محمدعلی فرخمهر، رئیس جامعه هتلداران تهران، میگوید: کاهش گردشگران خارجی، افت فعالیتهای تجاری و جهش هزینهها، هتلها را به جایی رسانده که برای تأمین مخارج جاری از ذخایر استهلاک خود استفاده میکنند.
محمدعلی فرخمهر، رئیس جامعه هتلداران تهران با اشاره به کاهش درآمد هتلها و همزمان افزایش شدید هزینهها میگوید هتلداران در ماههای گذشته ناچار شدهاند از ذخایری که برای استهلاک و بازسازی مجموعههای خود کنار گذاشته بودند، برای تأمین هزینههای جاری استفاده کنند.
به گفته او، ادامه این شرایط بدون حمایت دولت، بهویژه در آستانه عید و زمان پرداخت حقوق، پاداش و مزایای کارکنان، میتواند چالشهای تازهای برای این بخش ایجاد کند.
*آقای فرخمهر! با توجه به شرایطی که در ماههای اخیر به دلیل جنگ، محدودیتهای پروازی و تشدید تحریمها ایجاد شده است، وضعیت فعلی صنعت گردشگری را چگونه ارزیابی میکنید؟ گردشگری در وضعیت دست و پا زدن برای بقا است یا…
اینکه بگوییم کلاً گردشگری نابود شده است را رد میکنم. ما هنوز گردشگری داخلی را داریم. پروازهای داخلی هم وجود دارد. ببینید، تهران همیشه شرایط متفاوتی داشته است. تهران اساساً یک شهر بیزینسی و یک پایتخت تجاری است. عمده درآمد هتلداران تهران از نمایشگاهها، سمینارها، مهمانیهای دولت، رفتوآمدهای دولتی و شرکتها تأمین میشود.
زمانی که اوضاع عادی باشد، شرکتها فعالیت میکنند و وقتی تحریم وجود نداشته باشد، معاملات انجام میشود و رفتوآمد به مرکز شرکتها در تهران شکل میگیرد. از این نظر، تهران در حال حاضر وضعیت خوبی ندارد.
شرکتهای داخلی هم رفتوآمد دارند، اما زمانی که شرکتهای خارجی و طرفهای خارجی بدهبستان و تعامل نداشته باشند، عملاً بخشی از این فعالیتها نیز از بین میرود.
اما در بحث گردشگری داخلی، با توجه به اینکه پروازها بسته شده یا هزینهها بالا رفته است، شرایط دیگری شکل گرفته است. درست است که شرایط اقتصادی مردم بسیار بد شده، اما در هر صورت تردد داخلی، بینشهری و بیناستانی همچنان وجود دارد.
برای مثال، اگر من پیش از این تصمیم داشتم به خارج از کشور سفر کنم و حالا امکان آن وجود ندارد، ممکن است تصمیم بگیرم چهار سفر داخلی داشته باشم. اگر شرایط اقتصادی نیز اجازه ندهد، آن چهار سفر را به دو سفر داخلی کاهش میدهم. بنابراین گردشگری داخلی همچنان وجود دارد.
اگر زیرساختهای شهرهای توریستپذیر ما مناسب باشد، این رفتوآمدها را مشاهده میکنیم. از جمله در گیلان، مازندران و گلستان هر هفته شاهد این موضوع هستیم. در استانهایی مانند اردبیل نیز این وضعیت را مشاهده میکنیم.
در جنوب کشور اما مقداری شرایط متفاوت بوده؛ هم هوا گرم بود و هم اکنون متأسفانه شرایط بهگونهای است که به دلیل درگیریها مقدار مسافر افت کرده است. در مجموع، گردشگری از ابتدای این شرایط تا امروز آسیب دیده است. اما هنوز نابود شده است.
گردشگر خارجی تقریباً از بازار خارج شده است
*اگر بخواهیم مشخصتر درباره گردشگری خارجی صحبت کنیم، این بخش چه میزان آسیب دیده و نبود گردشگران خارجی چه اثری بر وضعیت هتلها و اقتصاد گردشگری داشته است؟
گردشگری خارجی آسیب بسیار جدی دیده است. برای مثال، اگر یک مجموعه از گردشگر خارجی ماهانه درآمد مشخصی داشته، اکنون دیگر آن عدد وجود ندارد.
در هتلها نیز بخشی از درآمد مربوط به مهمان خارجی و بخشی مربوط به مهمان داخلی است. در مجموع، اکنون برای استانهای مختلف گردشگر خارجی هم نداریم. تهران نیز با توجه به اینکه شهری تجاری است، علاوه بر اینکه در حوزه تجارت با کاهش فعالیت مواجه شده، گردشگر خارجی نیز مانند گذشته ندارد.
پیش از این، گردشگران خارجی برای بازدید از پایتخت کشور میآمدند، اما اکنون بازدیدکننده خارجی زیادی نداریم. عمدتاً زمانی که گردشگر خارجی وارد کشور میشود، در اصل پول و ارز وارد کشور میشود. فرقی نمیکند این گردشگر در استان اردبیل هزینه کند یا به گلستان برود؛ در نهایت این ورود گردشگر خارجی به معنای جذب ارز است.
طبیعی است که گردشگر باید وارد کشور شود. اکنون بازرگانان، شرکتکنندگان نمایشگاهها و سمینارها نیز مانند گذشته نمیآیند و به همین دلیل شرایط هتلها چه در تهران چه در کشور بسیار بد است.
هتلها فقط به اندازه دخل و خرج خود فعالیت میکنند
*در این شرایط ضریب فعالیت و وضعیت مالی هتلها چگونه است؟ آیا هتلها هنوز میتوانند هزینههای جاری خود را پوشش دهند؟
اگر بخواهیم درباره ضریب اشتغال صحبت کنیم، شرایط مناسب نیست. همین اندازه که هتلها بتوانند دخل و خرج خود را تأمین کنند، اتفاق مهمی است.
در این مدت، هتلها از استهلاک خود خوردهاند. یعنی ما پولی را که بهعنوان ذخیره برای بازسازی، تعمیر و استهلاک مجموعه کنار گذاشته بودیم، در این چند وقت برای هزینههای جاری مصرف کردهایم. همه هتلداران کموبیش درگیر همین وضعیت هستند.
متأسفانه دولت نیز هیچ کمکی نکرده است؛ هیچ کمکی از طرف دولت صورت نگرفته است. ما حتی درخواست کردیم در موضوع آب، برق، گاز، بیمه و موارد مشابه، با هتلها مماشات شود و به آنها تنفس داده شود. برای مثال، بگویند سه ماه هزینهای پرداخت نکنید و بعد از سه ماه، اگر شرایط بهتر شد، بهصورت قسطی یا با شرایط تخفیفی این سه ماه را پرداخت کنید، اما این کمکها انجام نشده است.
فشار مالیاتی در زمانی که هتلها با مشکل نقدینگی روبهرو هستند
دارایی نیز علاوه بر اینکه همکاری نمیکند، یکسری مطالبات از گذشته دارد و برای دریافت آنها فشار وارد میکند. در اصل در شرایط فعلی نباید چنین کاری انجام شود.
اکنون که اوضاع مناسب نیست و هتلها با مشکل مالی و مسائل مختلف مواجه هستند، دارایی یا بخشهای دیگر باید مقداری مماشات کنند، اما این اتفاق نمیافتد.
نگرانی هتلداران از پرداخت حقوق و پاداش شب عید
اگر دولت کمک کند، شرایط میتواند بهتر شود. بالاخره به عید نزدیک میشویم و در این مقطع، کارکنان عیدی میخواهند، پاداش میخواهند، سنوات دارند و مرخصیهای آنها نیز باید محاسبه شود. اگر دولت کمک کند، اتفاق خوبی میافتد. برای مثال، وامی در اختیار هتلداران قرار دهد تا حداقل بتوانند عیدی و مطالبات شب عید کارکنان خود را پرداخت کنند. اگر این کار انجام نشود، به دلیل بیپولی در ارتباط با پرسنل با چالش مواجه خواهیم شد.
درآمد کم شده، اما هزینهها ۱۰ برابر و حتی ۵۰ برابر شده است
*آیا میتوان برآوردی از میزان خسارت واردشده به جامعه هتلداران تهران ارائه کرد؟ کاهش درآمدها در مقایسه با گذشته تا چه اندازه بوده است؟
خسارت را باید اینگونه دید که میزان درآمد ما کاهش پیدا کرده، اما هزینههای ما ۱۰ برابر و حتی در برخی موارد ۵۰ برابر افزایش یافته است.
اگر بخواهیم میزان خسارت را نسبت به گذشته بسنجیم، سودی که پیش از این داشتیم دیگر وجود ندارد، بلکه اکنون ۲۰ تا ۳۰ درصد نیز از ارزش ذخایر خود مصرف میکنیم. یعنی از ذخیره استهلاک و پولی که پیشتر کنار گذاشته بودیم، برای ادامه فعالیت استفاده میکنیم.
اگر بخواهیم نسبت به زمانی که شرایط عادی بود محاسبه کنیم، اکنون صددرصد متضرر هستیم. هم درآمدمان کم شده و هم هزینهها افزایش یافته است.
این افزایش هزینه از حقوق و دستمزد گرفته تا خرید تجهیزات و تعمیرات را شامل میشود. برای مثال، پمپی که پیش از این با هزینه بسیار پایینتری تعمیر میکردیم، اکنون برای تعمیر آن ۱۷۰ میلیون تومان پرداخت کردهایم.
راهحل، عادی شدن روابط و رفع محدودیتهاست
*با توجه به این شرایط، از نگاه شما مسیر خروج صنعت گردشگری و هتلداری از این وضعیت چیست؟ چه اتفاقی باید رخ دهد تا دوباره شاهد رونق گردشگری، حضور گردشگران خارجی و افزایش فعالیت هتلها باشیم؟
راهحل این است که کشور به سمت صلح حرکت کند و در هر صورت روابط حسنه شکل بگیرد و ارتباطات بهتر شود. در آن صورت، محدودیتها و تحریمهای هوایی نیز میتواند برطرف شود. زمانی که تحریمها برداشته شود، کالا بهصورت رقابتی وارد کشور میشود، کشورهای خارجی برای سرمایهگذاری در بخشهای مختلف میآیند و یک رونق بسیار خوب شکل میگیرد.
همه این مسائل در نهایت به سیاستهای دولت و دولتمردان بازمیگردد. شرایط برای مردم بسیار سخت شده است و باید در بحث مذاکرات، شرایط بهگونهای مدیریت شود که بتوان موضوعات را به سمت حلوفصل و صلح برد.
باکوی قبل با باکوی امروز متفاوت است
اگر این شرایط ادامه پیدا کند، مشکلات ادامه خواهد داشت. ما نمونه کشورهایی را دیدهایم که شرایط آنها در دورههای مختلف تغییر کرده است؛ باکوی قبل با باکوی امروز متفاوت است.
خوشبختانه مردم ما استوار هستند، وطنپرست هستند و پای کار ایستادهاند، اما این موضوع نیز زمان دارد. رفتهرفته ذخایر در حال تمام شدن است؛ اصطلاحاً دارد به ته دیگ میرسد.
اگر من بهعنوان هتلدار تا امروز ذخیرهای داشتهام و آن را نگه داشتهام، چه در حساب ذخیره و چه در سپرده، این منابع در نهایت تمام میشود. بنابراین باید از طریق تعامل و مذاکرات این موضوعات را حلوفصل کنند تا صلح برقرار شود. اگر این اتفاق بیفتد، طبیعی است که شرایط نیز بهتر خواهد شد.
در همین شرایط هم دولت باید کار را به بخش خصوصی بسپارد
*اگر فرض کنیم شرایط سیاسی و بینالمللی در کوتاهمدت تغییر نکند، برای مدیریت همین وضعیت موجود چه اقدامی باید صورت گیرد تا تابآوری صنعت گردشگری افزایش یابد؟
اگر قرار باشد همین امروز و در همین شرایط وضعیت مدیریت شود، دولت باید کوچک شود و کار را به بخش خصوصی واگذار کند تا بخش خصوصی خودش مدیریت کند.
متأسفانه در کشور ما بسیاری از امور در اختیار دولت است. موضوعات دولتی است و مدیران دولتی آنها را مدیریت میکنند.
حتی زمانی که شرایط اقتصادی خوب بود، در برخی موارد مدیریت درستی صورت نمیگرفت؛ اکنون نیز در شرایط بحران، عملاً توان مدیریت بحران وجود ندارد.اگر امور را به بخش خصوصی بدهند، بخش خصوصی حتی برای حفظ منافع خودش و برای اینکه تابآوری بیشتری داشته باشد، بحران را بهتر از دولت مدیریت میکند./ اقتصاد نیوز