عربستان سعودی بودجه هنگفت پروژههای عظیم گردشگری خود از جمله «نئوم» و «لاین» را کاهش داد و برای لغو بخشی از پروژه «لاین» به پرداخت هزینه میلیارد دلاری برای فسخ قراردادها ناگزیر شد.
به گزارش چمدان خبر عربستان سعودی در حال حذف بودجه دولتی از پروژه بزرگ «نئوم» و استراحتگاههای دریای سرخ خود است و چشمانداز ۲۰۳۰ را به جای اجرای آن پروژهها، به سمت هوش مصنوعی هدایت میکند.
عربستان در یک دهه اخیر اهداف جاهطلبانهای را در حوزه گردشگری ترسیم کرده بود. چشمانداز ۲۰۳۰ این کشور که در سال ۲۰۱۶ تدوین شد، برنامهای برای فاصله گرفتن عربستان از درآمد نفت بود و قرار بود گردشگری یکی از ارکان اصلی آن باشد. مرکز این برنامه «نئوم» بود؛ یک پروژه ۵۰۰ میلیارد دلاری که در سال ۲۰۱۷ اعلام شد و قرار بود از دل صحرای خالی برخیزد. شاخصترین بخش آن «لاین» نام داشت که یک شهر آینهای خطی به طول ۱۷۰ کیلومتر معرفی شده بود.
اما این تصاویر رویایی با واقعیت بودجه روبرو شدهاند. در ماه آوریل، در جریان بهروزرسانی استراتژی ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ یاسر الرمایان، مدیر صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان گفت «برخی اولویتها بازتعریف شده و اهداف سرمایهگذاری با تمرکز بیشتر بر زیرساختهای هوش مصنوعی و سرمایهگذاری در شرکتهای هوش مصنوعی تغییر جهت داده است. به زبان ساده، دولت در حال برداشتن پول از بزرگترین پروژههای گردشگری خود و هدایت آن به سمت هوش مصنوعی است. «نئوم» و «مقاصد گردشگری دریای سرخ»، دو پروژهای که قرار بود عربستان جدید را تعریف کنند، در حال کوچکسازی هستند.»
حالا پروژه «لاین» از جاهطلبیهای اولیه خود کوچکتر شده است. «نئوم» در افتتاح هتلها عقب افتاده و برنامه گستردهتر در حال تغییر شکل به چیزی است که واقعا میتوان آن را تامین مالی کرد. پروژه «دریای سرخ» که زمانی برنامهریزی دهها استراحتگاه لوکس در امتداد خط ساحلی دست نخورده را تبلیغ میکرد، در حال حاضر حدود ۹ هتل باز دارد و آینده بسیار متوسطتری نسبت به طرح اصلی دارد. انتظار میرود سرمایهگذاری گردشگری آینده بیشتر به بخش خصوصی متکی باشد تا منابع نامحدود دولتی.
عربستان ۱۶ میلیارد دلار برای لغو بخشهایی از «نئوم» هزینه میکند
بر اساس گزارشی که ایندیپندنت به نقل از وبسایت سمافور منتشر کرده است، دولت عربستان سعودی قصد دارد ۱۶ میلیارد دلار برای لغو بخشهایی از پروژه کلانشهر «نئوم» هزینه کند؛ رقمی که بیشتر از بودجه ساخت همین بخشهاست. پروژه «لاین»، شهر خطی ۱۷۰ کیلومتری در بیابان عربستان که هسته اصلی این پروژه بود، پس از یک دهه، با کاهش بودجه و لغو قراردادهای بلندمدت مواجه شده است. کارشناسان، این پروژه را از ابتدا غیرواقعی و غیرقابل اجرا توصیف کرده بودند.
اکنون، نزدیک به یک دهه پس از ارائه این برنامهها توسط محمد بن سلمان به عنوان بخشی از چشمانداز ۲۰۳۰ عربستان، بودجه پنج سال آینده «نئوم» شامل ۶۰ میلیارد ریال (۱۶ میلیارد دلار) پرداخت پیشبینی شده به پیمانکاران برای فسخ قراردادهای بلندمدت است.
این پرداختها به جریمههای فسخ در بخشهایی از قرارداد مرتبط است که به دلیل کاهش قابل توجه پروژهای که بنسلمان امیدوار بود بخش مهمی از تنوعبخشی اقتصاد عربستان از نفت به سمت گردشگری بینالمللی باشد، لغو شده است.
پس از یکسری تأخیرها و هزینههای سرسامآور، فایننشال تایمز در ژانویه گزارش داد که این پروژه کوچک خواهد شد و مقامات چیزی «بسیار کوچکتر» از طراحی اصلی را در نظر دارند.
در آن زمان، معماران برجسته به ایندیپندنت گفتند که این پروژه از ابتدا محکوم به شکست بوده است.
پروفسور جیمز کمپبل، معمار و مورخ معماری در دانشگاه کمبریج گفت: «این یک مثال عالی از نوعی معماری است که در آن شما چیزی تحریکآمیز پیشنهاد میدهید تا واکنش بگیرید. این همیشه یک ترفند تبلیغاتی برای عربستان سعودی بوده است.»
گزارش شده است که خود بنسلمان ایده پروژه «لاین» را مطرح کرده است. طراحی اصلی که توسط شرکت معماری مورفوسیس لسآنجلس ارائه شده بود، نواری به عرض ۲ کیلومتر را تصور میکرد که از دریا به سمت کوهستان امتداد داشت و از یک سر به سر دیگر توسط راهآهن متصل میشد.
پیشبینی شده هزینه «لاین» به تنهایی ۵۰۰ میلیارد دلار باشد. گزارش شده است که عربستان تاکنون ۶۴ میلیارد دلار برای «نئوم» هزینه کرده است.