کاهش شدید سفرهای هوایی، افت اشغال هتلها، لغو و جابهجایی رویدادهای بینالمللی و افزایش هزینههای حملونقل، گردشگری کشورهای حاشیه خلیج فارس را تحت فشار قرار داده و دبی بهعنوان یکی از مهمترین قطبهای گردشگری منطقه، بخش قابل توجهی از این تبعات را تجربه کرده است.
به گزارش چمدان خبر، بر اساس گزارش والاستریت ژورنال، ادامه درگیریهای منطقهای باعث شده امید کشورهای خلیج فارس برای بازگشت سریع گردشگری و هوانوردی به شرایط عادی در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ کاهش پیدا کند. فعالان این بخش هشدار دادهاند که حتی با توقف درگیریها، بازگشت اعتماد گردشگران و سرمایهگذاران ممکن است ماهها زمان ببرد.
سقوط ۳۱ درصدی مسافران فرودگاه دبی
فرودگاه بینالمللی دبی که یکی از مهمترین دروازههای ورود گردشگران به منطقه محسوب میشود، در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ با کاهش قابل توجه ترافیک مسافری مواجه شد.
بر اساس دادههای منتشرشده، تعداد مسافران این فرودگاه در این دوره به حدود ۳۱.۵ میلیون نفر رسید؛ در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته حدود ۴۶ میلیون مسافر بود. به این ترتیب، ترافیک مسافری فرودگاه دبی حدود ۳۱.۳ درصد کاهش پیدا کرد.
افت سفرهای هوایی تنها به بخش مسافری محدود نماند و جابهجایی بار هوایی نیز با کاهش حدود ۲۹ درصدی مواجه شد؛ موضوعی که نشان میدهد اختلالات منطقهای علاوه بر گردشگری، جایگاه دبی در شبکه حملونقل و لجستیک بینالمللی را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
هتلهای لوکس دبی بدون مهمان ماندند
بازار هتلداری نیز یکی از بخشهای آسیبپذیر گردشگری خلیج فارس بوده است. میانگین ضریب اشغال هتلها در دبی در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ به حدود ۵۶ درصد رسید؛ در حالی که این شاخص در مدت مشابه سال ۲۰۲۵ حدود ۸۰ درصد بود.
هتلهای لوکس و گرانقیمت بیشترین فشار را متحمل شدهاند؛ چرا که بخش مهمی از مشتریان این هتلها را گردشگران بینالمللی، مسافران تجاری و شرکتکنندگان در نمایشگاهها و رویدادهای جهانی تشکیل میدهند.
با وجود افت محسوس اشغال هتلها، قیمت اتاقها متناسب با کاهش تقاضا پایین نیامده است و نرخها در نیمه نخست سال حدود ۷ درصد کاهش داشتهاند. در مقابل، هزینه سفر هوایی همچنان بالا باقی مانده که میتواند فشار بیشتری بر تقاضای گردشگران خارجی وارد کند.
رویدادهای گردشگری هم از بحران در امان نماندند
تأثیر بحران تنها در آمار پرواز و هتل دیده نشده و رویدادهای بزرگ ورزشی و تفریحی منطقه نیز با تغییرات جدی مواجه شدهاند.
برگزاری جایزه بزرگ فرمول یک بحرین به مالزی منتقل شد و عربستان سعودی نیز میزبانی جام جهانی ورزشهای الکترونیکی را از ریاض به پاریس منتقل کرد. همچنین مسابقه فرمول یک عربستان سعودی در ماه آوریل لغو شد.
در امارات متحده عربی نیز لغو یک جشنواره موسیقی با حضور شکیرا، نشانه دیگری از تأثیر شرایط منطقهای بر صنعت سرگرمی و رویدادهای گردشگری بود.
این تحولات برای کشورهایی که طی سالهای اخیر بخش قابل توجهی از برنامه توسعه گردشگری خود را بر جذب رویدادهای بینالمللی، کنسرتها، مسابقات ورزشی و نمایشگاههای بزرگ بنا کردهاند، اهمیت ویژهای دارد.
گردشگری عربستان در آزمون چشمانداز ۲۰۳۰
عربستان سعودی نیز در سالهای اخیر میلیاردها دلار برای توسعه گردشگری، سرگرمی، ورزش و رویدادهای بینالمللی در قالب چشمانداز ۲۰۳۰ سرمایهگذاری کرده است.
مدل جدید گردشگری این کشور به حضور گردشگران خارجی و برگزاری رویدادهای بینالمللی وابستگی زیادی دارد و ادامه نااطمینانی منطقهای میتواند سرعت تحقق بخشی از این برنامهها را کاهش دهد.
در چنین شرایطی، رقابت میان مقصدهای گردشگری منطقه نیز وارد مرحله تازهای شده است؛ زیرا کشورهایی مانند امارات و عربستان برای حفظ جریان گردشگران خارجی، برگزاری رویدادها و جذب سرمایهگذاری بینالمللی به دنبال ارائه مشوقهای جدید هستند.
تلاش دبی برای نجات بازار گردشگری
دبی برای جلوگیری از تشدید رکود گردشگری، بستههای حمایتی و مشوقهای مختلفی را در دستور کار قرار داده است.
بر اساس گزارش منتشرشده، این امارت در بهار بستههای محرک اقتصادی به ارزش تقریبی ۶۸۰ میلیون دلار تصویب کرد. بخشی از این حمایتها به تعویق انداختن یا حذف برخی هزینههای دولتی، حمایت از هتلها و تسهیل فرآیندهای اقامت اختصاص داشت.
همچنین طرحهایی برای ارائه کوپنهای گردشگری و تخفیف در اقامت و استفاده از پارکهای تفریحی اجرا شد تا هزینه سفر کاهش پیدا کند و انگیزه گردشگران برای انتخاب دبی بهعنوان مقصد حفظ شود.
با این حال، فعالان گردشگری معتقدند کاهش قیمت و ارائه مشوق بهتنهایی برای بازگرداندن بازار کافی نیست و مهمترین عامل، بازگشت احساس امنیت و اطمینان در میان گردشگران خارجی است.
بازگشت گردشگران چقدر زمان میبرد؟
چالش اصلی گردشگری خلیج فارس اکنون تنها بازگشت پروازها نیست. خطوط هوایی ممکن است پس از کاهش تنشها به سرعت برنامه پروازی خود را افزایش دهند، اما بازگشت گردشگر به مقصدی که احساس ناامنی درباره آن وجود دارد، به زمان بیشتری نیاز خواهد داشت.
از سوی دیگر، افزایش هزینه سوخت، بیمه، حملونقل و اختلال در زنجیره تأمین میتواند هزینه سفر را بالا نگه دارد و قدرت رقابت مقصدهای گردشگری منطقه را کاهش دهد.
برخی فعالان اقتصادی بر این باورند که حتی پس از پایان درگیریها، آثار آن میتواند برای چندین ماه در بازار گردشگری، هتلداری، هوانوردی و رویدادهای منطقه باقی بماند.
برای دبی که بخش مهمی از اقتصاد خود را بر گردشگری بینالمللی، هوانوردی و رویدادهای جهانی بنا کرده است، این شرایط یک آزمون جدی محسوب میشود؛ آزمونی که نتیجه آن میتواند بر جایگاه این شهر بهعنوان یکی از مهمترین مقصدهای گردشگری جهان تأثیر بگذارد.