درحالی که گردشگری بینالمللی در سه ماه نخست ۲۰۲۶ با رشد ۲ درصدی همراه شد، اما بحران خاورمیانه به کاهش ۱۴ درصدی ورود گردشگران به این منطقه منجر شده است.
بر اساس آخرین دادههای سازمان جهانی گردشگری، حدود ۳۰۷ میلیون نفر در سه ماه نخست سال ۲۰۲۶ به سفرهای بینالمللی رفتند که حدود ۶ میلیون نفر بیشتر از مدت مشابه سال ۲۰۲۵ است. در مجموع رشد گردشگری بینالمللی بویژه به سبب بحران در خاورمیانه در این مدت به ۲ درصد محدود شد.
پیشبینی میشود ناآرامیها در خاورمیانه، رشد تعداد ورودیهای بینالمللی را ۱ تا ۲ درصد پایینتر از پیشبینی اولیه ۳ تا ۴ درصدی سازمان جهانی گردشگری برای سال ۲۰۲۶ آورد که این میزان به مدت و دامنه درگیری و جنگ در این منطقه بستگی دارد.
علاوهبر اختلال در پروازهای مقصد، مبدأ و داخل خاورمیانه و تأثیر بر اعتماد مسافران، افزایش قیمت نفت و کمبود سوخت جت در برخی بازارها، بلیت هواپیما را گران کرده و ظرفیت پروازها را در سایر مناطق نیز کاهش داده است. سفرهای پرهزینهتر همراه با نااطمینانی در مورد خطوط هوایی، میتواند تقاضا را به سمت مقاصد گردشگری نزدیکتر سوق دهد و در عین حال بر کل تقاضای جهانی سفر تاثیر بگذارد.
شیخه النویس، دبیرکل سازمان جهانی گردشگری در این باره گفت: «درگیریهای جاری در خاورمیانه الگوهای سفر را بسیار فراتر از خود منطقه مختل میکند و شامل افزایش تورم، بهویژه در حملونقل و اقامت میشود. این موضوعغ فشار را به مسافران، کسبوکارها و مقاصد گردشگری وارد میکند. حتی در میان این نااطمینانی، گردشگری بینالمللی در سه ماهه اول سال ۲۰۲۶ تابآوری خود را نشان داد، به طوری که ۳۰۷ میلیون نفر به سفرهای بینالمللی رفتند که ۲ درصد افزایش نسبت به سال قبل دارد. در زمان افزایش فشارهای ژئوپلیتیکی و اقتصادی، این موضوع نقش گستردهتر گردشگری را در حمایت از اقتصادها، ایجاد فرصت و حفظ جوامع بسیار فراتر از خود این بخش تقویت میکند.»
اروپا و آفریقا با قویترین عملکرد/ سقوط ۱۴ درصدی خاورمیانه
بر اساس جدیدترین گزارش سازمان جهانی گردشگری، آمار و ارقام منطقهای در سه ماه نخست سال به شرح زیر است:
اروپا، بزرگترین منطقه مقصد سفر در جهان، در سه ماهه نخست ۲۰۲۶ بیش از ۱۳۰ میلیون گردشگر بینالمللی داشته است که ۴ درصد رشد دارد و بر اساس روند قوی سال ۲۰۲۵ (۵+ درصد) ادامه میدهد. برخی از مقاصد از تغییر مسیر جریانهای گردشگری بهرهمند شدند.
اروپای جنوبی مدیترانهای و اروپای شمالی هر دو در سه ماهه نخست سال، افزایش ۴ درصدی ورودی داشتند، در حالی که اروپای مرکزی و شرقی (۶+ درصد) به بهبود خود ادامه داد.
ورودیها به آفریقا در مجموع (۴+ درصد) در سه ماهه نخست ۲۰۲۶ رشد داشتند، با ثبت رشد ۴ درصدی در شمال آفریقا که با رشد دو رقمی قوی در ماه مارس (۱۸+ درصد) پشتیبانی میشود.
آسیا و اقیانوسیه در این سه ماه، رشد ۳ درصدی ثبت کرد که به دلیل عملکرد ناموزون در میان مقاصد، تا حدودی کندتر از حد انتظار بود. نتایج قوی در فوریه (۹+ درصد) ثبت شد، اما در مارس (۲+ درصد) متوسطتر بود؛ زیرا اختلالات مؤثر بر قطبهای هوایی خاورمیانه به کاهش ۲۷ درصدی در جنوب آسیا منجر شد. اقیانوسیه (۹+ درصد) و شمال شرق آسیا (۵+ درصد) نتایج بهویژه قوی در سه ماهۀ اول ۲۰۲۶ نشان دادند. به طور کلی، ورودیها به آسیا همچنان ۱۱ درصد کمتر از آمارهای قبل از همهگیری کرونا باقی مانده است.
قاره آمریکا در این سه ماه اول سال ۲۰۲۶ در مجموع ۲ درصد ورودی بینالمللی بیشتر ثبت کرد، با رشد قوی در آمریکای مرکزی (۱۸+ درصد) اما ضعیفتر در آمریکای جنوبی (۱- درصد).
در خاورمیانه، ورودیها در سه ماهه اول ۲۰۲۶ تحت تأثیر درگیری، ۱۴ درصد کاهش یافت. چندین مقصد حوزه خلیج فارس کاهش شدیدی را در این فصل ثبت کردند، در حالی که مصر (۱۶+ درصد) افزایش قابل توجهی در ورودیها داشت. این در حالی است که خاورمیانه پس از همهگیری کرونا جهش قوی را تجربه میکرد، به طوری که ورودیها در سال ۲۰۲۵میلادی، ۴۰ درصد بالاتر از سطوح سال ۲۰۱۹ قرار گرفت.
رکوردداران بیشترین رشد و درآمد
در میان مقاصدی که رشد ورودی را در سه ماه اول سال ۲۰۲۶ گزارش کردند، بهترین عملکردها متعلق به پاراگوئه (۴۶+ درصد)، کالدونیای جدید (۴۵+ درصد)، السالوادور (۴۳+ درصد)، مغولستان (۳۹+ درصد)، پالائو (۳۷+ درصد) و ازبکستان (۳۷+ درصد).
از نظر درآمد ارزی، چندین کشور رشد دو رقمی در سه ماهه اول ۲۰۲۶ گزارش کردند که از آن جمله میتوان به پاکستان (۶۰+ درصد)، جمهوری کره (۳۸+ درصد)، مراکش (۲۴+ درصد)، برونئی (۲۲+ درصد) و برزیل (۱۲+ درصد) اشاره کرد.
مهمترین نگرانیها
طبق آخرین نظرسنجی گروه کارشناسان گردشگری، درگیری خاورمیانه، هزینههای بالای حملونقل و اقامت و همچنین سایر عوامل اقتصادی، سه چالش اصلی موثر بر گردشگری بینالمللی در سال ۲۰۲۶ هستند.
نزدیک به دو سوم کارشناسان (۶۴ درصد) معتقدند که درگیریها در خاورمیانه بر تقاضای سفر به مقصد آنها تاثیر منفی میگذارد که از این میان، ۴۳ درصد این تاثیر را «متوسط» و ۲۱ درصد «زیاد» ارزیابی میکنند. ۳۶ درصد دیگر نیز بر این باروند که این درگیری تأثیر «کم» یا «بدون تأثیر» بر تقاضا دارد.
حدود ۶۱ درصد کارشناسان گفتند که درگیریها در خاورمیانه، گردشگری ورودی به مقصد آنها را نیز کاهش میدهد. برعکس، ۱۷ درصد، افزایش گردشگری ورودی به دلیل اختلالات در سایر مقاصد را گزارش کردند. حدود ۱۴ درصد از پاسخها نشاندهنده افزایش گردشگری داخلی بوده، به طوری که سفرهای داخلی جایگزین بخشی از گردشگری خروجی شده است.
خوشبینی محتاطانه
آخرین شاخص اعتماد سازمان جهانی گردشگری که نظرات ۳۰۰ متخصص گردشگری در سراسر جهان را پایش میکند، چشماندازی محتاطانه اما مثبت را برای دوره می تا آگوست ۲۰۲۶، در میان محیط چالشبرانگیز ژئوپلیتیکی نشان میدهد. این دوره شامل فصل تابستان در نیمکره شمالی است.
کارشناسان بر نااطمینانی در مورد دامنه و مدت درگیری و جنگ تاکید کردند. اختلال در پروازها و کاهش ظرفیت هوایی و همچنین افزایش قیمت نفت و کمبود سوخت جت با پیامدهایی برای هزینههای سفر، رزروها و اعتماد مصرفکننده نیز ذکر شد.
اختلال در حملونقل دریایی از طریق تنگه هرمز باعث افزایش قیمت نفت، به ویژه قیمت سوخت جت شده است که بسیار ناپایدار باقی مانده است. این امر منجر به افزایش قیمت حملونقل از جمله خدمات گردشگری میشود که بر تقاضای سفر فشار وارد میکند.
نااطمینانی پیرامون بحران، انتخابهای مقصد را تغییر داده است، علاوهبر اینکه شرکتهای هواپیمایی را مجبور به تغییر مسیر یا لغو هزاران پرواز کرده است.
با توجه به این موارد انتظار میرود گردشگران همچنان به دنبال ارزش در برابر پول خود باشند، اما در پاسخ به قیمتهای بالا، ممکن است مقاصد نزدیکتر به خانه را انتخاب کنند.
شاخصهای کلیدی
پیشبینی شده است در قاره آمریکا؛ کانادا، ایالات متحده و مکزیک میتوانند از میزبانی جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ در ژوئن و جولای بهرهمند شوند.
اِشغال جهانی در تأسیسات اقامتی در ماه مارس ۲۰۲۶ به ۶۴ درصد رسید که با سطح مارس ۲۰۲۵ مطابقت دارد. اروپا، قاره آمریکا و آسیا-اقیانوسیه بالاترین نرخ اشغال (هر سه ۶۵ درصد) را ثبت کردند و پس از آن آفریقا (۵۶ درصد) و خاورمیانه (۴۸ درصد) قرار داشتند.
نرخ اشغال هتلها و اقامتگاهها در خاورمیانه از ۷۵ درصد در ژانویه به ۴۸ درصد در ماه مارس کاهش یافت.