چمدان خبر – پرونده هشت روستای ایرانی برای حضور در رقابت «بهترین روستاهای گردشگری جهان» (Best Tourism Villages) تا ۱۹ خردادماه به سازمان جهانی گردشگری (UN Tourism) ارسال میشود رقابتی که نتیجه آن مهرماه اعلام خواهد شد و میتواند جایگاه ایران در شبکه جهانی گردشگری روستایی را تقویت کند.
بر اساس اعلام وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، روستاهای پامنار (خوزستان)، گیسوم (گیلان)، شانهتراش (مازندران)، ریاب (خراسان رضوی)، درک (سیستان و بلوچستان)، قلعهبالا (سمنان)، موئیل (اردبیل) و مصر (اصفهان) به عنوان نامزدهای ایران در سال ۲۰۲۶ انتخاب شدهاند.
این انتخاب پس از ارزیابیهای چندمرحلهای، بازدیدهای میدانی و بررسی شاخصهای تخصصی صورت گرفته و اکنون در مرحله نهایی تکمیل مستندات قرار دارد.
۹ شاخص تعیینکننده در ارزیابی جهانی
روستاهای نامزد باید در چارچوب ۹ شاخص اصلی سازمان جهانی گردشگری ارزیابی شوند؛ شاخصهایی که بر توسعه پایدار و مشارکت جامعه محلی تأکید دارند. این معیارها شامل:
- منابع و جاذبههای فرهنگی و طبیعی
- حفاظت از میراث ملموس و ناملموس
- پایداری اقتصادی و اجتماعی
- پایداری زیستمحیطی
- زیرساختها و دسترسی
- ایمنی، امنیت و بهداشت
- حکمرانی و حمایتهای دولتی
- زنجیره ارزش گردشگری
به گفته مسئولان گردشگری، نوآوری در توسعه پایدار، ابتکارهای محلی و مشارکت فعال جامعه میزبان از عوامل کلیدی در کسب امتیاز نهایی هستند.
کارنامه ایران در شبکه روستاهای جهانی
ایران از سال ۲۰۲۳ تاکنون موفق شده است پنج روستا را در فهرست بهترین روستاهای گردشگری جهان ثبت کند:
- کندوان (آذربایجان شرقی) – ۲۰۲۳
- اصفهک (خراسان جنوبی) – ۲۰۲۴
- کندلوس (مازندران) – ۲۰۲۵
- شفیعآباد (کرمان) – ۲۰۲۵
- سهیلی (قشم) – ۲۰۲۵
افزایش تعداد روستاهای ثبتشده در سال ۲۰۲۵، نشانهای از بهبود فرآیندهای مستندسازی، ارتقای شاخصها و تمرکز بر گردشگری روستایی جامعهمحور ارزیابی میشود.
مزیتهای ثبت جهانی برای مقاصد روستایی
ورود به فهرست جهانی، صرفاً یک عنوان نمادین نیست. روستاهای منتخب با دریافت تأییدیه رسمی UN Tourism به شبکهای بینالمللی از مقاصد پایدار میپیوندند؛ شبکهای که فرصتهای بازاریابی جهانی، تبادل تجربه و دسترسی به ظرفیتهای آموزشی و توسعهای را فراهم میکند.
در سطح ملی نیز این عنوان میتواند زمینه تخصیص اعتبارات زیرساختی، تقویت برند مقصد و افزایش جذب گردشگران داخلی و خارجی را فراهم سازد.
چالشها؛ از زیرساخت تا مدیریت مقصد
در کنار ظرفیتهای قابلتوجه، برخی چالشها همچنان در مسیر جهانیشدن روستاهای ایران وجود دارد؛ از جمله ضعف در زیرساختهای ارتباطی، نیاز به استانداردسازی خدمات اقامتی و پذیرایی، مدیریت پسماند، تولید محتوای بینالمللی و طراحی الگوهای حرفهای مدیریت مقصد گردشگری (DMO).
کارشناسان معتقدند عبور از این چالشها مستلزم همافزایی میان مدیریت محلی، بخش خصوصی و نهادهای ملی است تا گردشگری بهعنوان محور توسعه پایدار در روستاها نهادینه شود.
رقابتی برای تثبیت جایگاه ایران
با توجه به روند رو به رشد حضور ایران در فهرست روستاهای جهانی، رقابت پیشرو میتواند گام دیگری در تثبیت جایگاه کشور در نقشه گردشگری روستایی جهان باشد؛ نقشهای که تنوع اقلیمی، میراث فرهنگی و ظرفیتهای جامعهمحور ایران را بیش از پیش به نمایش میگذارد.
نتیجه نهایی این رقابت در مهرماه اعلام خواهد شد؛ رویدادی که میتواند شمار روستاهای جهانی ایران را افزایش داده و افق تازهای پیشروی توسعه گردشگری پایدار کشور بگشاید.