در شرایطی که صنعت هوانوردی ایران با فشارهای ناشی از بحرانهای منطقهای، تحریمها و نوسانات ارزی دستوپنجه نرم میکند، پایداری و بقا برای ایرلاینهای خصوصی به یک آزمون مدیریتی جدی تبدیل شده است. کاهش تقاضا، محدودیت در شبکههای پروازی و افزایش چند برابری هزینههای عملیاتی، معادلات سنتی توسعه در این صنعت را دگرگون کرده است. در چنین فضایی، سه مؤلفه ایمنی، چابکی و تابآوری مالی به ستونهای اصلی ادامه فعالیت شرکتهای هواپیمایی تبدیل شدهاند.
«فلایکیش» بهعنوان یکی از ایرلاینهای بخش خصوصی، تلاش کرده با رویکردی واقعگرایانه و مبتنی بر انضباط عملیاتی، مسیر توسعهای مرحلهای و متناسب با ظرفیت واقعی بازار را دنبال کند. این شرکت تاکید دارد که کیفیت خدمات برای آن یک انتخاب مقطعی نیست، بلکه بخشی از هویت برند و سرمایه بلندمدت سازمان محسوب میشود. حضور یک مدیرعامل بانو در رأس این مجموعه نیز به شکلگیری سبک مدیریتی متفاوتی انجامیده که بر مسوولیتپذیری، انسجام تیمی و تصمیمگیری مبتنی بر داده تاکید دارد. در این گفتوگو با کاپیتان سجاد طالقانی، قائممقام و معاونت عملیات شرکت هواپیمایی «فلایکیش» به بررسی چالشهای پیشروی ایرلاینهای خصوصی، راهبردهای فلایکیش در مواجهه با بحران و چشمانداز آینده صنعت هوانوردی ایران میپردازیم. وی دارای مدرک کارشناسی مهندسی فناوری هواپیما بوده و دارای سابقه بیش از ۱۱ هزار ساعت پروازی، معلم خلبان بوئینگ MD، معلم خلبان بوئینگ ۷۳۷ است. از سوابق کاری کاپیتان طالقانی میتوان به سمت مدیر آموزش عملیات شرکت هواپیمایی وارش و معاون عملیات شرکت هواپیمایی وارش در سالهای گذشته اشاره کرد.
شرایط جنگی چه تاثیری بر صنعت هوانوردی و فعالیت ایرلاینها میگذارد؟
شرایط جنگی یا هر نوع بحران امنیتی، به طور مستقیم و غیرمستقیم صنعت هوانوردی را تحت تاثیر قرار میدهد. در چنین شرایطی، نخستین آثار را معمولا در کاهش تقاضای سفر، محدودیت در برخی مسیرهای پروازی، افزایش حساسیتهای ایمنی و همچنین دشوارتر شدن برنامهریزی عملیاتی مشاهده میکنیم. اولین اثر شرایط جنگی بر صنعت هوانوردی، کاهش تقاضا و محدودیت در شبکه پروازی است.
از سوی دیگر، فشار بر زنجیره تامین، خدمات فنی، بیمه، هزینههای عملیاتی و مدیریت منابع انسانی نیز بیشتر میشود. صنعت هوانوردی، از جمله صنایعی است که به دلیل ماهیت حساس، بینالمللی و سرمایهبر خود در شرایط بحران سریع تحت تاثیر قرار میگیرد. به همین دلیل، در چنین موقعیتهایی اصل مهم، حفظ ایمنی، مدیریت هوشمندانه عملیات و صیانت از اعتماد مسافران است.
مهمترین راهکار برای پایداری شرکتهای هواپیمایی در شرایط بحران و جنگ چیست؟
پایداری شرکتهای هواپیمایی در بحران وابسته به سه عامل ایمنی، چابکی و تابآوری مالی است. به اعتقاد ما، مهمترین راهکار، ترکیب سه عنصر ایمنی، چابکی مدیریتی و تابآوری اقتصادی است. شرکت هواپیمایی در شرایط بحران باید بتواند سریع تصمیم بگیرد، سناریوهای مختلف را پیشبینی کند و در عین حال از استانداردهای ایمنی حتی یک قدم عقب ننشیند. در کنار این موضوع، تنوعبخشی به منابع درآمدی، کنترل هزینهها، بازنگری در شبکه پروازی، تقویت ارتباط با نهادهای حاکمیتی و حفظ سرمایه انسانی از جمله عواملی هستند که به پایداری یک ایرلاین کمک میکنند. در واقع، شرکتی میتواند از بحران عبور کند که هم در حوزه عملیات و هم در حوزه مدیریت مالی و سازمانی آمادگی داشته باشد.
شرکتهای هواپیمایی خصوصی در ایران امروز با چه مشکلاتی مواجه هستند؟
شرکتهای هواپیمایی خصوصی در ایران با مجموعهای از چالشهای همزمان مواجه هستند. چالشهای اصلی ایرلاینهای خصوصی، هزینههای بالا، تحریمها و محدودیت در تامین قطعه است. چالشهایی که بعضا ساختاری و فراتر از توان یک شرکت منفرد هستند. مهمترین این مسائل شامل هزینههای بالای عملیاتی، دشواری در تامین قطعات و تجهیزات، محدودیتهای ناشی از تحریم، نوسانات ارزی، فشارهای ناشی از قیمتگذاری و همچنین پیچیدگیهای مرتبط با توسعه ناوگان است.
در کنار اینها، شرکتهای خصوصی برای حفظ کیفیت خدمات، نگهداشت نیروی انسانی متخصص و باقی ماندن در بازار رقابتی نیز با فشارهای مضاعفی مواجه هستند. در مجموع باید گفت که اداره یک ایرلاین خصوصی در ایران، نیازمند صبر، تخصص، انعطافپذیری و نگاه بلندمدت است.
تحریمها و نوسانات اقتصادی چه اثری بر عملکرد ایرلاینهای خصوصی گذاشته است؟
تحریمها و نوسانات اقتصادی از مهمترین عوامل تاثیرگذار بر صنعت هوانوردی کشور هستند و هزینه تمامشده عملیات پروازی را چند برابر میکند. زیرا بخش قابلتوجهی از هزینههای این صنعت ارزی است؛ از قطعات و تعمیرات گرفته تا برخی خدمات تخصصی، تجهیزات و حتی بعضی از الزامات پشتیبانی. بنابراین، هرگونه نوسان اقتصادی یا محدودیت بینالمللی، مستقیما بر هزینه تمامشده عملیات اثر میگذارد. از سوی دیگر، تحریمها نهتنها هزینهها را افزایش دادهاند، بلکه زمان و پیچیدگی فرآیندهای تامین را نیز بیشتر کردهاند. این مساله برای ایرلاینهای خصوصی که باید با منابع محدودتر و حساسیت بیشتر نسبت به بازده اقتصادی فعالیت کنند، طبیعتا دشوارتر است. با این حال، بخش خصوصی در این سالها نشان داده که با اتکا به تخصص داخلی، مدیریت دقیق و نگاه مسالهمحور، توانسته بخشی از این فشارها را مدیریت کند.
«فلایکیش» برای عبور از این چالشها چه رویکردی در پیش گرفته است؟
در فلایکیش تلاش کردهایم رویکردی مبتنی بر مدیریت واقعبینانه، انضباط عملیاتی و برنامهریزی مرحلهای داشته باشیم. به این معنا که از یک سو بر حفظ کیفیت، ایمنی و تداوم خدمات تمرکز داشتهایم و از سوی دیگر، در حوزه هزینهها، بهرهوری و تصمیمگیریهای توسعهای با دقت و احتیاط عمل کردهایم.
معتقدیم در شرایط پیچیده، شرکتی موفقتر است که به جای تصمیمهای شتابزده، بر پایداری، انسجام درونسازمانی و حرکت گامبهگام تکیه کند. در فلایکیش همچنین تلاش شده با تکیه بر نیروی انسانی متخصص، همدلی سازمانی و استفاده حداکثری از ظرفیتهای داخلی، مسیر رشد و ثبات را همزمان دنبال کنیم.
کار کردن با تنها مدیرعامل بانوی بخشخصوصی صنعت هوانوردی چه ویژگیهایی دارد؟
حضور یک مدیرعامل بانو، هویت مدیریتی متفاوتی برای فلایکیش ایجاد کرده و بدون تردید، این موضوع یکی از وجوه متمایز فلایکیش است. حضور یک بانوی مدیرعامل در صنعت هوانوردی خصوصی کشور، علاوه بر آنکه ویژگی نمادین و الهامبخش به شمار میرود، در عمل نیز بر سبک مدیریت و فضای سازمانی تاثیرگذار بوده است.
این نوع مدیریت، نگاه دقیقی به جزئیات، حساسیت بالا نسبت به کیفیت، توجه جدی به سرمایه انسانی و در عین حال ارادهای قاطع در تصمیمگیری را به همراه داشته است. برای مجموعه ما، این تجربه صرفا یک تفاوت ظاهری نیست، بلکه بخشی از هویت سازمانی فلایکیش را شکل داده و نشان داده که توانمندی مدیریتی در صنعت هوانوردی محدودیتی از نظر جنسیتی نمیشناسد.
این نوع مدیریت چه تاثیری بر فرهنگ سازمانی و روحیه تیمی «فلایکیش» داشته است؟
سبک مدیریتی فلایکیش، فرهنگ مسوولیتپذیری و انسجام تیمی را تقویت کرده و به نظر من، مهمترین اثر آن را میتوان در تقویت حس تعلق، انسجام تیمی و باور به توانستن مشاهده کرد. وقتی کارکنان در یک سازمان میبینند که مدیریت ارشد با جدیت، دقت، پیگیری مستمر و نگاه انسانی مجموعه را هدایت میکند، طبیعتا این رویکرد به بدنه سازمان نیز منتقل میشود.
در فلایکیش این سبک مدیریتی باعث شده فرهنگ سازمانی ما بیش از پیش بر مسوولیتپذیری، پیگیری، همدلی و احترام متقابل استوار شود. همچنین برای بسیاری از همکاران، بهویژه بانوان فعال در مجموعه، این الگو پیام روشنی دارد مبنی بر اینکه مسیر رشد و اثرگذاری در سطوح بالای مدیریتی کاملا دستیافتنی است.
برنامههای آتی «فلایکیش» برای توسعه ناوگان و مسیرهای پروازی چیست؟
رویکرد «فلایکیش» در برنامههای آینده، توسعهای هدفمند، متوازن و مبتنی بر ظرفیتهای واقعی بازار است. طبیعتا هر ایرلاین برای توسعه، باید هم به نیاز بازار توجه کند و هم به اقتضائات عملیاتی، زیرساختی و اقتصادی. در حوزه ناوگان، نگاه ما بر بهینهسازی، ارتقای بهرهوری و حرکت در مسیر توسعهای سنجیده است. در بخش مسیرهای پروازی نیز تلاش داریم متناسب با نیاز مسافران، ظرفیتهای گردشگری و اولویتهای تجاری، حضور موثرتری در برخی مسیرهای داخلی و در صورت فراهم بودن بسترها، در برخی مقاصد منطقهای داشته باشیم. هدف ما توسعه صرف نیست، بلکه توسعه پایدار و باکیفیت است.
در حوزه ارتقای کیفیت خدمات، چه برنامههایی دارید؟
«کیفیت خدمات برای ما یک انتخاب نبوده بلکه یک اصل برندینگ است. در صنعت هوانوردی امروز، کیفیت خدمات دیگر یک مزیت جانبی نیست، بلکه بخش مهمی از هویت برند یک ایرلاین را شکل میدهد. در فلایکیش نیز ارتقای تجربه مسافر یکی از اولویتهای جدی ماست.
در این مسیر، بر چند محور تمرکز داریم؛ از جمله بهبود فرآیندهای خدماتی، افزایش نظم و دقت در عملیات، توجه بیشتر به رضایت مسافران، ارتقای ارتباطات موثر با مشتری و استفاده از ابزارهای نوین برای تسهیل خدمات. معتقدیم کیفیت، فقط در داخل هواپیما تعریف نمیشود، بلکه از لحظه تصمیم مسافر برای خرید بلیت تا پایان سفر، باید یک تجربه منظم، محترمانه و قابل اعتماد برای او شکل بگیرد.
آینده صنعت هوانوردی ایران را چگونه ارزیابی میکنید؟
با وجود تمام دشواریها، آینده صنعت هوانوردی ایران را همچنان دارای ظرفیت رشد میدانم. ایران از نظر جغرافیایی، جمعیتی، اقتصادی و گردشگری، ظرفیت بالایی برای توسعه حملونقل هوایی دارد. تقاضا برای سفر هوایی، چه در حوزه داخلی و چه در برخی مسیرهای منطقهای، همچنان وجود دارد و این مزیت مهمی است.
البته تحقق این آینده مطلوب، نیازمند مجموعهای از پیششرطهاست؛ از جمله ثبات بیشتر در سیاستگذاری، حمایت موثر از توسعه ناوگان، بهبود زیرساختها، تسهیل فعالیت بخش خصوصی و نگاه راهبردی به صنعت هوانوردی به عنوان یک صنعت پیشران. اگر این الزامات جدی گرفته شود، میتوان به آینده این صنعت امیدوار بود.
چشمانداز فلایکیش در این آینده چیست؟
چشمانداز فلایکیش، تبدیل شدن به یک شرکت هواپیمایی قابل اعتماد، چابک، باکیفیت و برخوردار از هویت متمایز در بخش خصوصی است. ما به دنبال آن هستیم که در کنار حفظ استانداردهای ایمنی و عملیاتی، در حوزه خدمات، برندینگ و رضایت مشتری نیز جایگاه قابلتوجهی به دست آوریم. فلایکیش میخواهد به عنوان شرکتی شناخته شود که در شرایط دشوار هم بر اصول حرفهای، مسوولیتپذیری و توسعه پایدار پایبند میماند. ما آینده را با واقعبینی میبینیم، اما در عین حال به ظرفیت رشد، نوآوری و اثرگذاری خود نیز باور داریم./ دنیای اقتصاد