با پایان مناسک اصلی حج ۱۴۰۵، بازگشت حدود ۳۰ هزار زائر ایرانی از عربستان از ۱۱ خرداد آغاز میشود؛ عملیاتی که در یکی از سختترین سالهای حج و در سایه جنگ، به سرانجام رسید.
حج ۱۴۰۵ برای زائران ایرانی تنها یک سفر معنوی نبود؛ سفری بود که در سایه جنگ، محدودیتهای مالی و تحریمهای بانکی شکل گرفت و با وجود همه دشواریها به سرانجام رسید. حالا با پایان یافتن مناسک اصلی حج، نخستین کاروانهای حجاج ایرانی آماده بازگشت به کشور میشوند؛ بازگشتی که از ۱۱ خرداد آغاز خواهد شد و تا ۲۲ خرداد ادامه دارد.
امسال سازمان حج و زیارت در شرایطی عملیات اعزام زائران را آغاز کرد که انتقال پول به عربستان با مشکلات جدی مواجه شده بود. همین مسئله باعث شد سهمیه ایران نسبت به سال گذشته کاهش چشمگیری پیدا کند. در حالی که در ابتدا اعزام بیش از ۸۶ هزار زائر برنامهریزی شده بود، محدودیتهای مالی ناشی از شرایط جنگی و قطع تبادلات بانکی، تعداد نهایی حجاج ایرانی را به حدود ۳۰ هزار نفر رساند.
با این حال روند اعزامها متوقف نشد و ایران توانست با هماهنگی دستگاههای مختلف، عملیات حج را در یکی از پیچیدهترین سالهای اخیر مدیریت کند. بسیاری از زائران در شرایطی راهی سرزمین وحی شدند که فضای منطقه همچنان تحت تأثیر تنشهای امنیتی و پیامدهای جنگ قرار داشت، اما اشتیاق حضور در مناسک حج باعث شد این سفر معنوی طبق برنامه ادامه پیدا کند.
اعزام حجاج از اواخر فروردینماه وارد مرحله اجرایی شد. به دلیل شرایط خاص امنیتی و محدودیتهای پروازی، بخش عمده پروازها از فرودگاههای مشهد و زاهدان انجام گرفت. بیش از ۱۷ هزار زائر از فرودگاه مشهد و حدود ۳ هزار نفر از زاهدان به عربستان منتقل شدند و بخشی از پروازها نیز از تهران انجام شد.
در مجموع تا ابتدای خرداد، نزدیک به ۳۰ هزار زائر ایرانی با ۱۳۱ پرواز وارد عربستان شدند. امسال برخلاف برخی سالهای گذشته، تمامی زائران ایرانی ابتدا وارد مدینه منوره شدند و سپس به مکه مکرمه رفتند. نخستین گروه زائران هفتم اردیبهشت وارد مدینه شدند و آخرین کاروانها تا اول خرداد این شهر را ترک کردند.
اکنون با پایان یافتن بخش اصلی مناسک حج، عملیات بازگشت زائران آغاز میشود. بر اساس برنامهریزی انجامشده، بازگشت حجاج در قالب ۲۳۶ کاروان و بهصورت تدریجی انجام خواهد شد تا از ازدحام در فرودگاهها جلوگیری شود.
در بخش بازگشت، علاوه بر فرودگاههای تهران، مشهد و زاهدان، فرودگاههای اهواز، ارومیه، شیراز، اصفهان و گرگان نیز برای پذیرش زائران در نظر گرفته شدهاند تا حجاج پس از ورود به کشور ناچار به طی مسیرهای طولانی زمینی نباشند.
همچنین مسیر زمینی جایگزین از طریق عراق همچنان بهعنوان گزینه اضطراری آماده نگه داشته شده است تا در صورت بروز هرگونه اختلال در پروازها مورد استفاده قرار گیرد.
در کنار عملیات حملونقل، خدمات گستردهای نیز برای زائران ایرانی در عربستان فراهم شد. دو آشپزخانه متمرکز در مکه و یک آشپزخانه در مدینه مسئول تهیه بیش از یک میلیون پرس غذا بودند و پنج مرکز درمانی نیز خدمات پزشکی مورد نیاز حجاج را ارائه کردند.
حج امسال در حالی به پایان خود نزدیک میشود که بسیاری آن را یکی از متفاوتترین و دشوارترین عملیاتهای حج ایران در سالهای اخیر میدانند؛ سفری که با وجود تحریمها، محدودیتهای مالی و شرایط جنگی، برای هزاران زائر ایرانی محقق شد.