سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان همدان از پیشنهاد اختصاص پنج درصد اعتبارات استانی دستگاه‌های اجرایی به توسعه زیرساخت‌های گردشگری خبر داد و گفت: در صورت تحقق این پیشنهاد، می‌توان انتظار داشت زیرساخت‌های گردشگری استان جهش قابل توجهی داشته باشد.
به گزارش خبرنگار چمدان خبر، محمدرضا اکبری شنبه ۱۸ مهر در نشست با اصحاب رسانه، با اشاره به رویکرد مدیریتی این اداره‌کل، اظهار کرد: رویکرد ما در مدیریت، ماموریت‌محور است، به این معنا که برای هر حوزه ماموریتی مشخص تعریف می‌کنیم و زمانی می‌توانیم بگوییم کاری انجام شده که آن ماموریت به نتیجه رسیده باشد.
سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان همدان با بیان اینکه ماموریت اصلی در حوزه گردشگری باید بهبود وضعیت اقتصادی مردم از طریق توسعه گردشگری باشد، افزود: برای تحقق این هدف، افزایش تعداد گردشگران و افزایش مدت ماندگاری آن‌ها در استان دو اولویت اساسی است؛ موضوعی که تقویت حوزه میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و تکمیل زیرساخت‌های گردشگری را ضروری می‌کند.
او با اشاره به ظرفیت‌های متنوع گردشگری استان همدان، تصریح کرد: غار علیصدر، هگمتانه، گنجنامه و آرامگاه بوعلی‌سینا در شهر همدان و ظرفیت‌هایی مانند مبلمان و منبت ملایر و جاذبه‌های شهرستان‌های نهاوند، اسدآباد، رزن و فامنین، هرکدام قابلیت قابل توجهی برای جذب گردشگر دارند، اما هنوز نتوانسته‌ایم برنامه‌ای جامع در حوزه‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری تعریف کنیم که زمینه ماندگاری گردشگران و بهره‌برداری اقتصادی از حضور آن‌ها را فراهم کند.
تدوین سند راهبردی توسعه گردشگری همدان
سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان همدان از تدوین سند راهبردی توسعه گردشگری استان خبر داد و گفت: این سند حدود ۸۰ درصد پیشرفت دارد و امیدواریم تا ماه آینده مراحل تصویب و ابلاغ آن انجام شود.
اکبری با بیان اینکه استان همدان به نقشه راه مشخصی برای توسعه گردشگری نیاز دارد، اظهار کرد: در این سند، وظایف بخش‌های مختلف و دستگاه‌های اجرایی در ارتباط با توسعه گردشگری تعریف می‌شود.
او ادامه داد: اداره‌کل میراث‌فرهنگی استان به‌تنهایی نمی‌تواند همه اقدامات لازم برای توسعه گردشگری را انجام دهد، بلکه باید نقش هماهنگ‌کننده میان دستگاه‌های اجرایی و ظرفیت‌های موجود در استان را ایفا کند، سند راهبردی نیز با هدف مشخص شدن تکالیف دستگاه‌ها و ایجاد هماهنگی میان آن‌ها تدوین می‌شود.
سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان همدان همچنین از برنامه‌ریزی برای تدوین برند جامع استان خبر داد و گفت: مقدمات این کار انجام شده و جلساتی با مشارکت شهرداری‌ها، فرمانداری‌ها، اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی و استانداری برگزار شده است تا با محوریت استان، برند جامعی برای همدان تدوین شود که حوزه گردشگری نیز از آن بهره ببرد.
رویدادها باید به اقتصاد گردشگری کمک کنند
او با اشاره به نبود پیوند مؤثر میان برگزاری رویدادها و دستاوردهای اقتصادی آن‌ها، بیان کرد: یکی از ضعف‌های گردشگری کشور این است که رویدادهای متعددی برگزار می‌شود، اما نتیجه اقتصادی و گردشگری متناسب با هزینه‌های انجام‌شده از آن‌ها به دست نمی‌آید.
اکبری با اشاره به برگزاری جشنواره‌هایی مانند جشنواره سیر و انگور، افزود: گاهی چند ساعت دور هم جمع می‌شویم، هزینه‌هایی انجام می‌شود، اما در نهایت آورده اقتصادی مشخصی برای اقتصاد محلی و استان ایجاد نمی‌شود.
او با بیان اینکه رویدادهای دستگاه‌های مختلف از جمله برنامه‌های حوزه پزشکی، کشاورزی، صنعت و معدن نیز باید در این چارچوب بررسی شوند، تصریح کرد: برای این منظور، سازوکار ستاد رویدادها پیش‌بینی شده است تا برنامه‌ها بر اساس شاخص‌های تعریف‌شده و یک چک‌لیست حدوداً ۳۰ شاخصی بررسی شوند و در صورت تصویب، پیوست گردشگری داشته باشند.
سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان همدان به برنامه‌ریزی برای اجرای سه مگاپروژه در نیمه دوم سال نیز اشاره کرد.
برنامه‌ریزی برای افزایش تاب‌آوری تأسیسات گردشگری
اکبری با اشاره به شرایط منطقه و ضرورت حمایت از تأسیسات گردشگری در نیمه دوم سال، گفت: برنامه‌ریزی برای افزایش تاب‌آوری این تأسیسات به‌ویژه با توجه به شرایط سیاسی و نظامی منطقه و آغاز فصل سرد در همدان، در دستور کار قرار دارد.
او اضافه کرد: در این راستا، برگزاری نشست‌هایی با استان‌های همجوار و مراکز عمده جمعیتی کشور و تبادل گردشگر داخلی پیش‌بینی شده است تا زمینه تقویت گردشگری و افزایش تاب‌آوری فعالان این حوزه فراهم شود.
حفظ میراث تاریخی با اقتصادی کردن بناها
سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان همدان با تأکید بر ضرورت پیوند حفاظت از میراث تاریخی با بهره‌برداری اقتصادی، اظهار کرد: برای اینکه بتوانیم میراث تاریخی خود را حفظ کنیم، ناگزیر هستیم زمینه اقتصادی شدن این فضاها را فراهم کنیم.
او تصریح کرد: تجربه برخی بافت‌های تاریخی نشان می‌دهد که با مرمت و تبدیل بناهای فرسوده به فضاهای گردشگری، ارزش اقتصادی آن‌ها افزایش می‌یابد و امکان بهره‌برداری از ظرفیت‌هایشان فراهم می‌شود.
اکبری با تأکید بر ضرورت حفظ اصالت بناهای تاریخی ادامه داد: در ارتباط با هگمتانه و مسیرهای گردشگری تعریف‌شده، تلاش می‌کنیم ضمن حفاظت از اصالت و هویت تاریخی، از مشارکت مردم و سرمایه‌گذاران برای مرمت، احیا و بهره‌برداری اقتصادی از بناها استفاده کنیم.
پیشنهاد اختصاص ۵ درصد اعتبارات استانی به توسعه زیرساخت‌های گردشگری همدان
سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان همدان از پیشنهاد اختصاص پنج درصد اعتبارات استانی دستگاه‌های اجرایی به توسعه زیرساخت‌های گردشگری خبر داد و گفت: در صورت تحقق این پیشنهاد، می‌توان انتظار داشت زیرساخت‌های گردشگری استان در سال آینده جهش قابل توجهی داشته باشد.
اکبری با اشاره به ضرورت توسعه زیرساخت‌های گردشگری، اظهار کرد: توسعه راه‌ها، ایجاد زیرساخت‌های مورد نیاز و تأمین امکاناتی مانند روشنایی به اعتبارات و همکاری دستگاه‌های مختلف نیاز دارد و اداره‌کل میراث‌فرهنگی به‌تنهایی نمی‌تواند این اقدامات را انجام دهد.
او عنوان کرد: اخیراً در نامه‌ای به استاندار همدان پیشنهاد کرده‌ایم پنج درصد از اعتبارات استانی دستگاه‌های اجرایی به توسعه زیرساخت‌های گردشگری اختصاص یابد، به این صورت که اعتبارات در اختیار دستگاه‌های مربوط باقی بماند، اما هزینه‌کرد این سهم در بخش گردشگری با نظر و هماهنگی انجام شود.
اکبری با اشاره به تجربه اجرای طرحی مشابه در سال‌های گذشته ادامه داد: در صورت موافقت با این پیشنهاد و اجرای آن، می‌توان انتظار داشت توسعه زیرساخت‌های گردشگری استان در سال آینده شتاب بیشتری بگیرد.
پیشنهاد ایجاد محور گردشگری حکمت و عرفان در همدان
او در بخش دیگری از سخنان خود از پیشنهاد ایجاد محور گردشگری حکمت و عرفان با محوریت همدان خبر داد و گفت: با توجه به جایگاه شخصیت‌هایی مانند ابوعلی‌سینا و باباطاهر در حکمت، فلسفه و ادبیات، پیشنهاد داده‌ایم ظرفیت‌های مرتبط با این مشاهیر در کنار محورهای عرفانی کشور مورد توجه قرار گیرد.
او ادامه داد: در همین راستا، استاندار همدان نامه‌ای به وزیر میراث‌فرهنگی ارسال کرده است تا پیشنهاد همدان برای پیوند با محور گردشگری عرفانی کشور بررسی شود.
سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان همدان با اشاره به ظرفیت مشاهیر این استان تصریح کرد: تعریف چنین محورهایی می‌تواند زمینه معرفی اندیشه‌ها و آثار شخصیت‌های برجسته را فراهم کند و علاقه‌مندان به این حوزه‌ها را با ظرفیت‌های فرهنگی و تاریخی همدان بیشتر آشنا سازد.
اکبری با بیان اینکه برگزاری برنامه‌های مرتبط با مشاهیر و رویدادهای فرهنگی نیازمند هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف است، اظهار کرد: اداره‌کل میراث‌فرهنگی به‌تنهایی متولی همه این برنامه‌ها نیست، اما می‌تواند در برگزاری آن‌ها همکاری کند و برای ایجاد انسجام میان رویدادهای مختلف و بهره‌برداری گردشگری از ظرفیت مشاهیر استان برنامه‌ریزی داشته باشد.
شورای راهبردی گردشگری استان تشکیل نشده است
سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان همدان با اشاره به تشکیل نشدن شورای راهبردی گردشگری استان، با وجود ابلاغ آن از سوی وزارتخانه، گفت: این موضوع از کوتاهی‌های مدیریتی بوده و باید از ظرفیت این شورا برای هماهنگی و توسعه گردشگری همدان استفاده کنیم.
اکبری با اشاره به ضرورت هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی برای توسعه گردشگری، بیان کرد: شورای راهبردی گردشگری ظرفیت مهمی است که با وجود ابلاغ آن از سوی وزارتخانه، تاکنون در استان تشکیل نشده است، در برخی استان‌ها این شورا دست‌کم ماهی یک‌بار تشکیل می‌شود و از ظرفیت آن برای پیشبرد برنامه‌های گردشگری استفاده می‌کنند، اما در همدان از این امکان به‌درستی بهره نبرده‌ایم.
سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان همدان اضافه داد: باید از ظرفیت‌های موجود برای ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌ها استفاده کنیم تا برنامه‌های توسعه گردشگری از مرحله طرح و پیشنهاد به مرحله اجرا برسند.
پیشنهاد نام‌گذاری یک روز در هفته به نام گردشگری
او از پیشنهاد خود به استاندار همدان برای اختصاص یک روز در هفته به بررسی مسائل گردشگری خبر داد و گفت: پیشنهاد داده‌ایم روزی در هفته به‌عنوان روز گردشگری نام‌گذاری شود تا مسائل و مشکلات این حوزه به‌صورت مستمر در جلسات مدیریتی بررسی و پیگیری شود.
اکبری با اشاره به وجود پروژه‌های سرمایه‌گذاری متوقف یا راکد در حوزه گردشگری استان، عنوان کرد: پروژه‌هایی که به دلایل مختلف متوقف شده‌اند، باید بررسی شوند تا موانع اجرایی، اداری یا اقتصادی آن‌ها شناسایی و برای رفع مشکلاتشان اقدام شود.
میزبانی همدان از ۱۵ فعال رسانه‌ای حوزه گردشگری
سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان همدان همچنین از میزبانی این استان از ۱۵ نفر از فعالان حوزه روایتگری و تولید محتوای گردشگری خبر داد و گفت: این برنامه طی چهار روز برگزار شد.
او با اشاره به فعالیت گروه «روایتگران ایران» افزود: نخستین سفر این گروه در استان کرمان برگزار شده بود و محتوای تولیدشده درباره ظرفیت‌های گردشگری آن استان بیش از ۲۰ میلیون بازدید داشته است. این گروه در دومین سفر خود، همدان را انتخاب کرد.
اکبری ادامه داد: تلاش کردیم در مدت حضور این فعالان، بخش‌های مختلفی از ظرفیت‌های استان معرفی شود و آن‌ها با جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی و گردشگری همدان از جمله میدان مرکزی شهر، بازار و مسجد جامع و همچنین برخی ظرفیت‌های اقامتی و مجموعه‌های گردشگری جدید آشنا شوند.
سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان همدان ابراز امیدواری کرد که انتشار محتوای تولیدشده از سوی این فعالان به معرفی بیشتر ظرفیت‌های گردشگری استان و جذب گردشگر کمک کند.
تأکید بر ضرورت نقد سازنده در حوزه گردشگری
او در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نقش رسانه‌ها و فعالان فضای مجازی در معرفی مقصدهای گردشگری، بیان کرد: نقد در حوزه گردشگری ضروری است، اما باید سازنده و منصفانه باشد و در کنار بیان مشکلات، ظرفیت‌ها و اقدامات انجام‌شده نیز به مخاطبان معرفی شود.
اکبری با اشاره به برخی رویدادهای گردشگری استان افزود: در بعضی برنامه‌ها، با وجود حضور گردشگران و اجرای برنامه‌های متنوع، ممکن است تنها یک تصویر یا بخش محدود از رویداد در فضای مجازی منتشر شود و همان تصویر مبنای قضاوت درباره کل برنامه قرار گیرد.
سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان همدان با تأکید بر ضرورت تعامل بیشتر با فعالان رسانه‌ای و فضای مجازی، تصریح کرد: ما از نقدهای سازنده استقبال می‌کنیم و فعالان رسانه‌ای می‌توانند مشکلات را مطرح کنند تا امکان بررسی و رفع آن‌ها فراهم شود.
او با تاکید بر اینکه توسعه گردشگری نیازمند همکاری همه بخش‌هاست، افزود: اگر قرار است همدان به مقصدی مهم برای گردشگران تبدیل شود، باید علاوه بر تقویت زیرساخت‌ها و خدمات، فرهنگ میزبانی و نگاه مشترک به معرفی ظرفیت‌های استان نیز تقویت شود.
تهیه طرح ویژه برای بافت تاریخی ۴ شهر همدان
در ادامه معاون میراث‌فرهنگی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان همدان از تهیه طرح ویژه برای بافت تاریخی چهار شهر همدان خبر داد.
حمیدرضا حیدری با اشاره به وضعیت بافت‌های تاریخی استان اظهار کرد: همدان، ملایر، تویسرکان و نهاوند چهار شهر دارای بافت تاریخی در استان هستند که برای آن‌ها تهیه طرح‌های ویژه حفاظتی و توسعه‌ای در دستور کار قرار گرفته است.
او افزود: این طرح‌ها با هدف تعیین ضوابط مشخص برای ساخت‌وساز، حفاظت و سامان‌دهی بافت‌های تاریخی دنبال می‌شود و مسئولیت تهیه آن‌ها بر عهده دستگاه‌های مرتبط از جمله راه و شهرسازی است.
معاون میراث‌فرهنگی استان همدان با بیان اینکه طرح مربوط به همدان تا حدود ۹۹ درصد پیش رفته و ابلاغ آن در دست اقدام است، گفت: موضوع ملایر نیز در شورای مربوطه مطرح می‌شود و پیگیری طرح‌های تویسرکان و نهاوند ادامه دارد.
او با تأکید بر ضرورت جلوگیری از تخریب بناهای تاریخی، عنوان کرد: تا جایی که قوانین اجازه دهد، برای حفاظت از آثار اقدام می‌کنیم و در مواردی که بناها تخریب شده‌اند، پرونده‌های حقوقی تشکیل داده‌ایم.
حیدری با اشاره به وسعت بافت‌های تاریخی چهار شهر همدان، گفت: وسعت بافت تاریخی همدان حدود ۵۰۰ هکتار، تویسرکان ۹۰ هکتار، نهاوند ۱۰۰ هکتار و ملایر ۱۱۰ هکتار است.
او بر ضرورت مشارکت بخش خصوصی در احیای بافت‌های تاریخی تأکید کرد و افزود: باید زمینه‌ای فراهم شود تا مالکان بتوانند با حفظ ضوابط میراث‌فرهنگی از بناهای خود استفاده اقتصادی کنند؛ استفاده از ظرفیت اقامتگاه‌های سنتی، بوم‌گردی و بهره‌گیری از تراکم مجاز در چارچوب مقررات از جمله راهکارهای مورد پیگیری است.
سرمایه‌گذاری در بناهای تاریخی همدان توسعه می‌یابد
معاون میراث‌فرهنگی استان همدان با اشاره به برنامه‌های احیا و بهره‌برداری از بناهای تاریخی یادآور شد: روند واگذاری و احیای تعدادی از بناهای تاریخی با هدف استفاده در حوزه گردشگری در استان دنبال می‌شود.
او افزود: بناهایی از جمله کاروانسراها، حمام‌های تاریخی، خانه‌های ارزشمند و مجموعه‌های واقع در بافت‌های تاریخی برای تبدیل به کاربری‌هایی مانند اقامتگاه بوم‌گردی و رستوران سنتی در برنامه‌های احیا و سرمایه‌گذاری قرار گرفته‌اند.
حیدری با اشاره به وضعیت خانه تاریخی اقبالیان گفت: با توجه به اعتراض مالک برای خروج این بنا از فهرست آثار ثبت ملی، پرونده مربوطه پیگیری شد و اعضای شورای عالی نیز با حضور در همدان از بنا بازدید کردند و پس از بررسی‌ها، بر ضرورت حفظ ثبت ملی آن تأکید شد.
او درباره حفاظت اضطراری از بناهای تاریخی خاطرنشان کرد: در موارد ضروری به‌ویژه بناهایی که وضعیت مالکیت آن‌ها مشخص نیست، اقدامات حفاظتی اضطراری در دستور کار قرار می‌گیرد.
معاون میراث‌فرهنگی استان همدان با تأکید بر ضرورت رعایت ضوابط قانونی در ساخت‌وسازها افزود: هرگونه اقدام در بناهای تاریخی باید مطابق ضوابط و طرح‌های مصوب انجام شود و در صورت تخلف، موضوع از مسیرهای قانونی پیگیری خواهد شد.
بسته‌بندی و برندسازی دو محور توسعه صنایع‌دستی همدان
معاون صنایع‌دستی استان همدان نیز در ادامه از تمرکز برنامه‌های این حوزه بر بسته‌بندی و برندسازی صنایع‌دستی استان خبر داد و اظهار کرد: این دو محور در همدان و نهاوند در دست پیگیری است.
محمدرضا خلجی افزود: پرونده چرم همدان و همچنین اضافه‌شدن برند منبت گل‌برجسته روستای دهفول به برنامه‌های برندسازی صنایع‌دستی استان در دستور کار قرار دارد.
او با اشاره به انتقادهای مطرح‌شده درباره وضعیت بسته‌بندی محصولات صنایع‌دستی گفت: این انتقادها را می‌پذیریم و معتقدیم باید اقدامات شاخص‌تری در حوزه بسته‌بندی انجام شود؛ در همین زمینه، آمادگی داریم با همکاری سرمایه‌گذاران و مجموعه‌های فعال استان، گام‌های عملی برای ارتقای کیفیت بسته‌بندی و توسعه برندهای صنایع‌دستی برداریم.
معاون صنایع‌دستی استان همدان خاطرنشان کرد: تلاش می‌کنیم گزارش اقدامات حوزه برندسازی را تا اول دی‌ماه ارائه دهیم و این مسیر را با همکاری مجموعه‌های استان برای ارتقای جایگاه صنایع‌دستی همدان ادامه دهیم.
توسعه گردشگری زمستانی و سلامت در دستور کار است
در ادامه معاون گردشگری اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی همدان به ظرفیت تولید محتوای گردشگری در فضای مجازی اشاره کرد و گفت: در یکی از برنامه‌های اخیر، میزبان ۱۵ فعال فضای مجازی حوزه سفر بودیم که طی آن، ظرفیت‌های مختلف استان از شمال همدان تا بازار، مسجد و مسیرهای گردشگری معرفی شد.
علی خاکسار با اشاره به تجربه‌های پیشین تولید محتوای گردشگری افزود: معرفی هدفمند جاذبه‌ها از طریق فعالان فضای مجازی می‌تواند به افزایش شناخت مخاطبان از ظرفیت‌های گردشگری همدان کمک کند.
او بر ضرورت توسعه بسته‌های سفر مشترک با استان‌های همجوار تأکید کرد و گفت: با تعریف مسیرهای تلفیقی گردشگری در غرب کشور و برنامه‌ریزی برای جذب گردشگران از مراکز جمعیتی مهم، می‌توان از ظرفیت‌های منطقه‌ای برای رونق گردشگری همدان بهره برد.
معاون گردشگری اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی همدان با اشاره به برنامه‌های توسعه گردشگری استان خاطرنشان کرد: گردشگری زمستانی، گردشگری ادبی، گردشگری مرتبط با صلح و همزیستی ادیان و توسعه بازار گردشگری سلامت از جمله محورهای مورد توجه در برنامه‌ریزی‌های استان است.
خاکسار اضافه کرد: جشنواره زمستانی همدان در سال‌های گذشته برگزار شده اما نتایج مورد انتظار را به همراه نداشت که برای برنامه‌ریزی بهتر و افزایش اثربخشی این رویداد در سال‌جاری تلاش می‌کنیم.
او با اشاره به ظرفیت‌های متنوع فرهنگی و تاریخی همدان بیان کرد: برگزاری رویدادهای مرتبط با گردشگری ادبی و معرفی ظرفیت‌های همزیستی ادیان می‌تواند به تنوع‌بخشی محصولات گردشگری استان کمک کند.
خاکسار از پیگیری برنامه‌های سامان‌دهی واحدهای اقامتی خبر داد و گفت: تعدادی از واحدهای فعال در این حوزه شناسایی شده‌اند که برای دریافت مجوز و فعالیت در چارچوب ضوابط، پیگیری‌های لازم درباره آن‌ها انجام می‌شود.
معاون گردشگری اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی همدان با اشاره به موانع سرمایه‌گذاری در محدوده‌های گردشگری بیان کرد: مسائل مربوط به مالکیت، حریم و اراضی اوقافی از جمله موضوعاتی است که برای رفع آن‌ها مذاکرات و پیگیری لازم در حال انجام است تا زمینه حضور سرمایه‌گذاران فراهم شود.
او بر ضرورت ایجاد ارتباط میان جاذبه‌های تاریخی، طبیعی و فرهنگی استان تأکید کرد و گفت: توسعه بسته‌های سفر متنوع و معرفی هدفمند ظرفیت‌های همدان می‌تواند در افزایش ماندگاری گردشگران و رونق اقتصادی استان مؤثر باشد.
انتهای پیام/