((سید حبیب قاآنی/ مدیر مسئول چمدان خبر))
در شرایطی که کشور با بحرانهایی مانند جنگ یا دورههای آتشبس مواجه میشود، صنعت گردشگری بیش از هر زمان دیگری آسیبپذیر میشود. کاهش سفرهای بینشهری طولانی، نگرانیهای امنیتی و محدودیتهای اقتصادی، همگی باعث رکود در این صنعت میشوند. با این حال، تجربه بسیاری از کشورها نشان داده است که «گردشگری کوتاهمدت و محلی» میتواند بهعنوان راهکاری مؤثر برای حفظ پویایی این بخش عمل کند. در این میان، طراحی و اجرای تورهای یکروزه استانی میتواند نقش مهمی در احیای تدریجی گردشگری ایفا کند.
تورهای یکروزه به دلیل ماهیت کوتاه، هزینه کمتر و ریسک پایینتر، گزینهای مناسب برای شرایط حساس به شمار میروند. در دورههای آتشبس، که سطحی از ثبات نسبی ایجاد میشود، مردم تمایل بیشتری به خروج کوتاهمدت از فضای پرتنش شهری دارند، اما همچنان از سفرهای طولانی و پرهزینه پرهیز میکنند. اینجاست که تورهای یکروزه به مقاصد نزدیک، طبیعی، فرهنگی یا زیارتی میتوانند تقاضای پنهان سفر را فعال کنند.
از منظر اقتصادی، این نوع تورها میتوانند به گردش مالی در سطح استانها کمک قابل توجهی کنند. کسبوکارهای کوچک مانند اقامتگاههای بومگردی، رستورانهای محلی، راهنمایان گردشگری، صنایع دستی و حملونقل محلی، همگی از این جریان بهرهمند میشوند. حتی اگر اقامت شبانه حذف شود، حجم بالای سفرهای کوتاه میتواند جایگزین بخشی از کاهش گردشگران دوربرد شود.
برای موفقیت این طرح، لازم است چند اقدام کلیدی مدنظر قرار گیرد. نخست، شناسایی و معرفی مقاصد امن و در دسترس در هر استان است. این مقاصد باید از نظر امنیتی تایید شده و زیرساختهای اولیه مانند دسترسی جادهای، خدمات بهداشتی و امدادی را داشته باشند. مناطق طبیعی نزدیک شهرها، روستاهای هدف گردشگری، اماکن تاریخی کمتراکم و مسیرهای طبیعتگردی سبک میتوانند در اولویت قرار گیرند.
دوم، طراحی بستههای سفر منعطف و مقرونبهصرفه اهمیت زیادی دارد. در شرایط جنگی، قدرت خرید مردم کاهش مییابد، بنابراین قیمتگذاری باید واقعبینانه باشد. ارائه تورهای نیمروزه یا یکروزه با خدمات حداقلی اما باکیفیت، میتواند جذابیت بیشتری ایجاد کند. همچنین استفاده از وسایل حملونقل عمومی یا اشتراکی، هزینهها را کاهش میدهد.
سوم، توجه به اصول ایمنی و اطلاعرسانی شفاف ضروری است. گردشگران باید اطمینان داشته باشند که مسیرها و مقاصد انتخابی امن هستند. همکاری نزدیک با نهادهای محلی، نیروهای امدادی و مدیریت بحران برای ارائه اطلاعات بهروز، نقش کلیدی در جلب اعتماد مردم دارد. حتی میتوان اپلیکیشنها یا کانالهای اطلاعرسانی ویژهای برای اعلام وضعیت مسیرها و برنامه تورها ایجاد کرد.
چهارم، تقویت حس همبستگی اجتماعی از طریق گردشگری داخلی است. در شرایط بحران، سفرهای کوتاه میتوانند به بهبود روحیه عمومی کمک کنند. برنامهریزی تورهایی با محوریت فرهنگ محلی، غذاهای بومی یا رویدادهای کوچک اجتماعی، علاوه بر ایجاد نشاط، به حفظ هویت فرهنگی مناطق نیز کمک میکند.
در نهایت، حمایت دولت و نهادهای مرتبط از این نوع گردشگری ضروری است. ارائه تسهیلات به فعالان محلی، کاهش هزینههای بیمه و مجوزها، و تبلیغات هدفمند در سطح استانها میتواند به گسترش این طرح کمک کند. همچنین تشویق سازمانها و شرکتها به برگزاری تورهای یکروزه برای کارکنان خود، میتواند تقاضای اولیه را تقویت کند.
به طور کلی، تورهای یکروزه در شرایط جنگی و بهویژه دورههای آتشبس، نهتنها یک راهکار موقت بلکه یک فرصت برای بازتعریف الگوی سفر در کشور هستند. این رویکرد میتواند با حداقل ریسک، حداکثر بهرهوری را برای اقتصاد گردشگری محلی به همراه داشته باشد و چرخه این صنعت را حتی در سختترین شرایط زنده نگه دارد.