مدرس دانشگاه و دبیر پویش ملی نجات بناها و محوطهها و بافتهای تاریخی ایران گفت: قدمت میدان نقشجهان و مسجد جامع عباسی به ۱۰۲۱ هجری قمری بازمیگردد؛ بیش از ۴۳۰ سال از عمر این آثار میگذرد. در آن زمان نه کشوری به نام آمریکا وجود داشته و نه رژیم غاصب اسرائیل.
محمدمهدی کلانتری اظهار کرد: بناهایی که در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیدهاند، متعلق به تمام مردم جهان و میراث بشری هستند که حفاظت و نگهداری از آنها وظیفه همه مردم جهان است، نه فقط مردم آن کشور. بهخاطر همین در منازعات و درگیریها این آثار تاریخی نباید مورد حمله قرار گیرند، بلکه باید محافظت و مراقبت ویژه شوند تا آسیبی نبینند.
وی افزود: متأسفانه با دشمنانی طرفیم که هیچ اخلاقی را رعایت نمیکنند، از مدرسه گرفته تا بناهایی که امنیت عمومی دارند؛ مانند پلیس، از منازل مسکونی تا آثار تاریخی و این نشان از متخاصم و متجاوز بودن دشمنان است.
مدرس دانشگاه و دبیر پویش ملی نجات بناها و محوطهها و بافتهای تاریخی ایران بیان کرد: متأسفانه در حملهای که چند روز پیش در حریم میدان نقشجهان رخ داد، دود غلیظی در جنوب میداندیده شد؛ این دود از پشت مسجد جامع عباسی بر فراز آسمان بود، همچنین در حمله بعدی که انجام شد، دود از سمت کاخ عالیقاپو به میدان نقشجهان نفوذ کرد و همانگونه در این فضا مشاهده شد.
کلانتری ادامه داد: نزدیکی انفجارها خود نشانگر این بود که دقیقاً در حریم بلافصل میدان نقشجهان این انفجارها صورت گرفت و کاملاً مشخص است وقتی در حریم بلافصل انفجاری بدین صورت شکل بگیرد خود آثار داخل حریم هم آسیب جدی ببیند، پس این یک اتفاق سهلی نیست که بگوییم بهصورت سهلی اتفاق افتاده و ازطرف دشمنان ما قابلتشخیص نبوده است.
وی تصریح کرد: در پی حمله به حریم جنوب میدان نقشجهان، آسیبهای جدی به مسجد جامع عباسی وارد شد؛ کاشیها و تزیینات معماری که به دلیل دوام کمتر، در برابر هرگونه لرزش بهویژه لرزشهای ناشی از اصابت بمب زودتر دچار خسارت میشوند و همانگونه که در این مکان مشاهده شد، این آسیبها بهوضوح نمایان شد.
۴۳۰ سال تاریخ ایران؛ در برابر عمر آمریکا و اسرائیل
دبیر پویش ملی نجات بناها، محوطهها و بافتهای تاریخی تأکید کرد: قدمت ساخت میدان نقشجهان و مسجد جامع عباسی به ۱۰۲۱ هجری قمری بازمیگردد؛ بیش از ۴۳۰ سال از عمر این آثار میگذرد. این بناها در دورهای ساخته شدند که نه کشوری به نام ایالات متحده آمریکا وجود داشته و نه رژیم اسرائیل.
کلانتری گفت: عمر اسرائیل تقریباً هشتاد سال و آمریکا تقریبا ۲۴۰ سال و این بدین معنی است که در دوره صفوی زمانی که اصفهان پایتخت بوده است این آثار در اصفهان ساخته میشود، قدمت بناهای تاریخی ما دو برابر عمر کشور آمریکا و پنج برابر اسرائیل است و اکنون توسط دو کشور نوپا و تازه به دوران رسیده این تمدن کهن ایرانی که تمدن جهانی است مورد هجوم قرار گرفته و این باید در رسانهها بهصورت ویژه مطرح شود.
سکوت یونسکو؛ چرا صدای تاریخ ایران در برابر حملات غاصبان خاموش است؟
وی در خصوص سکوت یونسکو در برابر آسیب به آثار باستانی و تاریخی ایران خاطرنشان کرد: از نهادهای بینالمللی زیرمجموعه سازمان جهانی یونسکو یعنی دو نهاد ایکوموس شورای بینالمللی بناها و محوطههای تاریخی و نهاد ایکوم شورای بینالمللی موزهها هر دو در ایران نمایندگی فعال دارند، اما در مورد این جنگ اخیر که دو هفته از آن میگذرد هنوز هیچ بیانیهای در محکومیت این حملههای ناجوانمردانه در ایران ندیدهایم.
دبیر پویش ملی نجات بناها و محوطهها و بافتهای تاریخی اظهار کرد: این دو نهاد زیر مجموعه یونسکو حداقل کاری که میتوانستند انجام دهند این بود که بیانیهای برای زیر سؤال بردن و محکومیت دو کشور غاصب صادر کنند، زیرا آثار تاریخی ما خصوصاً آثار ثبت جهانی و ثبت ملی و اتفاقاتی که برای موزهها افتاده یا ممکن است اتفاق بیفتد، اتفاق کمی نبوده و نیست.
کلانتری بیان کرد: برای اینکه تخلفات بهدرستی پیگیری شوند، باید محکومیتهای رسمی صادر شود، بیانیهای تنظیم و از طریق یونسکو، ایکوموس و ایکوم جهانی مکاتبه صورت گیرد؛ بهطوریکه این مسائل در سطوح بینالمللی نظارت شوند. در چارچوب این دو نهاد، سازوکارهای لازم دیده شده است، اما تا کنون ایکوموس و ایکوم ایران بهصورت بسیار منفعلانهای واکنش نشان دادهاند.
وی گفت: تا این لحظه هیچ بیانیهای از این دو نهاد بینالمللی که در ایران نمایندگی دارند، مشاهده نشده است؛ در این ۱۲ روز، هیچ تلاشی برای پایش یا پیگیری خساراتی که در حوزه موزهها، بناها و محوطههای تاریخی ایران رخداده، صورت نگرفته است.
دبیر پویش ملی نجات بناها و محوطهها و بافتهای تاریخی با اشاره به سکوت دو نهاد جهانی ایکونوس و ایکوم در برابر تجاوز به آثار تاریخی کشور ایران افزود: این نکته حداقل بهصورت مکتوب باید ثبت شود تا نشان دهد این دو نهاد، متأسفانه، بیشتر بهعنوان یک سازوکار تشریفاتی و «دهن پرکن» برای اعضای هیئتمدیره و مسئولان خود عمل میکنند و از ورود به مسائل اصلی که وظیفهشان اظهارنظر و مداخله در آن است، خودداری کردهاند، بنابراین ما باید با کار رسانهای سعی کنیم نظر نهادهای بینالمللی را جلب کرده تا این حملات ناجوانمردانه به آثار تاریخی، موزهها، بناها و محوطههای تاریخی از سوی دشمن همیشگی ایران متوقف شود.
نصب سپر آبی و علاج واقعه
کلانتری ادامه داد: در شرایط جنگی معمولا علامتی روی آثار تاریخی نصب میشود، نظیر علامت بلوشیلد یا سپر آبی که جنگندهها بتوانند از بالا علائم را ببینند و به آن آثار و بناهای تاریخی تجاوز نکنند. ازاین منظر بسیاری از آثار ما در جنگ اخیر علامت سپر آبی بهصورت بزرگ نصب شده که از فراز آسمان این علامتها دیده شود.
وی تأکید کرد: هواپیماها چون ارتفاع بیشتری میگیرند، شاید علامت و نشان سپر آبی با چشم قابلدیدن نباشد، اما مسئله اینجاست که سایتهای جهانی میراث فرهنگی کاملاً مشخص هستند. بدون شک مکان سایتهای جهانی میراثفرهنگی نیز برای خلبان مشخص است؛ اگرچه ممکن است بهصورت دقیق در سامانههای مکانیابی ثبت نشده باشد، اما باید نقشهای وجود داشته باشد که بناهای تاریخی و میراثفرهنگی را بهصورت نقطهای و با مرزهای واضح نشان دهد.