به گزارش چمدان خبر، بانک مرکزی دستورالعمل اصلاحی کارت ریالی گردشگری ویژه اتباع خارجی غیرمقیم را با هدف تسهیل پرداخت‌های ریالی گردشگران، رفع ابهام در نرخ‌گذاری ارز و گسترش مشارکت صرافی‌های دارای مجوز ابلاغ کرد. بر اساس این دستورالعمل، امکان تخصیص حداکثر دو کارت به هر فرد و شارژ آن‌ها تا سقف معادل ریالی پنج‌هزار یورو فراهم شده است.
حمیدرضا آذرگون، مدیر اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانکی، با اعلام این خبر گفت دستورالعمل اصلاحی «ناظر بر نحوه فروش کارت ریالی گردشگری» در چهارمین جلسه کمیسیون مقررات و نظارت بانک مرکزی در سوم اردیبهشت ۱۴۰۵ تصویب و طی بخشنامه شماره ۰۵/۷۷۹۷۱ مورخ هشتم تیر ۱۴۰۵ به شبکه بانکی و به‌صورت جداگانه به تمامی شرکت‌های صرافی ابلاغ شده است.
این دستورالعمل با هدف رفع چالش‌های اجرایی نسخه قبلی مصوب سال ۱۴۰۴ و تسهیل دسترسی اتباع خارجی غیرمقیم به ابزار پرداخت ریالی تدوین شده است. گردشگران سیاحتی، سلامت و زیارتی و همچنین اتباع خارجی که با اهدافی مانند بررسی فرصت‌های سرمایه‌گذاری، بازرگانی و اشتغال وارد ایران می‌شوند، از گروه‌های مشمول این طرح هستند.
سه تغییر اصلی در دستورالعمل کارت گردشگری
به گفته آذرگون، اصلاحات جدید سه محور اصلی را دنبال می‌کند؛ تعیین نرخ خرید و فروش ارز، تسهیل تخصیص شماره اختصاصی و احراز هویت اتباع خارجی و گسترش نقش صرافی‌های دارای مجوز در اجرای طرح.
در دستورالعمل پیشین، نحوه تعیین نرخ ارز در زمان خرید ارز از گردشگر و بازخرید ارز معادل مانده ریالی مصرف‌نشده کارت، فرایند تخصیص شماره اختصاصی و محدودیت مشارکت صرافی‌ها از جمله چالش‌های عملیاتی بود که در نسخه اصلاحی مورد بازنگری قرار گرفت.
نرخ ارز بر اساس توافق روز معامله تعیین می‌شود
بر اساس دستورالعمل جدید، نرخ خرید و فروش ارز به‌صورت اسکناس یا حواله، همان نرخی خواهد بود که در روز انجام معامله میان بانک یا صرافی و شخص حقیقی خارجی غیرمقیم توافق می‌شود.
این سازوکار، مبنای محاسبه ارز ورودی برای شارژ کارت و همچنین استرداد ارز معادل مانده ریالی مصرف‌نشده در زمان بازپرداخت به دارنده کارت خواهد بود.
مشارکت همه صرافی‌های دارای مجوز بانک مرکزی
یکی از تغییرات مهم دستورالعمل اصلاحی، رفع محدودیت مشارکت شرکت‌های صرافی در طرح کارت گردشگری است.
بر این اساس، تمامی صرافی‌های دارای مجوز معتبر از بانک مرکزی، با رعایت ضوابط مربوط به نوع فعالیت خود، می‌توانند از طریق بانک عامل خود که نزد آن سپرده دارند، در این طرح مشارکت کنند.
صرافی‌های واجد شرایط امکان دریافت کارت از بانک عامل و فروش یا واگذاری آن به گردشگران مشمول را خواهند داشت. این تغییر می‌تواند دسترسی گردشگران خارجی به خدمات پرداخت ریالی را در نقاط مختلف کشور، از جمله مراکز گردشگری و مبادی ورود به ایران، تسهیل کند.
سقف شارژ کارت گردشگری؛ معادل پنج‌هزار یورو
طبق دستورالعمل اصلاحی، شارژ کارت گردشگری صرفاً از محل خرید ارز متعلق به شخص حقیقی خارجی غیرمقیم مجاز است. ارز مورد پذیرش در این فرایند، اسکناس یا حواله یورو و دلار آمریکا است که از طریق بانک یا صرافی مجاز خریداری می‌شود.
حداکثر مبلغ شارژ، معادل ریالی پنج‌هزار یورو یا معادل آن به دلار آمریکا تعیین شده است.
هر شخص واجد شرایط می‌تواند حداکثر دو کارت ریالی گردشگری دریافت کند. در صورت ابطال کارت‌های قبلی، صدور کارت جدید با رعایت سقف تعیین‌شده امکان‌پذیر است. همچنین اگر موجودی ریالی کارت معتبر مصرف شود، شارژ مجدد همان کارت نزد بانک یا صرافی صادرکننده اولیه، تا سقف مقرر مجاز خواهد بود.
بر اساس این دستورالعمل، شارژ کارت گردشگری از روش‌هایی غیر از خرید ارز مجاز، از جمله انتقال وجه کارت‌به‌کارت به مقصد این کارت یا استفاده از سایر ابزارهای پرداخت، ممنوع است.
در صورت مفقودی یا مخدوش‌شدن کارت یا فراموشی رمز عبور، بانک موظف است پس از احراز هویت دارنده، مطابق ضوابط مربوط نسبت به صدور یا فعال‌سازی مجدد کارت اقدام کند.
چه کسانی می‌توانند کارت ریالی گردشگری دریافت کنند؟
مطابق تعریف ارائه‌شده در دستورالعمل، اشخاص حقیقی خارجی غیرمقیم دارای گذرنامه معتبر و روادید معتبر صادرشده از سوی وزارت امور خارجه، یا اتباع کشورهای مشمول لغو روادید با ایران که مهر ورود معتبر دارند، می‌توانند در صورت احراز سایر شرایط از این کارت استفاده کنند.
همچنین اتباع خارجی دارای روادید تمدیدشده از سوی فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران که تمدید آن در گذرنامه درج شده باشد، در چارچوب ضوابط مشمول طرح قرار می‌گیرند.
فروش کارت به متقاضیان بالای ۱۸ سال تمام و با رعایت شرایط مقرر در دستورالعمل امکان‌پذیر است.
پرداخت، برداشت وجه و انتقال به سایر کارت‌ها
کارت ریالی گردشگری از نوع کارت پیش‌پرداخت بانکی است که به نام شخص حقیقی خارجی غیرمقیم صادر و شخصی‌سازی می‌شود.
دارندگان این کارت می‌توانند از خدماتی مانند خرید کالا و خدمات، پرداخت قبض، انتقال وجه به سایر کارت‌ها، برداشت وجه نقد، مشاهده مانده موجودی و دریافت صورت‌حساب استفاده کنند.
با این حال، بانک‌ها برای صدور این کارت مجاز به افتتاح حساب سپرده ریالی یا ارزی به نام دارنده خارجی نیستند و باید عملیات حسابداری مرتبط با کارت را مطابق ضوابط بانک مرکزی ثبت کنند.
امکان صدور کارت در فرودگاه‌ها و هتل‌ها
بر اساس دستورالعمل جدید، بانک‌ها و صرافی‌ها می‌توانند از طریق درگاه‌های حضوری و غیرحضوری متعلق به خود، خدمات مربوط به فروش کارت گردشگری را ارائه کنند.
این خدمات می‌تواند از طریق شعب بانکی، باجه‌های فرودگاهی و هتلی، سایر باجه‌های مجاز، دستگاه‌های خودپرداز و خوددریافت یا کیوسک‌ها و با رعایت مقررات انجام شود.
همچنین برای صرافی‌های دارای باجه در هتل‌ها، پایانه‌های مرزی، فرودگاه‌های بین‌المللی، نمایشگاه‌های بین‌المللی و بازارچه‌های مرزی، تمهیدات ویژه‌ای درباره حداکثر تعداد مجاز کارت گردشگری در نظر گرفته شده است.
آستانه‌های تراکنشی این کارت نیز برای تراکنش‌هایی مانند برداشت وجه نقد، خرید، انتقال کارت‌به‌کارت و پرداخت قبض، مشابه آستانه‌های تعیین‌شده برای کارت‌های برداشت اشخاص حقیقی ایرانی خواهد بود.
خرید غیرحضوری و مشاهده موجودی با نرخ روز
بانک‌ها می‌توانند در صورت احراز مالکیت سیم‌کارت متقاضی خارجی و درخواست وی، امکان انجام خریدهای غیرحضوری و مشاهده صورت‌حساب و مانده ریالی کارت را فراهم کنند.
بر این اساس، ارائه خدمات از طریق پیامک، همراه‌بانک یا محصولات مشابه بانکی امکان‌پذیر است. نمایش معادل ارزی موجودی ریالی نیز بر مبنای نرخ روز توافقی در زمان مشاهده مانده انجام می‌شود.
غیرفعال‌شدن کارت پس از پایان اقامت
مطابق دستورالعمل، کارت گردشگری در شرایط مشخصی به‌صورت خودکار غیرفعال می‌شود؛ از جمله پایان مدت اقامت قانونی دارنده، تعلیق شناسه یکتای وی به دلایلی مانند فوت یا حجر، یا اعلام پایگاه اطلاعات اشخاص خارجی مبنی بر خروج فرد از کشور پیش از پایان مهلت اقامت قانونی.
در این شرایط، استرداد ارز معادل مانده ریالی مصرف‌نشده، بنا به درخواست شخص خارجی غیرمقیم و بر اساس نرخ روز توافقی، از طریق بانک صادرکننده کارت یا صرافی صادرکننده آن امکان‌پذیر است.
تسهیل پرداخت گردشگران خارجی در چارچوب مقررات
اصلاح دستورالعمل کارت ریالی گردشگری در چارچوب بند «پ» ماده ۲۹ قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت انجام شده است. هدف این سازوکار، فراهم‌کردن امکان استفاده اتباع خارجی غیرمقیم از ابزار پرداخت ریالی در داخل کشور، بدون افتتاح حساب سپرده بانکی، و تسهیل ارائه خدمات مالی به این گروه است.
گسترش شبکه ارائه کارت به صرافی‌های دارای مجوز و امکان دسترسی به خدمات در مراکز گردشگری، هتل‌ها و فرودگاه‌ها می‌تواند بخشی از نیازهای مالی گردشگران خارجی را پوشش دهد. با این حال، اجرای مؤثر این طرح به دسترسی عملی متقاضیان به خدمات، اطلاع‌رسانی مناسب و رعایت دقیق ضوابط احراز هویت و مبادلات ارزی وابسته خواهد بود.