ثبت جشنواره روز ملی زعفران خراسان رضوی در فهرست رویدادهای بین‌المللی گردشگری کشور، فرصت تازه‌ای برای پیوند صنعت گردشگری با ظرفیت‌های کشاورزی، فرهنگی و صادراتی این محصول ارزشمند ایرانی فراهم کرده است رویدادی که سومین دوره آن از چهارم تا هفتم آبان‌ماه ۱۴۰۵ در مشهد برگزار می‌شود و می‌تواند زمینه‌ساز توسعه گردشگری کشاورزی، جذب گردشگران خارجی و معرفی جهانی زعفران ایران باشد.
به گزارش چمدان خبر، جشنواره روز ملی زعفران خراسان رضوی با تصویب شورای ثبت رویدادهای گردشگری کشور، پس از بررسی عملکرد دو دوره گذشته و احراز شاخص‌های تخصصی، در فهرست رویدادهای بین‌المللی گردشگری ایران قرار گرفت.
این تصمیم در یازدهمین نشست شورای ثبت رویدادهای گردشگری کشور، به ریاست انوشیروان محسنی‌بندپی، معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، اتخاذ شد.
براساس اعلام اتاق بازرگانی خراسان رضوی، جشنواره زعفران موفق به کسب امتیاز لازم در ۱۳ شاخص ارزیابی شده و با ثبت آن، شمار رویدادهای بین‌المللی ثبت‌شده در تقویم گردشگری کشور از هفت به هشت رویداد افزایش یافته است.
این اتفاق در شرایطی رخ می‌دهد که توسعه گردشگری رویدادمحور و بهره‌گیری از ظرفیت محصولات بومی برای جذب گردشگر، می‌تواند به یکی از مسیرهای تنوع‌بخشی به اقتصاد گردشگری ایران تبدیل شود.
مشهد؛ میزبان رویدادی با ظرفیت اقتصادی و گردشگری
سومین جشنواره روز ملی زعفران از چهارم تا هفتم آبان‌ماه ۱۴۰۵ در نمایشگاه بین‌المللی مشهد برگزار می‌شود.
این جشنواره با مشارکت اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی، دستگاه‌های اجرایی و تشکل‌های تخصصی برگزار می‌شود و معرفی زنجیره ارزش زعفران، توسعه صادرات، تقویت نشان تجاری زعفران ایرانی و گسترش تعاملات اقتصادی و گردشگری از اهداف اصلی آن به شمار می‌رود.
غلامحسین مظفری، استاندار خراسان رضوی، نیز بر اهمیت برگزاری این جشنواره برای تقویت جایگاه زعفران در بازارهای بین‌المللی تأکید کرده و از برنامه‌ریزی گسترده دستگاه‌های استانی برای برگزاری آن خبر داده است.
در کنار نمایشگاه تخصصی زعفران و صنایع وابسته، برنامه‌های فرهنگی، آیینی، آموزشی و گردشگری نیز برای این رویداد پیش‌بینی شده است.
از مزارع زعفران تا شکل‌گیری مسیرهای تازه گردشگری
یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های جشنواره زعفران، امکان معرفی جاذبه‌های گردشگری مناطق تولیدکننده این محصول است.
مزارع زعفران خراسان رضوی، به‌ویژه در شهرستان‌های تربت‌حیدریه و زاوه، علاوه بر اهمیت اقتصادی، ظرفیت قابل‌توجهی برای توسعه گردشگری کشاورزی و تجربه‌محور دارند.
آشنایی گردشگران با مراحل کاشت، برداشت، جداسازی گل زعفران، فرآوری محصول و شیوه زندگی کشاورزان می‌تواند تجربه‌ای متفاوت از سفر به خراسان رضوی ایجاد کند.در همین راستا، برگزارکنندگان سومین جشنواره روز ملی زعفران، اجرای کاروان‌های ترویجی، آموزشی و گردشگری برای بازدید از مناطق شاخص تولید زعفران را در برنامه قرار داده‌اند.
چنین برنامه‌هایی در صورت تداوم و تبدیل شدن به بسته‌های سفر، می‌توانند زمینه حضور گردشگران در روستاها و مناطق کشاورزی را فراهم کنند و بخشی از درآمد گردشگری را به جوامع محلی انتقال دهند.
دیپلماسی زعفران؛ از دعوت سفرا تا توسعه گردشگری ورودی
یکی دیگر از محورهای سومین جشنواره روز ملی زعفران، استفاده از ظرفیت دیپلماسی اقتصادی برای معرفی این محصول در بازارهای جهانی است.
علی کبیر، دبیرکل اتاق بازرگانی خراسان رضوی، از دعوت سفرای کشورهای اسپانیا، اتریش، ایتالیا، چین، ژاپن، هند، برزیل، مکزیک، اروگوئه، ازبکستان، تاجیکستان، قزاقستان و افغانستان برای حضور در این رویداد خبر داده است.همچنین دعوت از نمایندگان سازمان‌های بین‌المللی از جمله اکو، فائو، یونیدو و یونسکو در برنامه برگزارکنندگان قرار دارد.براساس برنامه اعلام‌شده، نشست تخصصی سفرا و هیئت‌های خارجی نیز برای پنجم آبان‌ماه پیش‌بینی شده است.
حضور احتمالی نمایندگان دیپلماتیک و فعالان اقتصادی خارجی در این جشنواره، علاوه بر فرصت‌های تجاری، می‌تواند زمینه معرفی ظرفیت‌های گردشگری خراسان رضوی را فراهم کند.
با این حال، تحقق چنین ظرفیتی به طراحی برنامه‌های مشخص برای معرفی مقاصد گردشگری، برگزاری تورهای تخصصی و ایجاد ارتباط میان فعالان گردشگری و هیئت‌های خارجی وابسته است.
زعفران؛ میراث فرهنگی فراتر از یک محصول صادراتی
انوشیروان محسنی‌بندپی، معاون گردشگری کشور، در نشست شورای ثبت رویدادهای گردشگری، زعفران را بخشی از میراث فرهنگی ایران دانسته که با آداب، سنت‌ها و شیوه زندگی جوامع محلی پیوند خورده است.
وی بر این موضوع تأکید کرده که برگزاری بین‌المللی جشنواره زعفران می‌تواند به معرفی میراث فرهنگی مرتبط با این محصول، رونق گردشگری مناطق زعفران‌خیز و تقویت کسب‌وکارهای محلی کمک کند.
در همین نشست، آتوسا مؤمنی، رئیس مرکز میراث ناملموس وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، نیز بر ضرورت مستندسازی پیشینه تاریخی و فرهنگی زعفران و پیگیری پرونده مرتبط با میراث این محصول تأکید کرده است.
از این منظر، جشنواره زعفران تنها یک رویداد تجاری و نمایشگاهی نیست، بلکه می‌تواند بستری برای معرفی آیین‌های برداشت، خوراک‌های محلی، صنایع‌دستی، سبک زندگی روستایی و میراث فرهنگی مناطق تولیدکننده زعفران باشد.
نقش بخش خصوصی در تبدیل جشنواره به رویدادی پایدار
سمیرا سبزواری، دبیر جشنواره روز ملی زعفران، نیز بر ضرورت عبور این رویداد از یک مناسبت تقویمی و تبدیل آن به بستری مستمر برای معرفی ظرفیت‌های اقتصادی، فرهنگی و گردشگری زعفران تأکید کرده است.
به گفته وی، پیوند حلقه‌های مختلف زنجیره ارزش زعفران، معرفی توانمندی‌های تولیدی و تجاری و توسعه تعاملات با بازارهای هدف از راهبردهای اصلی این جشنواره است.
همچنین پیشنهاد تشکیل ستاد ملی جشنواره بین‌المللی زعفران با همکاری اتاق بازرگانی خراسان رضوی و مشارکت دستگاه‌های تخصصی و فعالان بخش خصوصی در نشست شورای ثبت رویدادهای گردشگری مطرح شده است.
مشارکت مستمر بخش خصوصی می‌تواند در تبدیل جشنواره به رویدادی دارای برنامه منظم سالانه، جذب حامیان اقتصادی و ایجاد ارتباط میان تولیدکنندگان، هتلداران، آژانس‌های مسافرتی و برگزارکنندگان تورهای گردشگری مؤثر باشد.
فرصتی برای افزایش ماندگاری گردشگران در خراسان رضوی
مشهد به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مقاصد گردشگری زیارتی کشور، ظرفیت قابل‌توجهی برای توسعه سایر گونه‌های گردشگری نیز دارد.
برگزاری رویدادهای تخصصی مانند جشنواره زعفران می‌تواند فرصتی برای معرفی جاذبه‌های کشاورزی، فرهنگی و روستایی استان به مسافرانی باشد که با هدف زیارت یا فعالیت‌های تجاری به مشهد سفر می‌کنند.
طراحی تورهای یک‌روزه و چندروزه بازدید از مزارع زعفران، برگزاری کارگاه‌های آشنایی با فرآوری محصول، معرفی غذاهای محلی و ایجاد بازارچه‌های تخصصی می‌تواند به تنوع تجربه سفر و افزایش مدت اقامت گردشگران کمک کند.
این ظرفیت زمانی به نتیجه اقتصادی تبدیل می‌شود که میان برگزارکنندگان جشنواره، دفاتر خدمات مسافرتی، هتل‌ها، اقامتگاه‌های بوم‌گردی و فعالان محلی همکاری مشخصی شکل بگیرد.
ثبت بین‌المللی؛ آغاز یک مسیر تازه
ثبت جشنواره روز ملی زعفران خراسان رضوی در فهرست رویدادهای بین‌المللی گردشگری کشور، گامی مهم در ارتقای جایگاه این رویداد محسوب می‌شود، اما به‌تنهایی تضمین‌کننده جذب گردشگران خارجی یا افزایش درآمد گردشگری نیست.
برای بهره‌برداری از این فرصت، معرفی جشنواره در بازارهای هدف، تولید محتوای چندزبانه، همکاری با برگزارکنندگان تورهای ورودی، برنامه‌ریزی برای حضور گردشگران خارجی و ایجاد بسته‌های گردشگری تخصصی ضروری خواهد بود.
همچنین ارزیابی میزان مشارکت بازدیدکنندگان، حضور هیئت‌های خارجی، حجم تعاملات تجاری و آثار اقتصادی جشنواره بر کسب‌وکارهای محلی می‌تواند به سنجش موفقیت دوره‌های آینده کمک کند.