دربی استقلال و پرسپولیس تنها یک مسابقه فوتبال نیست؛ رویدادی اجتماعی و فرهنگی است که میتواند هزاران هوادار را برای ساعاتی یا حتی چند روز به یک مقصد جذب کند. همین ظرفیت، فوتبال را به یکی از ابزارهای مهم گردشگری ورزشی تبدیل کرده است؛ حوزهای که در بسیاری از کشورهای جهان از مدتها پیش بهعنوان بخشی از اقتصاد گردشگری مورد توجه قرار گرفته است.
از تماشای مسابقه تا تجربه یک مقصد
در گردشگری ورزشی، سفر فقط برای تماشای مسابقه اتفاق نمیافتد. هوادار در کنار خرید بلیت، از هتل، رستوران، حملونقل، مراکز خرید و جاذبههای فرهنگی و تاریخی مقصد نیز استفاده میکند. بنابراین یک مسابقه بزرگ میتواند زنجیرهای از فعالیتهای اقتصادی را در شهر میزبان فعال کند.
به بیان دیگر، رویداد ورزشی زمانی به یک محصول گردشگری تبدیل میشود که مسابقه، اقامت، تفریح، خرید، غذا و جاذبههای مقصد در قالب یک تجربه واحد به گردشگر عرضه شوند.
انگلیس؛ فوتبال بهعنوان جاذبه گردشگری
تجربه انگلستان نمونه روشنی از این رویکرد است. فوتبال در این کشور بخشی از برند گردشگری شهرهایی مانند لندن، منچستر و لیورپول محسوب میشود. بر اساس آمار منتشرشده از سوی VisitBritain، صدها هزار گردشگر خارجی با انگیزه تماشای فوتبال به انگلستان سفر میکنند و هزینه قابل توجهی در حوزه اقامت، حملونقل، غذا و سرگرمی دارند.
در این مدل، ورزشگاه صرفاً محل برگزاری مسابقه نیست؛ باشگاه، موزه، فروشگاه رسمی، تور ورزشگاه و حتی محلههای پیرامون باشگاه بخشی از تجربه گردشگر هستند.
اسپانیا؛ پیوند فوتبال با برند مقصد
اسپانیا نیز از ظرفیت باشگاههای بزرگ خود برای توسعه گردشگری استفاده کرده است. شهرهایی مانند بارسلونا علاوه بر میراث معماری و فرهنگی، از شهرت جهانی فوتبال برای جذب گردشگران بهره میبرند. بازدید از ورزشگاه، موزه باشگاه، فروشگاههای ورزشی و حضور در مسابقات برای بخشی از گردشگران به یکی از برنامههای اصلی سفر تبدیل شده است.
این تجربه نشان میدهد که برند ورزشی میتواند به برند گردشگری مقصد کمک کند و حتی مسافری را که برای فوتبال آمده، به بازدید از دیگر جاذبههای شهر ترغیب کند.
ترکیه؛ فرصت اقتصادی رویدادهای بزرگ
استانبول نیز نمونه قابل توجهی از ظرفیت گردشگری ورزشی است. میزبانی رویدادهای بزرگ فوتبال، از جمله فینال لیگ قهرمانان اروپا، موجب ورود گردشگران و افزایش تقاضا برای هتلها، رستورانها، حملونقل و خدمات شهری شد.
تجربه استانبول یک پیام مهم برای شهرهای ایران دارد: رویداد ورزشی میتواند بهانهای برای سفر باشد، اما مدیریت حرفهای مقصد است که آن سفر را به درآمد پایدار تبدیل میکند.
دربی؛ فرصتی برای گردشگری تهران
دربی پایتخت نیز از همین منظر قابل بررسی است. هوادارانی که از شهرهای دیگر برای تماشای مسابقه به تهران میآیند، بالقوه گردشگر هستند. اگر برای آنها بستههای سفر طراحی شود، میتوان بازدید از جاذبههایی مانند کاخها، موزهها، بازار تاریخی، محلههای فرهنگی و مراکز تفریحی را با برنامه مسابقه ترکیب کرد.
حتی میتوان تورهای هواداری طراحی کرد که شامل اقامت، حملونقل، بلیت مسابقه و بازدید از جاذبههای گردشگری باشد.
نقش رسانه در رونق گردشگری ورزشی
رسانهها نیز در این میان نقش تعیینکنندهای دارند. معرفی مقصد، روایت تجربه هواداران، معرفی جاذبههای نزدیک به ورزشگاه و اطلاعرسانی درباره مسیرهای دسترسی و ظرفیتهای اقامتی میتواند تصویر متفاوتی از یک رویداد ورزشی ایجاد کند.
از یک مسابقه ۹۰ دقیقهای تا یک سفر چندروزه
ایران با برخورداری از شهرهای تاریخی، طبیعت متنوع و علاقه گسترده مردم به ورزش، ظرفیت قابل توجهی برای توسعه گردشگری ورزشی دارد. فوتبال، کشتی، والیبال، ورزشهای باستانی و حتی رویدادهای ورزشی محلی میتوانند به محرک سفر تبدیل شوند.
دربی فقط ۹۰ دقیقه فوتبال نیست؛ اگر درست برنامهریزی شود، میتواند آغاز یک سفر، تجربه یک شهر و رونق مجموعهای از کسبوکارهای گردشگری باشد. این همان نقطهای است که ورزش از زمین مسابقه خارج شده و وارد اقتصاد گردشگری میشود.