صنعت گردشگری ایران در یکی از سختترین دورههای حیات خود قرار گرفته است؛ شرایطی که فعالان این حوزه از آن با عنوان وضعیت «بقا» یاد میکنند. تداوم بحرانهای منطقهای، توقف پروازها، افت شدید سفرهای ورودی و تزلزل بازارهای هدف، اکنون نهتنها گردشگری تفریحی بلکه گردشگری سلامت را نیز با تهدیدی جدی مواجه کرده است؛ صنعتی که طی سالهای گذشته یکی از معدود حوزههای ارزآور کشور محسوب میشد.
محمد جهانگیری، رییس انجمن خدمات بینالمللی سلامت ایران با هشدار نسبت به حذف بازارهای هدف گردشگری سلامت در صورت تداوم وضعیت فعلی، نسبت به تعمیق رکود در صنعت گردشگری اعلام خطر کرد و به ایلنا گفت: بسیاری از کسبوکارهای این حوزه اکنون در آستانه تعطیلی قرار گرفتهاند و اگر حمایت فوری صورت نگیرد، بخش بزرگی از نیروی انسانی متخصص گردشگری از این صنعت خارج خواهد شد.
جهانگیری با تاکید بر اینکه گردشگری تنها به هتل و جاذبه محدود نمیشود، افزود: «صنعت گردشگری دو رکن اصلی دارد؛ زیرساخت و منابع انسانی. زیرساختهایی مانند هتلها، اقامتگاهها، دفاتر خدمات مسافرتی و شرکتهای حملونقل باید حفظ شوند، اما مهمتر از آن، حفظ نیروی انسانی است. اگر کارکنان هتلها، آژانسها، بومگردیها و فعالان حملونقل به دلیل نبود کار از این صنعت خارج شوند، بازگرداندن دوباره آنها بسیار دشوار خواهد بود.»
به گفته رییس انجمن خدمات بینالمللی سلامت ایران، اکنون مهمترین مطالبه فعالان گردشگری، حمایت فوری مالی از کسبوکارها برای جلوگیری از تعطیلی است. او تاکید کرد: «فعالان گردشگری باید چند ماه ساپورت شوند. تسهیلات کمبهره و حتی وام بلاعوض برای حفظ پرسنل و جلوگیری از تعطیلی دفاتر ضروری است. چون اگر این زنجیره از هم بپاشد، احیای دوباره آن زمانبر و بسیار پرهزینه خواهد بود.»
جهانگیری همچنین نسبت به از دست رفتن بازارهای هدف گردشگری هشدار داد و گفت: «اکنون در بازارهای هدف حضور نداریم و این یک خطر بزرگ است. به دست آوردن این بازارها سالها زمان و هزینه برده و اگر از دست بروند، بازگشت دوباره به آنها آسان نیست. اتاق بازرگانی ایران، سفارتخانهها، رایزنهای اقتصادی و فرهنگی و اتاقهای مشترک باید برای حفظ این بازارها وارد عمل شوند؛ بهویژه در حوزه گردشگری سلامت که هنوز ظرفیتهایی برای فعالیت وجود دارد.»
او در بخش دیگری از این گفتوگو، بستههای حمایتی فعلی دولت را ناکافی دانست و تصریح کرد: «وقتی صنعتی کاملا در رکود است، گرفتن مالیات از آن بیمعناست. الان اصلا درآمدی وجود ندارد که بخواهند از آن مالیات بگیرند. حل مشکلات مالیاتی و بیمهای فعالان گردشگری باید فوری در دستور کار قرار گیرد.»
به اعتقاد جهانگیری، دولت باید علاوه بر تعویق مالیات و بیمه، تسهیلات کمبهره با دوره تنفس حداقل یکساله برای فعالان گردشگری در نظر بگیرد.
او همچنین بر ضرورت رونقبخشی به گردشگری داخلی تاکید کرد و گفت: «باید برای سفرهای داخلی نیز تسهیلات تعریف شود تا بخشی از چرخه اقتصادی گردشگری فعال بماند.»
رییس انجمن خدمات بینالمللی سلامت ایران در ادامه، به ظرفیتهای مغفول مانده گردشگری سلامت اشاره کرد و افزود: «اگر در صادرات دارو و تجهیزات پزشکی محدودیت داریم، در حوزه خدمات سلامت همچنان میتوانیم قدرتمند عمل کنیم. ایران ظرفیت بالایی در درمان و خدمات پزشکی دارد و این بخش میتواند بخشی از بحران گردشگری را جبران کند، به شرط آنکه سیاستگذاریها حرفهای و هماهنگ باشد.»
او همچنین خواستار تشکیل کارگروه مشترک میان وزارت میراث فرهنگی، اتاق بازرگانی ایران و نظام بانکی برای نجات گردشگری سلامت شد و تاکید کرد: «باید تمام زنجیرههای گردشگری کشور به گردشگری سلامت متصل شوند. این حوزه میتواند بخشی از اقتصاد گردشگری ایران را در شرایط بحرانی سرپا نگه دارد.»
جهانگیری معتقد است در دل بحرانهای فعلی، فرصتهایی نیز وجود دارد که تاکنون نادیده گرفته شدهاند. وی گفت: «اگر شرایط جنگی پایان یابد، ایران میتواند با موجی از تقاضای گردشگری مواجه شود. اما سوال این است که آیا زیرساختهای گردشگری کشور برای میزبانی از این حجم از گردشگر آمادگی دارد؟ این همان موضوعی است که اتاق بازرگانی و دستگاههای مسئول باید از الان برای آن برنامهریزی کنند.»
او همچنین به تجربه ماههای اخیر در استفاده از ظرفیت هتلها و اقامتگاهها در دوران بحران اشاره کرد و افزود: «در روزهای جنگ، بسیاری از هتلها عملا جای خانههای مردم را پر کردند و این موضوع به بقای بخشی از صنعت کمک کرد. این تجربه نشان داد که گردشگری فقط سفر تفریحی نیست و میتوان از زیرساختهای آن در مدیریت بحران و خدمات عمومی هم استفاده کرد.»
جهانگیری تاکید کرد که دولت باید نگاه خود را به صنعت گردشگری تغییر دهد و به جای رویکرد صرفا نظارتی، به سمت «خرید خدمت» از بخش خصوصی حرکت کند. او گفت: «دولت میتواند برای نگه داشتن صنعت گردشگری، از هتلها، آژانسها و سایر بخشها خرید خدمت انجام دهد. این رویکرد هم به حفظ اشتغال کمک میکند و هم مانع فروپاشی زنجیره گردشگری میشود.»/ ایلنا