مراکز حمایت از حقوق حیوانات به دنبال توقف فیلسواری در بالی اندونزی هستند.
در سالهای اخیر، گردشگری حیاتوحش و استفاده از حیوانات در صنعت توریسم به یکی از موضوعات بحثبرانگیز جهان تبدیل شده است. با افزایش آگاهی گردشگران نسبت به مسائل رفاه حیوانات، تغییرات مهمی در این حوزه شکل گرفته؛ از جمله کاهش تماس مستقیم با حیوانات و حرکت بهسوی فعالیتهایی که آزادی بیشتر و فشار کمتری بر آنها وارد میکند.
اندونزی زیستگاه فیل سوماترایی است؛ گونهای که در فهرست «بهشدت در معرض خطر انقراض» قرار دارد. اگرچه فیلها بهطور طبیعی در جزیره بالی زیست نمیکنند، اما در حال حاضر 84 فیل در این استان و تحت نظارت «سازمان حفاظت منابع طبیعی و تنوع زیستی بالی» (BKSDA) در مراکزی مانند باغوحشها و پارکهای گردشگری نگهداری میشوند.
سازمان BKSDA از مراکز گردشگری دارای فیل خواسته است بهتدریج فعالیت فیلسواری را متوقف کنند؛ اقدامی که به گفته این نهاد، میتواند به بهبود وضعیت رفاه فیلها و در نهایت افزایش شانس بقای این گونه کمک کند.
راتنا هندراتموکو، رئیس BKSDA بالی، در گفتوگو با خبرنگاران تأکید کرد: «مدیریت فیلها باید انسانی و مبتنی بر احترام باشد؛ چراکه آنها نیز موجوداتی هستند که همانند انسان آفریده شدهاند.» او افزود بسیاری از مراکز نگهداری فیل در بالی و دیگر نقاط اندونزی، به دلیل مدیریت نادرست و استانداردهای پایین رفاهی، مورد انتقاد قرار گرفتهاند.
هندراتموکو همچنین از گردشگران و افکار عمومی خواست با انتخاب برنامههای گردشگری اخلاقمحور و پرهیز از ترندهای پرطرفدار اما آسیبزا در شبکههای اجتماعی، نقش فعالی در حمایت از رفاه فیلهای سوماترایی ایفا کنند؛ چراکه برخی از این فعالیتها میتوانند به سلامت جسمی و روانی فیلها آسیب جدی وارد کنند.
بر اساس نظر کارشناسان، فیلسواری یکی از آسیبزنندهترین اشکال بهرهکشی از فیلهای در اسارت محسوب میشود. در بسیاری از موارد، فیلها مجبورند ساعتهای طولانی و بدون استراحت کافی، بهصورت پیدرپی گردشگران را حمل کنند. زینهای نامناسب باعث زخم و آسیب به ستون فقرات آنها میشود و استفاده مکرر از ابزار کنترلی موسوم به «بولهوک» نیز صدماتی به گوش و سر فیلها وارد میکند.
در حالی که بولهوک باید تنها در شرایط اضطراری استفاده شود، در بسیاری از مراکز این ابزار به روش اصلی کنترل حرکت فیلها تبدیل شده است. افزون بر این، اغلب فیلهای بالی روی سطوح غیرطبیعی مانند بتن نگهداری میشوند که به پاهای آنها آسیب میزند و برای ساعات طولانی در زنجیر هستند؛ شرایطی که مانع حرکت طبیعی آنها میشود. این حیوانات همچنین دسترسی کافی به تغذیه طبیعی، چرا و برنامههای غنیسازی محیطی ندارند.
رئیس BKSDA بالی تأکید کرد مدیران مراکز گردشگری باید بهسمت طراحی برنامههای اخلاقی و با استاندارد رفاهی بالا حرکت کنند؛ برنامههایی که هم کیفیت زندگی فیلها را بهبود میبخشد و هم تجربهای معنادارتر برای گردشگران فراهم میکند. به گفته او، نمونههایی از این رویکرد در کشورهای جنوب شرق آسیا دیده میشود.
برای مثال، در تایلند، پناهگاههایی وجود دارد که بهطور واقعی و بدون بهرهکشی از فیلها فعالیت میکنند و در نپال نیز مجموعههایی هستند که فیلها را بدون زنجیر نگهداری میکنند. با این حال، به گفته کارشناسان، در حال حاضر هیچ پناهگاه واقعی فیل در بالی وجود ندارد.
هندراتموکو رئیس BKSDA بالی اظهار کرد: امیدواریم استفاده از فیلسواری بهتدریج کاهش یافته و در نهایت بهطور کامل حذف شود. این روند میتواند درسی مهم برای اصلاح نگاه به گردشگری مبتنی بر حیوانات باشد.» او افزود تیم BKSDA همچنان به ارائه راهنماییهای فنی به پنج مرکز نگهدارنده 84 فیل در بالی ادامه خواهد داد تا سطح رفاه این حیوانات ارتقا یابد.
در همین حال، تحقیقات پیشین نشان میدهد هیچیک از جاذبههای گردشگری حیاتوحش در بالی از نظر رفاه حیوانات «اخلاقی» ارزیابی نشدهاند. سازمان مردمنهاد «حمایت جهانی از حیوانات» (World Animal Protection) که بهطور مخفیانه مراکز گردشگری حیاتوحش را در کشورهای مختلف بررسی میکند، در ارزیابی سال 2023 خود اعلام کرد که نه در بالی و نه در لومبوک، هیچ مرکز گردشگری با استانداردهای قابل قبول رفاهی وجود ندارد.
سوزان میلثورپ، رئیس بخش کمپینهای این سازمان، با اشاره به نتایج این بررسی گفت: «هیچیک از مراکز سرگرمی حیاتوحش در بالی استانداردهای مناسب رفاه حیوانات را رعایت نمیکنند و بیشتر آنها حتی نیازهای اولیه حیوانات در اسارت را نیز برآورده نمیسازند.»
در این تحقیق، 26 مرکز گردشگری حیوانات در بالی و لومبوک بررسی شدند؛ مراکزی که مسئول نگهداری بیش از 1300 حیوان، از جمله تمامی 84 فیل تحت نظارت BKSDA هستند. طبق نتایج، تقریباً همه این مراکز در تأمین ابتداییترین نیازهای حیوانات ناکام بودهاند.