مدیرکل توسعه گردشگری داخلی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی با حضور در تحریریه چمدان خبر از فعالیتهای این رسانه تخصصی حوزه گردشگری و سفر بازدید کرد و گفت: رسانههای گردشگری تنها وظیفه اطلاعرسانی ندارند، بلکه در مدیریت بحران، هدایت جریان سفر و حفظ مقاصد گردشگری نقشی تعیینکننده ایفا میکنند.
سید مصطفی فاطمی با حضور در تحریریه چمدان خبر، با تأکید بر اینکه رسانه گردشگری کارکردی متفاوت از سایر رسانهها دارد، اظهار داشت: امروز بسیاری از شهرها را با رسانه و مدیریت رسانه در بحرانهای گردشگری نجات میدهیم و این موضوع نشان میدهد نقش رسانه در گردشگری فراتر از اطلاعرسانی صرف است.
رسانه گردشگری فقط خبر منتشر نمیکند
فاطمی افزود: در بسیاری از رسانههای مکتوب، هدف اصلی انتقال خبر و اطلاعرسانی به مخاطب است، اما در رسانههای تخصصی گردشگری، مسئولیتهای مهمتری وجود دارد و مدیریت پیکهای سفر، هدایت جریان گردشگران و حتی کمک به حفظ اقتصاد شهرها در شرایط بحرانی از جمله این وظایف محسوب میشود.
وی ادامه داد: رسانه گردشگری میتواند با اطلاعرسانی صحیح، جریان سفر را به سمت مقاصد مناسب هدایت کند و از وارد شدن فشار بیش از حد به برخی مناطق یا رکود در سایر مقاصد جلوگیری کند.
مدیرکل توسعه گردشگری داخلی وزارت میراث فرهنگی تصریح کرد: همین ویژگی باعث میشود رسانه گردشگری در زمان بحران، بخشی از فرآیند مدیریت بحران کشور باشد و نقش آن با رسانههای عمومی تفاوت اساسی داشته باشد.
رسانه گردشگری حتی با رسانه میراث فرهنگی هم تفاوت دارد
فاطمی با اشاره به تفاوت رسانههای گردشگری و میراث فرهنگی گفت: رسانههای حوزه میراث فرهنگی بیشتر وظیفه اطلاعرسانی درباره حفاظت از بناها، آثار تاریخی و صیانت از میراث فرهنگی را بر عهده دارند.
وی افزود: در مقابل، رسانه گردشگری علاوه بر معرفی جاذبههای شناختهشده، باید ظرفیتهای جدید گردشگری را نیز معرفی کند و همزمان برای حفظ و تقویت جایگاه مقاصد قدیمی نیز تلاش داشته باشد.
مدیرکل گردشگری داخلی وزارت میراث فرهنگی خاطرنشان کرد: توسعه گردشگری بدون همراهی رسانههای تخصصی امکانپذیر نیست، زیرا این رسانهها نقش مهمی در شکلگیری تصویر ذهنی گردشگران از یک مقصد ایفا میکنند.
سناریوی جنگ قبل از آغاز بحران طراحی شده بود
فاطمی با اشاره به فعالیت کمیته مدیریت بحران گردشگری اظهار داشت: برای اینکه بتوانیم مدیریت سفر و مدیریت بحران را به شکل مؤثر انجام دهیم، پیش از وقوع هر بحران، سناریوهای مختلف را بررسی و طراحی میکنیم.
وی افزود: پیش از آغاز جنگ نیز در کمیته بحران گردشگری سه سناریو تدوین شده بود که سناریوی نخست، وقوع جنگ، سناریوی دوم تشدید تهدیدهای منطقهای همراه با تورم و سناریوی سوم نیز ثبات نسبی شرایط را پیشبینی میکرد.
مدیرکل توسعه گردشگری داخلی وزارت میراث فرهنگی ادامه داد: در نهایت سناریوی نخست محقق شد و از همان ابتدا برای هر استان مشخص بود که چه اقداماتی باید انجام شود و هر دستگاه چه مسئولیتی بر عهده دارد.
مشهد را با مدیریت خبر حفظ کردیم
فاطمی با اشاره به اهمیت مدیریت رسانه در جریان جنگ اخیر گفت: یکی از مهمترین محورهای برنامهریزی ما، مدیریت اخبار و نحوه انعکاس رویدادها در رسانهها بود.
وی افزود: پس از حمله به فرودگاه مشهد، تمرکز اصلی ما بر مدیریت خبر در این شهر قرار گرفت، زیرا اگر مشهد را در حوزه گردشگری از دست میدادیم، عملاً بخش بزرگی از گردشگری شرق کشور دچار آسیب جدی میشد.
مدیرکل گردشگری داخلی وزارت میراث فرهنگی اظهار داشت: در طول آن روزها جلسات متعددی با مسئولان ستاد خدمات سفر مشهد برگزار شد و تقریباً هر روز درباره نحوه مدیریت فضای رسانهای و انتشار اخبار هماهنگی انجام میشد.
وی تصریح کرد: آمارها نشان میدهد مشهد در روزهای ابتدایی بحران با افت سفر مواجه شد، اما به واسطه مدیریت صحیح اخبار، روند سفر دوباره به شرایط عادی بازگشت و این موضوع نقش تعیینکننده رسانه در مدیریت بحران را نشان میدهد.
یزد بدون خسارت هم افت شدید گردشگر را تجربه کرد
فاطمی با اشاره به نمونههای دیگر گفت: در مقابل، استانهایی مانند یزد و اصفهان را نیز بررسی کردیم و نتایج نشان داد با وجود اینکه حتی یک شیشه در یزد آسیب ندید، این استان به دلیل ضعف در مدیریت فضای خبری، یکی از شدیدترین افتهای گردشگری کشور را تجربه کرد.
وی افزود: تجربه مشابهی نیز در پاییز سال ۱۴۰۱ برای مشهد رخ داد و نبود مدیریت مناسب خبر باعث شد این شهر بیشترین کاهش ورود گردشگر را در آن مقطع تجربه کند.
مدیرکل گردشگری داخلی وزارت میراث فرهنگی تأکید کرد: این تجربهها نشان میدهد آنچه گاهی بیش از خود بحران بر گردشگری اثر میگذارد، تصویر ذهنی ایجادشده در افکار عمومی و نحوه مدیریت رسانهای بحران است.
هنوز از بحران عبور نکردهایم
فاطمی با اشاره به مراحل مدیریت بحران اظهار داشت: هر بحران شامل مراحل پیش از بحران، آغاز بحران، زمان وقوع بحران، پسابحران، احیا و بازسازی است و برای هر یک از این مراحل باید برنامه مشخصی وجود داشته باشد.
وی افزود: سناریوهای مدیریت بحران نیز ثابت نیستند و متناسب با شرایط روز بازنگری و اصلاح میشوند.
مدیرکل گردشگری داخلی وزارت میراث فرهنگی تصریح کرد: امروز هنوز در مرحله بحران قرار داریم و نمیتوان از پسابحران سخن گفت، زیرا هنوز شرایط به ثبات کامل نرسیده است و پس از عبور کامل از بحران، برنامههای بازسازی و احیای برند گردشگری کشور آغاز خواهد شد.
بازسازی برند گردشگری با خلاقیت و رسانه امکانپذیر است
فاطمی با اشاره به تجربه کشورهای مختلف در بازسازی تصویر گردشگری خود گفت: در دوران پسابحران، نبوغ، خلاقیت و اتاقهای فکر نقش مهمی در بازسازی برند گردشگری ایفا میکنند.
وی افزود: کشور اسپانیا پس از بحران اقتصادی، برخی مقاصد گردشگری خود را با برندهای جدید معرفی کرد و اندونزی نیز پس از حادثه بمبگذاری، با تمرکز بر برند «بالی» توانست تصویر ذهنی گردشگران را تغییر دهد؛ به گونهای که بسیاری از گردشگران تصور میکردند بالی کشوری مستقل است.
مدیرکل گردشگری داخلی وزارت میراث فرهنگی خاطرنشان کرد: این تجربهها نشان میدهد در دوران پسابحران، رسانه و برندسازی میتواند آثار روانی بحران را کاهش دهد و زمینه بازگشت گردشگران به مقصد را فراهم کند.