اصفهان همیشه به عنوان یکی از قطب های اصلی گردشگری ایران شناخته شده است، اما خشکی زایندهرود، بهعنوان شاهرگ حیاتی این شهر صنعت گردشگری را به چالش کشیده است.
کاهش تعداد گردشگران، ضربه به اقتصاد محلی و افول فضای سبز تنها بخشی از پیامدهای این بحران است. اما آیا راه حلی عملی وجود دارد که بدون وابستگی به زایندهرود، گردشگری اصفهان را نجات داد؟ در این یادداشت به بررسی راهکارهای اجرایی، علمی و اقتصادی برای بازآفرینی گردشگری اصفهان خواهیم پرداخت.
احیای مسیر زایندهرود بهعنوان یک محور گردشگری شهری
اگر آب دیگر در زایندهرود جاری نیست، مسیر آن همچنان میتواند به یک فضای گردشگری زنده تبدیل شود.
ایجاد پارکهای چندمنظوره در مسیر زایندهرود میتواند فضای سبز وسیع با امکانات تفریحی، دوچرخهسواری، پیادهروی و بازارهای فرهنگی ایجاد کند. نمونه موفق این ایده در کشورهای خشک مانند امارات اجرایی شده است.
توسعه دریاچههای مصنوعی در برخی نقاط، ایجاد دریاچههای کوچک شهری میتواند هم نقش تلطیفکننده هوا را ایفا کند و هم فضایی برای قایقرانی و تفریح گردشگران فراهم آورد.
هم چنین ایجاد فضاهای سبز با سیستمهای آبیاری هوشمند، که از پساب تصفیهشده استفاده کنند، میتواند بدون نیاز به منابع آبی جدید، چشماندازی طبیعی در مسیر زایندهرود ایجاد کند.
توسعه گردشگری فرهنگی و هنری
اصفهان شهری با غنای تاریخی و هنری بینظیر است که ظرفیت تبدیل شدن به یک مرکز گردشگری فرهنگی مدرن را دارد.
برگزاری فستیوالهای بینالمللی و جشنوارههای موسیقی، تئاتر خیابانی، و نمایشگاههای هنرهای تجسمی میتوانند جذابیت این شهر را دوچندان کند.
بسیاری از خانههای قدیمی اصفهان ظرفیت تبدیلشدن به گالریهای هنری، بوتیکهتلها و کافههای فرهنگی را دارند که میتوانند بازدیدکنندگان جدیدی را جذب کنند.
ایجاد خیابانهای فرهنگی نیز مهم است و مناطقی مانند چهارباغ میتوانند با اجرای طرحهای پیادهراه، استقرار هنرمندان خیابانی و نمایشهای زنده، به مراکز فرهنگی پویا تبدیل شوند.
گردشگری شبانه؛ فرصتی که مغفول مانده است
در بسیاری از شهرهای جهان، گردشگری شبانه یکی از مهمترین منابع درآمدزایی محسوب میشود، اما در اصفهان هنوز ظرفیتهای آن بهدرستی استفاده نشده است.
ایجاد بازارهای محلی و صنایعدستی در ساعات شب میتواند به رشد اقتصاد شهری کمک کند.
هم چنین تجربه بازدید از اماکنی مانند مسجد شیخ لطفالله، پل خواجو و میدان نقشجهان در شب، با نورپردازیهای مدرن، میتواند گردشگری را از ساعات روز گسترش دهد.
رستورانها و کافههای ۲۴ساعته نیز می تواند ایجاد شود، تشویق کسبوکارهای شبانه برای ارائه خدمات ویژه میتواند تجربه متفاوتی برای گردشگران داخلی و خارجی ایجاد کند.
کویر و طبیعتگردی؛ ظرفیتهای ناشناختهی گردشگری جایگزین
اگر زایندهرود خشک شده، اما کویرهای بکر و مناطق طبیعی اطراف اصفهان همچنان ظرفیت بالایی دارند.
سرمایهگذاری در تورهای کویرگردی باید انجام شود، کویر ورزنه و مناطق مشابه، با توسعه کمپهای اقامتی لوکس و سافاریهای شبانه، میتوانند به قطب گردشگری اکوتوریسم تبدیل شوند.
پرندهنگری در تالاب گاوخونی نیز می تواند یکی از طرح های گردشگری پذیر باشد، با بازسازی این تالاب و ایجاد زیرساختهای مناسب، میتوان گردشگران طبیعتدوست را جذب کرد.
استفاده از فناوری در گردشگری طبیعت نیز باید مدنظر باشد، طراحی اپلیکیشنهای راهنمای گردشگری، مسیرهای پیادهروی هوشمند و اقامتگاههای پایدار میتواند باعث رونق این بخش شود.
گردشگری سلامت؛ فرصتی که باید جدی گرفت
با توسعهی زیرساختهای درمانی و اقامتگاههای تخصصی، اصفهان میتواند به مقصدی برای گردشگران سلامت تبدیل شود.
ایجاد مراکز آبدرمانی باید انجام شود و حتی بدون رودخانه، میتوان مراکز اسپا(آب درمانی) و درمانی پیشرفته را برای جذب گردشگران طراحی کرد.
استفاده از گیاهان دارویی بومی نیز مد نظر باید باشد و توسعه مراکز درمانی مبتنی بر طب سنتی ایرانی میتواند مخاطبان خاص خود را داشته باشد.
بازاریابی دیجیتال؛ معرفی اصفهان در سطح جهانی
با تغییر رفتار گردشگران، حضور پررنگ در فضای دیجیتال بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.
همکاری با اینفلوئنسرهای بینالمللی همراه با دعوت از یوتیوبرها و بلاگرهای سفر برای معرفی اصفهان میتواند تأثیر مستقیمی بر تعداد بازدیدکنندگان داشته باشد.
تورهای مجازی ۳۶۰ درجه و استفاده از فناوری VR و AR برای ارائه تجربه مجازی از مکانهای تاریخی اصفهان میتواند مخاطبان جهانی را به خود جلب کند.
کمپینهای تبلیغاتی هدفمند
اجرای کمپینهای دیجیتال در شبکههای اجتماعی، به خصوص برای بازارهای هدف مانند کشورهای حوزه خلیج فارس و اروپا، میتواند به جذب گردشگران خارجی کمک کند.
اصفهان را نجات دهیم، اما بدون شعار
خشکی زایندهرود، چالش بزرگی است اما پایان گردشگری اصفهان نیست. با برنامهریزی علمی، سرمایهگذاری در بخشهای جدید و استفاده از فناوریهای نوین، میتوان همچنان این شهر را در جایگاه یک مقصد برتر گردشگری حفظ کرد.
حالا زمان اقدام است! دولت، سرمایهگذاران و مردم اصفهان باید با نگاهی نو به این بحران نگاه کنند و از ظرفیتهای موجود برای ایجاد تجربههای جدید گردشگری استفاده کنند. اگر امروز اقدام نکنیم، شاید فردا دیگر فرصتی باقی نمانده باشد.