مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان قزوین گفت: عملیات استحکام‌بخشی گراند هتل به پایان رسیده و برنامه‌ریزی شده است این بنای تاریخی تا بهار ۱۴۰۶ رونمایی و در صورت فراهم شدن شرایط، بهره‌برداری از یک طبقه آن نیز آغاز شود.
به گزارش چمدان خبر، گراند هتل قزوین، یکی از بناهای شاخص تاریخ هتلداری مدرن ایران، پس از سال‌ها فرسودگی و انتظار برای مرمت، در آستانه بازگشت به چرخه گردشگری قرار گرفته است. احیای این عمارت تاریخی با اعتباری حدود سه‌هزار میلیارد ریال و در قالب سه فاز اجرایی دنبال می‌شود و قرار است فعالیت دوباره آن از نوروز ۱۴۰۶ آغاز شود.
این بنا که در سال‌های ۱۲۹۹ تا ۱۳۰۰ خورشیدی به همت ارباب برزو مهرشاهی در محدوده غرب دولتخانه صفوی ساخته شد، از نخستین نمونه‌های هتل مدرن در ایران به شمار می‌رود. گراند هتل در دوره‌ای شکل گرفت که شیوه سفر و اقامت در کشور در حال تحول بود و به‌عنوان نمادی از نوگرایی و تغییر سبک میزبانی در جامعه ایرانی شناخته می‌شد.
این عمارت سه‌طبقه با راهروها و اتاق‌های دارای طاق و تویزه، روکش‌های چوبی، ستون‌های مدور، سرستون‌های گلدانی، گچ‌بری‌های ظریف و آجرکاری‌های چشم‌نواز، نمونه‌ای از معماری دوره قاجار است. این اثر در سال ۱۳۸۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید، اما فرسودگی سازه و آسیب‌های ناشی از گذر زمان، ادامه حیات آن را با خطر مواجه کرده بود.
پایان استحکام‌بخشی؛ آغاز مسیر احیا
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان قزوین با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای نجات این بنا گفت: گراند هتل یکی از سه یا چهار گراند هتل باقی‌مانده است و براساس بررسی‌های انجام‌شده، احتمالاً تنها سازه باقی‌مانده از این نوع بناها در کشور محسوب می‌شود.
مریم مهدوی افزود: پیش از آغاز عملیات مرمت، وضعیت استحکام بنا به‌گونه‌ای نبود که بتواند برای مدت طولانی باقی بماند و در صورت انجام نشدن اقدامات حفاظتی، احتمال از بین رفتن بخش‌هایی از سازه طی یک تا دو سال آینده وجود داشت.
وی ادامه داد: عملیات استحکام‌بخشی با استفاده از روش‌های نوین مرمت آثار تاریخی انجام شده و اکنون استحکام لازم برای سازه اصلی فراهم است. تلاش می‌شود تا بهار سال آینده از بنای اصلی رونمایی شود و در صورت فراهم شدن شرایط، بهره‌برداری از یک طبقه آن نیز آغاز شود.
سه فاز برای بازگشت گراند هتل به چرخه گردشگری
برنامه احیای گراند هتل تنها به مرمت بنای اصلی محدود نیست و قرار است این مجموعه با کاربری اقامتی، پذیرایی و خدمات مرتبط با صنایع‌دستی در سه فاز به بهره‌برداری برسد.
مهدوی درباره وضعیت سینمای گراند هتل نیز توضیح داد: برخلاف برخی حاشیه‌ها درباره تخریب سینمای این مجموعه، چنین اتفاقی رخ نداده است؛ سینمای گراند هتل از ابتدا روباز بوده و قرار است در فاز بعدی با تمهیدات پیش‌بینی‌شده بازسازی و احیا شود.
مدیرکل میراث فرهنگی قزوین درباره احداث بنای جدید در ضلع شمالی مجموعه اظهار داشت: بنای قبلی این بخش به‌طور کامل تخریب شده و امکان مرمت آن وجود نداشت. همچنین این بنا ارزش تاریخی نداشت و سازه جدید دقیقاً در محل بنای قبلی و بدون گودبرداری در عرصه تاریخی احداث شده است.
وی هدف از ایجاد این سازه را تأمین زیرساخت‌های خدماتی مستقل برای مجموعه دانست و افزود: با توجه به استحکام‌بخشی انجام‌شده، امکان تحمیل بار مضاعف به بنای تاریخی وجود ندارد؛ بنابراین برای ارائه خدمات مناسب به گردشگران و مسافران، زیرساخت‌های موردنیاز باید در فضای مستقلی پیش‌بینی شود.
به گفته مهدوی، عرضه و توزیع محصولات صنایع‌دستی و همچنین ارائه خدمات اقامتی و پذیرایی در این بخش پیش‌بینی شده است تا گراند هتل در کنار حفظ هویت تاریخی خود، بار دیگر به فضایی برای میزبانی از گردشگران و معرفی هنرهای بومی تبدیل شود.
نیاز سه‌هزار میلیارد ریالی برای تکمیل پروژه
یکی از چالش‌های اصلی ادامه طرح احیای گراند هتل، تأمین اعتبار موردنیاز است. مدیرکل میراث فرهنگی قزوین با اشاره به افزایش هزینه‌های اجرای پروژه گفت: اعتبار موردنیاز برای احیای این مجموعه که پیش‌تر یک‌هزار و ۵۰۰ میلیارد ریال برآورد شده بود، اکنون به حدود سه‌هزار میلیارد ریال رسیده است.
این اعتبار برای تکمیل مراحل اجرایی و فراهم کردن شرایط بهره‌برداری از مجموعه پیش‌بینی شده است؛ موضوعی که در کنار رعایت اصول مرمت، حفظ اصالت معماری و انتخاب کاربری متناسب، نقش تعیین‌کننده‌ای در احیای پایدار این بنای تاریخی دارد.
گراند هتل؛ حلقه‌ای تازه در زنجیره گردشگری قزوین
موقعیت گراند هتل در محدوده تاریخی شهر و نزدیکی آن به دولتخانه صفوی، ظرفیت مناسبی برای پیوند دادن این مجموعه با دیگر جاذبه‌های تاریخی قزوین ایجاد کرده است. بازگشت این عمارت به چرخه فعالیت می‌تواند به شکل‌گیری مسیرهای گردشگری جدید، رونق کسب‌وکارهای محلی، معرفی صنایع‌دستی و ایجاد فرصت‌های شغلی کمک کند.
همچنین احیای کاربری اقامتی و پذیرایی این مجموعه می‌تواند بر تنوع زیرساخت‌های گردشگری شهر بیفزاید و زمینه افزایش ماندگاری گردشگران در قزوین را فراهم کند.
با این حال، تحقق این ظرفیت به تأمین اعتبار، تکمیل اقدامات اجرایی و پایبندی به زمان‌بندی اعلام‌شده وابسته است. بازگشایی گراند هتل زمانی به احیای واقعی این میراث منجر خواهد شد که در کنار مرمت اصولی و حفظ جزئیات معماری، برنامه‌ای پایدار برای نگهداری و بهره‌برداری از آن نیز اجرا شود.