گردشگری زمستانی استان اصفهان با وجود پتانسیلهای بینظیر طبیعی، به دلیل غفلت در سیاستگذاریها و کمتوجهی به زیرساختها، مغفول واقغ شده است.
گردشگری زمستانی یکی از حوزههای جذاب و پر پتانسیل صنعت گردشگری است که بهطور فزایندهای در سراسر جهان به یک نیروی محرکه برای توسعه اقتصادی و اشتغالزایی تبدیل شده است. این نوع گردشگری، نه تنها به جذب گردشگران در فصلهای کمتردد کمک میکند، بلکه موجب توسعه زیرساختهای محلی، تقویت اقتصاد مناطق کمتر برخوردار و حفظ تنوع زیستی میشود.
ایران با برخورداری از جغرافیای متنوع، از کوههای برفی در شمال و غرب تا کویرهای سرد در شرق و مرکز، میتواند در این حوزه نقش پررنگی ایفا کند.
استان اصفهان با تنوع بینظیر طبیعی خود، بهویژه در مناطق کوهستانی مانند فریدونشهر و سمیرم و همچنین مناطق کویری همچون خور و بیابانک، این ظرفیت را دارد که به یک مقصد ویژه گردشگری زمستانی تبدیل شود.
با این حال، تاکنون بهطور جدی به این پتانسیلها توجه نشده و استان اصفهان در عرصه گردشگری زمستانی، بهویژه در مقایسه با دیگر استانها، در موقعیت ضعیفی قرار دارد.
در این راستا، مهدی جمالینژاد، استاندار اصفهان، در سخنان مختلف خود بر اهمیت توسعه صنعت گردشگری بهعنوان یکی از ارکان رشد اقتصادی استان تأکید کرده است. اگرچه وی بهطور خاص در زمینه گردشگری زمستانی سخن نگفته، اما سیاستهای کلی استانداری در راستای تقویت زیرساختها، جذب سرمایهگذاری و حمایت از بخش خصوصی میتواند بهطور غیرمستقیم فرصتهای فراوانی برای رونق گردشگری زمستانی فراهم کند.
این گزارش به بررسی ظرفیتهای گردشگری زمستانی استان اصفهان و تحلیل فرصتها و چالشهای موجود در این مسیر پرداخته است.
نبود استراتژی جامع در حوزه گردشگری زمستانی استان اصفهان
حمیدرضا شهبازی، کارشناس گردشگری و پژوهشگر حوزه اکو توریسم، در این باره به مهر میگوید: اصفهان از استانهایی است که میتواند بهطور همزمان تجربیات متفاوتی از گردشگری زمستانی ارائه دهد. در مناطق کوهستانی مانند فریدونشهر و سمیرم، امکانات خوبی برای اسکی و سایر ورزشهای زمستانی وجود دارد، در حالی که در کویرهای استان همچون خور و بیابانک، گردشگران میتوانند از سکوت و زیبایی کویر در فصل زمستان بهرهبرداری کنند. اما متأسفانه این دو ظرفیت هنوز بهطور همزمان در قالب یک بسته گردشگری منسجم معرفی نشدهاند.
وی در ادامه اشاره میکند: برای اینکه استان اصفهان به قطب گردشگری زمستانی تبدیل شود، نیازمند یک استراتژی جامع در زمینه زیرساختها، تبلیغات و همافزایی بین بخشهای دولتی و خصوصی است. در حال حاضر، در بخشهای مختلف از جمله حملونقل و اقامتگاهها، زیرساختهای کافی برای پذیرش گردشگران وجود ندارد.
این پژوهشگر حوزه اکو توریسم همچنین تأکید دارد که: اگر زیرساختهای لازم مانند پیستهای اسکی با کیفیت، اقامتگاههای مناسب و خدمات عمومی بهطور مؤثر توسعه یابد، گردشگری زمستانی میتواند به یکی از منابع اصلی درآمدزایی برای استان تبدیل شود. از طرفی گردشگری زمستانی نه تنها به جذب گردشگران در فصل سرد میپردازد بلکه میتواند بهعنوان یک محرک اقتصادی برای ایجاد شغل و توسعه پایدار در مناطق کمتر توسعهیافته استان عمل کند. روستاهای دورافتاده و شهرهای کوچک استان مانند فریدونشهر و سمیرم که در زمستان شاهد برفهای سنگین هستند، میتوانند از این صنعت بهرهمند شوند و به یک کانون اقتصادی تبدیل شوند.
اقتصاد گردشگری زمستانی؛ فرصتی برای توسعه پایدار استان
ندا احمدی، کارشناس اقتصاد گردشگری، در این رابطه به مهر میگوید: اگر گردشگری زمستانی بهطور مناسب در اصفهان توسعه یابد، میتواند یک منبع اصلی اشتغالزایی در مناطق روستایی و کمتر برخوردار باشد. بسیاری از روستاهای استان ظرفیت بالایی برای توسعه گردشگری بوممحور دارند که بهواسطه این ظرفیتها میتوانند برای جوانان و مردم محلی شغل ایجاد کنند.
وی در ادامه خاطرنشان میکند: گردشگران در فصل زمستان بهویژه در مناطق برفگیر به خدمات مختلفی از جمله هتلها، رستورانها، تجهیزات ورزشی، و تورهای راهنمایی نیاز دارند. این امر میتواند باعث رونق کسبوکارهای محلی و توسعه مشاغل مختلف مانند صنایعدستی، مواد غذایی و خدمات اقامتی شود.
احمدی همچنین بر اهمیت سرمایهگذاری در زیرساختهای گردشگری تأکید دارد و میگوید: با سرمایهگذاری بخش خصوصی و همکاری دولت، میتوان امکانات اقامتی و تفریحی مناسب را در این مناطق فراهم کرد. این امر موجب خواهد شد تا گردشگران بیشتری در فصل زمستان به استان اصفهان سفر کنند و بدین ترتیب اقتصاد استان رشد چشمگیری خواهد داشت.
چالشهای زیرساختی؛ مانع اصلی توسعه گردشگری زمستانی
رضا تقوایی راد، کارشناس حملونقل و زیرساختهای گردشگری، در این باره میگوید: یکی از بزرگترین چالشها در توسعه گردشگری زمستانی استان اصفهان، عدم وجود زیرساختهای حملونقل مناسب است. بسیاری از مناطق برفگیر استان بهویژه در فریدونشهر و سمیرم، دسترسی مناسبی برای گردشگران ندارند. جادهها در این مناطق غالباً در فصل زمستان مسدود میشوند و این مسئله، سفر به این مناطق را برای گردشگران دشوار میکند.
وی در ادامه اظهار میکند: علاوه بر حملونقل، کمبود اقامتگاههای مناسب در این مناطق نیز بهعنوان یکی دیگر از مشکلات اساسی در جذب گردشگران مطرح است. بسیاری از گردشگران در جستجوی اقامتگاههای مجهز و راحت هستند و این در حالی است که در بسیاری از مناطق استان، اقامتگاههای استاندارد برای گردشگری زمستانی وجود ندارد.
تقوایی راد معتقد است که برای برطرف کردن این مشکلات، سرمایهگذاری در زیرساختها و همکاری نزدیک بین بخش دولتی و بخش خصوصی ضروری است. باید پیستهای اسکی و مراکز اقامتی جدید ساخته شود و مسیرهای ارتباطی با این مناطق توسعه یابد.
صدای مردم محلی؛ «ظرفیتها را داریم، اما امکانات کم است»
مردم محلی در مناطق مختلف استان اصفهان نیز بر ضرورت توسعه زیرساختها و برنامهریزی برای جذب گردشگران در فصل زمستان تأکید دارند. آنان معتقدند که با وجود ظرفیتهای فراوان در این زمینه، به دلیل نبود برنامهریزی مناسب، هنوز این پتانسیلها بهطور کامل بهرهبرداری نشده است.
محمدرضا مرادی، یکی از ساکنان فریدونشهر، با اشاره به مشکلات موجود به مهر میگوید: پیست اسکی فریدونشهر از جمله جاذبههای طبیعی است که در فصل زمستان میتواند گردشگران زیادی را به خود جذب کند، اما نبود هتلهای مناسب و سایر امکانات رفاهی باعث میشود که این منطقه برای گردشگران جذاب نباشد. در صورتی که زیرساختهای اقامتی و خدمات عمومی توسعه یابد، شاهد افزایش تعداد گردشگران خواهیم بود.
وی در ادامه میافزاید: بهطور کلی، گردشگران برای سفر به مناطق برفی باید خدمات مختلفی از جمله امکانات حملونقل، رستوران، و مراکز تفریحی مناسب در دسترس داشته باشند. در حال حاضر این امکانات در فریدونشهر محدود است و این عامل مانع جذب گردشگر بیشتر میشود.
شیما قربانی، یکی دیگر از اهالی سمیرم، نیز در این باره میگوید: در سمیرم، برفهای سنگین و زیباییهای طبیعی زیادی داریم، اما برنامهریزی برای استفاده از این ظرفیتها در فصل زمستان وجود ندارد. اگر جشنوارههای زمستانی یا مسابقات اسکی در اینجا برگزار شود، میتواند به رونق گردشگری کمک زیادی کند.
وی تأکید میکند: ما در اینجا به دنبال راههایی برای جذب گردشگران در فصل سرد هستیم، اما نبود امکانات اقامتی و تفریحی مانع اصلی است. در صورتی که دولت و بخش خصوصی همکاری کنند، میتوان شاهد تغییرات مثبتی در این زمینه بود.
نیاز به نقشه راه جامع برای توسعه گردشگری زمستانی
گردشگری زمستانی بهعنوان یک فرصت بزرگ برای استان اصفهان، میتواند زمینهساز تحولی اساسی در زمینههای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی باشد. این صنعت، علاوه بر جذب گردشگران داخلی، میتواند موجب ارتقا سطح اشتغال و ایجاد منابع درآمدی جدید برای مناطق کمتر برخوردار استان شود. بهویژه در شهرستانهای کوهستانی و روستاهای نزدیک به مناطق برفگیر، توسعه گردشگری زمستانی میتواند به تقویت زیرساختها و رونق کسبوکارهای محلی کمک کند.
با توجه به سخنان و دیدگاههای مهدی جمالینژاد، استاندار اصفهان، که بارها بر اهمیت این موضوع تأکید داشته، مسئولین و دستاندرکاران صنعت گردشگری استان باید با توجه به چالشهای موجود، نقشه راهی جامع و کارآمد برای توسعه این بخش از صنعت گردشگری طراحی کنند. ایجاد زیرساختهای لازم، سرمایهگذاری در پیستهای اسکی، تسهیل حملونقل، و ارائه بستههای گردشگری ویژه زمستانی، میتواند اصفهان را به یکی از مقاصد اصلی گردشگری زمستانی در سطح کشور و حتی منطقه تبدیل کند. از سوی دیگر، این تحولات میتوانند به تقویت برند گردشگری استان اصفهان کمک کرده و جایگاه آن را در سطح ملی و بینالمللی ارتقا دهند.