحت تأثیر قرار داده و کوچک‌تر شدن بازار پروازهای داخلی می‌تواند صرفه اقتصادی برقراری برخی مسیرها را کاهش دهد؛ مسئله‌ای که به‌ویژه برای شهرهای خارج از قطب‌های اصلی پروازی اهمیت دارد.
محمدمهدی رجایی‌فرد، رئیس انجمن دفاتر خدمات مسافرتی استان یزد، در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به انتقادهای شهروندان از نرخ پروازها، بر ضرورت بررسی عوامل مؤثر بر قیمت‌گذاری بلیت تأکید کرد و گفت: نرخ بلیت هواپیما صرفاً بر اساس مسافت جغرافیایی تعیین نمی‌شود، بلکه تابع فرمول بهای تمام‌شده «ساعت ـ صندلی» است که مجموعه‌ای از هزینه‌های عملیاتی در آن نقش دارند.
وی هزینه تعمیر و نگهداری ناوگان، سوخت، خدمات زمینی و فرودگاهی، کترینگ و پذیرایی، هزینه‌های اداری، بیمه‌های بین‌المللی و راندمان ناوگان را از عوامل اثرگذار بر نرخ بلیت برشمرد و افزود: بخش قابل توجهی از هزینه‌های تعمیر و نگهداری هواپیما ارزی است و از نوسانات نرخ ارز تأثیر می‌پذیرد.
رجایی‌فرد با اشاره به تفاوت مبنای محاسبه هزینه پروازها اظهار کرد: در استاندارد مورد اشاره، حداقل زمان محاسباتی یک مسیر پروازی یک ساعت در نظر گرفته می‌شود؛ بنابراین حتی پروازی با زمان کمتر از ۶۰ دقیقه نیز بر مبنای یک ساعت محاسبه خواهد شد، در حالی که پرواز یزد با زمان تقریبی ۷۵ دقیقه از این حداقل زمانی فراتر می‌رود.
تفاوت شرایط پروازی یزد با قطب‌های گردشگری
رئیس انجمن دفاتر خدمات مسافرتی استان یزد در ادامه با اشاره به تفاوت شرایط بازار پرواز در یزد و شهرهایی مانند شیراز گفت: شیراز به دلیل میزبانی از گردشگران سلامت کشورهای حوزه خلیج‌فارس و برخورداری از ارتباطات پروازی بین‌المللی، حجم بیشتری از مسافر و ظرفیت عرضه صندلی دارد.
به گفته وی، تردد بین‌المللی و درآمدهای ارزی در چنین مقاصدی به افزایش ظرفیت پروازها و شکل‌گیری رقابت قیمتی میان شرکت‌های هواپیمایی کمک می‌کند؛ شرایطی که در مسیرهای پروازی یزد به همان شکل وجود ندارد.
سوخت هواپیما؛ متغیر تعیین‌کننده در افزایش قیمت بلیت
رجایی‌فرد با اشاره به روند افزایش نرخ سوخت هواپیما اظهار کرد: قیمت سوخت یارانه‌ای که در سال‌های گذشته ۶۰۰ تومان به ازای هر لیتر بود، ابتدا به ۱۴ هزار تومان و سپس به ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان رسید و در سال جاری با جهشی قابل توجه به ۷۲ هزار و ۴۰۰ تومان افزایش یافت.
وی نوسانات نرخ ارز و تحولات منطقه‌ای را از عوامل اثرگذار بر هزینه‌های صنعت هوانوردی دانست و گفت: همزمانی افزایش هزینه سوخت با مخارج ارزی تعمیرات اساسی و تأمین قطعات، فشار زیادی بر شرکت‌های هواپیمایی وارد کرده است.
به گفته رئیس انجمن دفاتر خدمات مسافرتی یزد، هزینه سوخت به ازای هر ساعت پرواز مسافر در هواپیماهای کوچک از حدود ۱۵۰ هزار تومان به بیش از ۲ میلیون و ۲۹۱ هزار تومان رسیده است.
وی همچنین با اشاره به نرخ‌های اعلام‌شده برای مسیرهای پروازی یزد گفت: نرخ مصوب مسیر یزد ـ تهران ۱۳ میلیون و ۷۶۲ هزار تومان و مسیر مشهد ـ یزد ۱۵ میلیون و ۸۲۵ هزار تومان تعیین شده است؛ با این حال، به دلیل محدودیت قدرت خرید مسافران، بلیت‌ها در بازار با نرخ‌هایی پایین‌تر عرضه می‌شوند.
رجایی‌فرد افزود: ایرلاین‌ها و چارترکنندگان برای جلوگیری از خالی ماندن صندلی‌ها، بلیت مسیر تهران را حدود ۱۰ میلیون تومان و مسیر مشهد را با قیمت ۱۰ تا ۱۲ میلیون تومان عرضه می‌کنند؛ با وجود این، همین نرخ‌ها نیز با توان اقتصادی بخش قابل توجهی از متقاضیان سفر تناسب ندارد.
رکود فروش دفاتر و فشار بر زنجیره گردشگری یزد
افزایش قیمت بلیت تنها شرکت‌های هواپیمایی و مسافران را تحت تأثیر قرار نداده است؛ دفاتر خدمات مسافرتی نیز به‌عنوان حلقه ارتباطی میان مسافران و شرکت‌های هواپیمایی، با کاهش تقاضا و افت فروش روبه‌رو شده‌اند.
رئیس انجمن دفاتر خدمات مسافرتی استان یزد با اشاره به این شرایط گفت: افزایش هزینه‌ها از یک سو قدرت خرید مردم را کاهش داده و از سوی دیگر، دفاتر خدمات مسافرتی را با ریزش مشتریان و زیان مالی مواجه کرده است. در چنین شرایطی، حتی شرکت‌های هواپیمایی و چارترکنندگان نیز برای فروش ظرفیت پروازها با دشواری روبه‌رو هستند.
وی ابلاغ ماهانه نرخ سوخت به شرکت‌های هواپیمایی را یکی دیگر از چالش‌های این بازار دانست و اظهار کرد: نبود ثبات در هزینه‌ها، امکان برنامه‌ریزی میان‌مدت و حتی کوتاه‌مدت را از چارترکنندگان و دفاتر خدمات مسافرتی می‌گیرد و طراحی بسته‌های سفر و تورهای گردشگری را دشوار می‌کند.
رجایی‌فرد تأکید کرد: این شرایط بر ورود مسافر و گردشگر به استان اثر می‌گذارد و هتل‌ها، اقامتگاه‌های بوم‌گردی، راهنمایان تور و سایر فعالان گردشگری یزد را نیز با آسیب مواجه می‌کند. به گفته وی، لغوهای پی‌درپی پروازها از پیامدهای این وضعیت است.
ضرورت حمایت از پایداری پروازهای یزد
رئیس انجمن دفاتر خدمات مسافرتی استان یزد با تأکید بر ضرورت حفظ ارتباط هوایی این استان تاریخی و صنعتی، خواستار توجه دولت، مجلس و وزارت راه و شهرسازی به مشکلات ساختاری صنعت هوانوردی شد.
وی بازنگری در فرمول نرخ‌گذاری سوخت هواپیما، تعیین بازه‌های زمانی باثبات‌تر برای اعلام نرخ‌ها، کنترل شوک‌های ارزی هزینه‌های ناوگان و تدوین بسته‌های حمایتی هدفمند را از راهکارهای مورد نیاز برای کاهش فشار بر بازار پروازها عنوان کرد.
تداوم افزایش هزینه سفر هوایی، در شرایطی که یزد برای جذب گردشگر داخلی و خارجی به دسترسی پایدار حمل‌ونقل نیاز دارد، می‌تواند فراتر از یک مسئله در بازار بلیت، به چالشی برای اقتصاد گردشگری استان تبدیل شود. پایداری پروازها و امکان برنامه‌ریزی برای سفر، از عوامل مؤثر بر فعالیت زنجیره‌ای از کسب‌وکارهای گردشگری است و هرگونه اختلال در آن، آثار خود را در بخش‌های مختلف این صنعت نشان می‌دهد. / ایسنا