همزمان با فرارسیدن روز تهران در ۱۴ مهر، توجه به ظرفیتهای گردشگری پایتخت بار دیگر در کانون بحث کارشناسان و مدیران شهری قرار گرفته است. تهران شهری چندوجهی است که در میان زندگی مدرن، ساختمانهای بلند و ترافیک پرشمار، هنوز نشانههای اصیل تاریخ، فرهنگ و طبیعت خود را حفظ کرده است.
به گزارش چمدان خبر، پایتخت ایران با مجموعهای از بناهای تاریخی، موزهها، بوستانها و فضاهای فرهنگی، ترکیبی از میراث گذشته و زندگی امروز را در خود جای داده است. از کاخ گلستان و بازار بزرگ گرفته تا دربند، بام تهران و خیابانهای فرهنگی مانند سیتیر و کریمخان، هر گوشه از این شهر روایتگر بخشی از هویت ایرانی است. با وجود این تنوع، کارشناسان معتقدند تهران هنوز آنگونه که باید بهعنوان مقصد گردشگری شهری و فرهنگی معرفی نشده و بهرهبرداری از ظرفیتهای گسترده آن میتواند به رونق گردشگری داخلی و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان منجر شود.
در حالی که بخش قابل توجهی از مردم تهران روزمرگی شهری را تجربه میکنند، تهران با وجود جاذبههای متعدد تاریخی و طبیعی، هنوز در میان مقاصد اصلی گردشگری داخلی جایگاه متناسب با ظرفیت خود را به دست نیاورده است.
کارشناسان حوزه گردشگری بر این باورند که تهران با تنوع کمنظیر جاذبهها از کاخهای قاجاری و موزههای معاصر گرفته تا بوستانهای بزرگ و مسیرهای کوهپیمایی شمال شهر پتانسیل تبدیل شدن به یکی از مقاصد مهم گردشگری کشور را دارد. با این حال، معرفی ناکافی این ظرفیتها، نبود زیرساختهای مناسب و کمبود برنامهریزی منسجم برای گردشگری شهری، باعث شده بخش بزرگی از فرصتهای گردشگری پایتخت مغفول بماند.
روز تهران، بهعنوان نمادی از هویت تاریخی و فرهنگی پایتخت، فرصتی است برای بازنگری در رویکردها و بهرهگیری از ظرفیتهای گردشگری شهری در جهت ارتقای نشاط اجتماعی، توسعه اقتصادی و تقویت حس تعلق شهروندان به پایتخت.
تهران؛ از کاخهای قاجاری تا برجهای معاصر
پایتخت ایران مجموعهای از تضادهای دلنشین است؛ جایی که کاخ گلستان با معماری فاخر قاجاری در کنار برج میلاد بهعنوان نمادی از شهر مدرن قرار گرفته است. در محدوده مرکزی، بازار بزرگ تهران، مسجد امام خمینی، خانه موزه مقدم و خیابان لالهزار روایتگر تاریخ تحولات اجتماعی و فرهنگی این شهر هستند.
این مناطق بهویژه در روزهای تعطیل، مقصد اصلی تورهای تهرانگردی هستند و هر ساله هزاران گردشگر داخلی و خارجی از آنها بازدید میکنند. علاوه بر جاذبههای تاریخی، بوستانها و فضاهای سبز مانند پارک ملت، پارک لاله و باغ ملی نیز فرصت مناسبی برای تجربه آرامش و تفریح در قلب شهر فراهم میکنند. همچنین، مراکز فرهنگی و هنری مانند موزه هنرهای معاصر، تالار وحدت و خانه هنرمندان تهران، جلوهای از پویایی فرهنگی شهر را به نمایش میگذارند.
شمال تهران؛ طبیعت در دل پایتخت
مناطق شمالی تهران با جاذبههای طبیعی خود، چهرهای متفاوت از این کلانشهر ارائه میدهند. دربند، درکه، توچال و بام تهران از شناختهشدهترین نقاط تفریحی پایتخت هستند که هم برای ورزش و کوهنوردی و هم برای گذران اوقات فراغت مورد توجه خانوادهها قرار دارند. مسیرهای پیادهروی، آبشارهای کوچک و مسیرهای دوچرخهسواری در این مناطق، تجربهای فراتر از یک گردش شهری معمولی را به بازدیدکنندگان ارائه میکنند.
در سالهای اخیر توسعه امکانات رفاهی و احداث رستورانها و کافههای سنتی و مدرن، افزایش مسیرهای دسترسی و ایستگاههای حملونقل عمومی باعث شده حضور گردشگران و ساکنان شهر در این مناطق به شکل چشمگیری افزایش یابد.
تهران فرهنگی؛ شهر موزهها و خیابانهای هنری
پایتخت ایران علاوه بر تاریخ، در زمینه فرهنگ و هنر نیز جایگاه ویژهای دارد. موزه ملی ایران، موزه هنرهای معاصر، خانه هنرمندان، تئاتر شهر و خیابان سیتیر از مهمترین نقاط فرهنگی پایتخت هستند که با ترکیب هنر، غذا و موسیقی، فضایی پویا برای گردشگری فرهنگی ایجاد کردهاند.
رویدادهایی مانند جشنواره فیلم فجر، هفته طراحی تهران و نمایشگاه بینالمللی کتاب سالانه هزاران بازدیدکننده را به این شهر میکشاند و موجب شده تهران علاوه بر مقصد تاریخی و طبیعی، به قطب گردشگری فرهنگی ایران نیز تبدیل شود. کارشناسان گردشگری معتقدند معرفی بهتر این مراکز و رویدادها، همراه با ایجاد بستههای تورهای فرهنگی، میتواند به افزایش حضور گردشگران داخلی و خارجی در پایتخت کمک شایانی کند.
جنوب تهران؛ بافت تاریخی و فضاهای احیاشده
در مناطق جنوبی تهران نیز طی سالهای اخیر، طرحهای متعددی با هدف احیای بافت تاریخی و تقویت گردشگری شهری اجرا شده است. باغموزه قصر، پارک شهر و میدان مشق از جمله فضاهاییاند که با بازسازی و مرمت، به مقاصد فرهنگی و گردشگری تبدیل شدهاند.
کارشناسان میراث شهری معتقدند توجه ویژه به این بخش از پایتخت نه تنها به حفظ و احیای تاریخ تهران کمک میکند، بلکه میتواند توزیع متوازن گردشگری در سطح شهر را نیز تسهیل کند. آنها تأکید دارند که معرفی بهتر فضاهای تاریخی و فرهنگی جنوب تهران، همراه با ایجاد مسیرهای گردشگری مشخص و اطلاعرسانی مناسب، میتواند جذابیت این مناطق را برای گردشگران داخلی و خارجی افزایش دهد.
پویایی گردشگری شهری در تهران
در سالهای اخیر، مجموعهای از طرحها برای توسعه گردشگری شهری در دستور کار شهرداری تهران و اداره کل میراث فرهنگی استان قرار گرفته است. راهاندازی تورهای پیادهگردی در محلات تاریخی، معرفی مسیرهای گردشگری با استفاده از اپلیکیشنهای هوشمند، مرمت فضاهای تاریخی و توسعه بوستانهای شهری، از جمله اقدامات قابل توجه در این زمینه است.
همچنین، افزایش علاقه شهروندان به گردشگری شهری و فعالیتهای تفریحی محلی، نشاندهنده تغییر نگرش عمومی نسبت به پایتخت است؛ شهری که تا چند سال پیش بیشتر بهعنوان مرکز کار و سیاست شناخته میشد، اکنون چهرهای تازه از خود به نمایش میگذارد.
جمعبندی؛ بازتعریف تهران در آیینه گردشگری
روز تهران فرصتی است برای بازتعریف این کلانشهر نه فقط بهعنوان مرکز اداری کشور، بلکه بهعنوان مقصدی گردشگری، فرهنگی و انسانی. تهران با تلفیق جاذبههای تاریخی و معماری مدرن، طبیعت و هنر، توانایی دارد الگویی برای گردشگری شهری در ایران باشد.
کارشناسان و مسئولان شهری معتقدند با برنامهریزی دقیق، تقویت زیرساختهای گردشگری و استمرار معرفی جاذبههای متنوع شهری، پایتخت میتواند در آیندهای نزدیک جایگاه واقعی خود را بهعنوان یکی از مقاصد مهم گردشگری کشور بهدست آورد و تصویری نو از خود در ذهن شهروندان و گردشگران ایجاد کند.