چمدان خبر/ ناطق: مدیرکل توسعه گردشگری داخلی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با تأکید بر ضرورت ترویج گردشگری مسئولانه گفت: حفاظت از طبیعت به آموزش گردشگران، تقویت تشکل‌های مردم‌نهاد و مشارکت فعالانه مسافران در پاک‌سازی و بهبود محیط‌زیست نیاز دارد.
مصطفی فاطمی در گفتگو با چمدان خبر با اشاره به چالش‌های حفاظت از محیط‌زیست در سفرهای طبیعت‌گردی اظهار کرد: حفاظت از محیط‌زیست و صیانت از فرهنگ جوامع محلی، دو اصل اساسی در توسعه گردشگری پایدار هستند و ترویج این اصول از طریق آموزش فعالان گردشگری و برگزاری دوره‌های آموزشی دنبال می‌شود.
وی با بیان اینکه بخش قابل توجهی از سفرهای طبیعت‌گردی خارج از چارچوب تورهای گردشگری و نظام رسمی فعالیت‌های گردشگری انجام می‌شود، افزود: برآورد ما این است که بیش از ۹۵ درصد افرادی که به طبیعت سفر می‌کنند، از تورهای گردشگری استفاده نمی‌کنند؛ موضوعی که مدیریت سفر و آموزش گردشگران را دشوارتر می‌کند.
مدیرکل توسعه گردشگری داخلی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی برای تشریح این مسئله به تجربه حضور در جنگل فندقلو اشاره کرد و گفت: در آن منطقه چند هزار خودرو حضور داشتند، اما تنها یک خودرو متعلق به تور مجاز گردشگری بود. همان تور نیز زباله‌های رهاشده در طبیعت را جمع‌آوری کرده و در خودروی خود قرار داده بود.
فاطمی با تأکید بر ضرورت ارتقای فرهنگ سفر مسئولانه تصریح کرد: باید از مرحله توصیه به نریختن زباله عبور کنیم و به مرحله‌ای برسیم که گردشگران در حفاظت و بهبود محیط‌زیست نیز مشارکت داشته باشند.
گردشگری احیاگر؛ فراتر از جلوگیری از تخریب
فاطمی در تشریح تفاوت گردشگری پایدار و گردشگری احیاگر گفت: در گردشگری پایدار، هدف کاهش آثار منفی فعالیت‌های گردشگری و جلوگیری از تخریب منابع است؛ اما در گردشگری احیاگر، فعالیت گردشگری باید علاوه بر جلوگیری از آسیب، به احیا و بهبود محیط‌زیست نیز کمک کند.
وی افزود: برای مثال، اگر در یک پروژه گردشگری در محدوده جنگلی درختی قطع شود، در رویکرد احیاگر باید اقدامات جبرانی متناسب با شرایط اکولوژیک منطقه و ضوابط محیط‌زیستی انجام شود؛ اقداماتی که می‌تواند در صورت امکان، به احیای پوشش گیاهی و بهبود شرایط طبیعی منطقه کمک کند.
مدیرکل توسعه گردشگری داخلی ادامه داد: در این رویکرد، گردشگر صرفاً مسئول آسیب نرساندن به محیط‌زیست نیست، بلکه می‌تواند در پاک‌سازی طبیعت و بهبود وضعیت آن نیز مشارکت کند. جمع‌آوری زباله‌های رهاشده و بازگرداندن آن‌ها از طبیعت، نمونه‌ای از این رفتار مسئولانه است.
وی با اشاره به مطرح بودن رویکردهای احیاگر در حوزه‌های مختلف، از جمله محیط‌زیست و فعالیت‌های اقتصادی، تأکید کرد: گردشگری نیز باید به سمت الگویی حرکت کند که در کنار بهره‌برداری از منابع طبیعی، به حفظ و ارتقای آن‌ها کمک کند.
بستن ورودی مناطق طبیعی راهکار اصلی نیست
فاطمی درباره امکان محدود کردن ورود گردشگران به مناطق طبیعی برای جلوگیری از تخریب محیط‌زیست گفت: حفاظت از طبیعت ضروری است، اما مسئولیت دستگاه‌ها در این زمینه باید به‌درستی تفکیک شود. حفاظت از منابع طبیعی بر عهده سازمان منابع طبیعی و حفاظت از مناطق چهارگانه تحت مدیریت محیط‌زیست بر عهده سازمان حفاظت محیط‌زیست است. وزارت میراث‌فرهنگی نیز در چارچوب مأموریت‌های خود، همکاری‌های مورد درخواست این دستگاه‌ها را انجام خواهد داد.
وی با بیان اینکه راهکار حفاظت از طبیعت را نباید صرفاً در بستن ورودی جنگل‌ها و مناطق طبیعی جست‌وجو کرد، افزود: چنین اقداماتی به‌تنهایی مسئله را حل نمی‌کند و باید آموزش گردشگران، استفاده از تورهای مجاز، تقویت تشکل‌های مردم‌نهاد و همکاری انجمن‌های فعال محیط‌زیستی را جدی گرفت.
مدیرکل توسعه گردشگری داخلی تأکید کرد: باید مردم را به استفاده از خدمات گردشگری مسئولانه ترغیب کرد و سازوکارهایی به وجود آورد که حفاظت از طبیعت به بخشی از فرهنگ سفر تبدیل شود.
به گفته فاطمی، حرکت به سمت گردشگری مسئولانه و احیاگر مستلزم آن است که گردشگران، فعالان صنعت گردشگری و دستگاه‌های مسئول، حفاظت از محیط‌زیست را بخشی جدایی‌ناپذیر از فرایند سفر بدانند؛ رویکردی که می‌تواند علاوه بر کاهش آسیب‌های ناشی از حضور گردشگران در طبیعت، به حفظ منابع طبیعی برای نسل‌های آینده نیز کمک کند.