عضو هیئت‌مدیره جامعه هتلداران ایران با اشاره به شرایط دشوار صنعت هتلداری در ماه‌های گذشته گفت: کاهش قدرت خرید مردم، نااطمینانی‌های ناشی از مسائل سیاسی و بین‌المللی، حوادث طبیعی و افزایش هزینه‌های نگهداری، موجب شده است بسیاری از واحدهای اقامتی با پایین‌ترین ضریب اشغال فعالیت کنند.
عبدالحمدی حرمتی، در گفتگو با چمدان خبر اظهار کرد: بخشی از مسائل هتلداری در اختیار مدیران و بهره‌برداران است و بخشی دیگر خارج از اختیار آنها قرار دارد. هتلداران می‌توانند در حوزه‌هایی مانند نگهداری و تجهیز تأسیسات، آموزش نیروی انسانی و آماده نگه داشتن واحد اقامتی نقش‌آفرینی کنند، اما عوامل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، بین‌المللی و طبیعی مستقیماً بر میزان سفر و ضریب اشغال هتل‌ها اثر می‌گذارند.
تهدیدهای متعدد پیش روی سفر
حرمتی گفت: جنگ و ناامنی، تنش‌های بین‌المللی، شرایط اقتصادی، تورم، حوادث طبیعی و نگرانی‌های ناشی از وضعیت آب‌وهوایی، مجموعه‌ای از عوامل هستند که در نهایت سفر را از سبد خانوار حذف می‌کنند و بر ورود گردشگران خارجی نیز اثر می‌گذارند.
او ادامه داد: در شرایطی که کشور با تهدیدهای خارجی و نااطمینانی‌های سیاسی مواجه است، طبیعی است گردشگران خارجی برای سفر به ایران با احتیاط بیشتری تصمیم بگیرند. از سوی دیگر، مشکلات اقتصادی داخلی نیز قدرت سفر خانوارهای ایرانی را کاهش داده است.
عضو هیئت‌مدیره جامعه هتلداران ایران افزود: در چنین شرایطی نمی‌توان انتظار رشد قابل توجه گردشگری را داشت، چراکه شاخص‌های اقتصادی و شرایط موجود، پالس مثبتی برای افزایش سفر نشان نمی‌دهند.
هتل‌ها فعلاً در حال «زنده نگه داشتن» واحدهای خود هستند
حرمتی با اشاره به وضعیت شش ماه نخست سال اظهار کرد: در شش ماه گذشته از پایین‌ترین ضریب‌های اشغال برخوردار بودیم و بسیاری از واحدهای اقامتی عملاً در حال نگهداری و سرپا نگه داشتن مجموعه خود بوده‌اند.
او تأکید کرد: در شش ماه پیش رو نیز با توجه به شرایط موجود، نمی‌توان پیش‌بینی امیدوارکننده‌ای درباره رشد ضریب اشغال داشت و توصیه ما به همکاران این است که در وهله نخست، تأسیسات و واحدهای خود را حفظ و نگهداری کنند تا در صورت بهبود شرایط، ظرفیت‌های موجود از بین نرفته باشد.
عضو هیئت‌مدیره جامعه هتلداران ایران گفت: صنعت گردشگری زمانی می‌تواند دوباره به مسیر رشد بازگردد که تهدیدهای سیاسی و طبیعی کاهش پیدا کند، وضعیت اقتصادی مردم بهبود یابد و سفر دوباره به سبد خانوار بازگردد.
کاهش رویدادها، فشار دیگری بر هتل‌ها
عضو هیئت‌مدیره جامعه هتلداران ایران یکی دیگر از عوامل مؤثر بر ضریب اشغال هتل‌ها را کاهش رویدادها عنوان کرد و گفت: نمایشگاه‌ها، همایش‌ها، سمینارها، کنگره‌های علمی، رویدادهای فرهنگی و ورزشی از جمله عواملی هستند که در دوره‌های مختلف می‌توانند بخشی از ظرفیت هتل‌ها را تکمیل کنند.
او افزود: مشکلات اقتصادی باعث شده است بسیاری از این رویدادها نیز کاهش پیدا کنند و در نتیجه یکی دیگر از منابع ایجاد تقاضا برای واحدهای اقامتی از بین برود.
حرمتی ادامه داد: اجرای پروژه‌های عمرانی و صنعتی نیز می‌تواند برای هتل‌ها تقاضا ایجاد کند، زیرا در پروژه‌های مختلف از مطالعات و نقشه‌برداری تا فعالیت‌های فنی و اجرایی، گروه‌هایی از متخصصان و نیروهای اجرایی به خدمات اقامتی و پذیرایی نیاز دارند، اما در شرایط فعلی بسیاری از این عوامل نیز با محدودیت مواجه هستند.
هزینه‌های هتل‌ها افزایش یافته اما درآمدها متناسب با آن نیست
عضو هیئت‌مدیره جامعه هتلداران ایران با اشاره به افزایش هزینه‌های جاری هتل‌ها اظهار کرد: واحدهای اقامتی همزمان با افزایش هزینه حقوق و دستمزد، بیمه، آب، برق، گاز، تجهیزات و نگهداری تأسیسات مواجه هستند و در مقابل، امکان افزایش متناسب درآمد خود را ندارند.
او گفت: حتی در مواردی هزینه‌های مربوط به انرژی به یکی از فشارهای جدی بر هتل‌ها تبدیل شده است. بر اساس فرمول‌هایی که برای هزینه برق اعمال می‌شود، ممکن است هتلی با کاهش مصرف خود مواجه شود اما همچنان با هزینه‌های اضافی مربوط به ترانزیت و سایر موارد روبه‌رو باشد.
حرمتی افزود: این وضعیت باعث شده است بسیاری از هتلداران نسبت به افزایش هزینه‌های انرژی و نحوه محاسبه آن گلایه داشته باشند.
هتل‌ها اتاق را پایین‌تر از نرخ مصوب عرضه می‌کنند
او در پاسخ به پرسشی درباره عرضه اتاق با قیمتی پایین‌تر از نرخ مصوب گفت: این پدیده تنها محدود به یک استان نیست و در شرایط فعلی، هتلداران برای جذب مسافر و جلوگیری از خالی ماندن اتاق‌ها ناچارند قیمت خود را با شرایط بازار و قدرت خرید مشتریان تطبیق دهند.
حرمتی اظهار کرد: وقتی هتلی نرخ مصوب بالاتری دارد اما اتاق خود را با قیمت بسیار پایین‌تر عرضه می‌کند، این تصمیم بر اساس شرایط بازار و عرضه و تقاضا گرفته می‌شود.
او ادامه داد: هتلدار نمی‌تواند اتاقی را که امروز خالی مانده، فردا دوباره بفروشد؛ بنابراین در بسیاری از موارد ترجیح می‌دهد با قیمت پایین‌تر اتاق را به فروش برساند تا بخشی از هزینه‌های خود را جبران کند.
انتقاد از دخالت دولت در نرخ‌گذاری هتل‌ها
عضو هیئت‌مدیره جامعه هتلداران ایران با انتقاد از دستورالعمل جدید نرخ‌گذاری واحدهای اقامتی گفت: دخالت دولت در تعیین نرخ هتل‌ها با واقعیت‌های اقتصادی این صنعت و حتی با سازوکار هتلداری در بسیاری از کشورهای جهان همخوانی ندارد.
حرمتی اظهار کرد: در این دستورالعمل، بهره‌بردار نرخ پیشنهادی خود را ارائه می‌کند، تشکل آن را بررسی می‌کند اما در نهایت تأیید اداره کل نیز لازم است و این مسئله عملاً اختیار بهره‌بردار و تشکل را محدود می‌کند.
او افزود: هتلدار باید بتواند هزینه‌های واقعی خود شامل حقوق، بیمه، آب، برق، گاز، تجهیزات و نگهداری را محاسبه کند و متناسب با شرایط بازار برای خدمات خود نرخ تعیین کند.
حرمتی تأکید کرد: وقتی دولت در تعیین نرخ دخالت می‌کند اما در مقابل، هزینه‌هایی مانند حقوق، انرژی، تجهیزات و سایر هزینه‌های هتل را نیز کنترل نمی‌کند، میان درآمد و هزینه واحد اقامتی فاصله ایجاد می‌شود.
چرا هتلداران نرخ بالاتری دریافت می‌کنند؟
عضو هیئت‌مدیره جامعه هتلداران ایران درباره اینکه چرا برخی هتلداران نرخ‌های بالاتری را برای واحد خود دریافت می‌کنند، گفت: یکی از دلایل این موضوع نگرانی هتلداران از آینده هزینه‌هاست.
او توضیح داد: هتلدار نمی‌داند در ماه‌های آینده هزینه برق، بیمه، حقوق، تجهیزات و سایر هزینه‌هایش تا چه اندازه افزایش پیدا خواهد کرد و آیا در آن زمان اجازه خواهد داشت نرخ خدمات خود را متناسب با تورم افزایش دهد یا خیر؛ بنابراین تلاش می‌کند در زمان دریافت نرخ، افزایش هزینه‌های احتمالی آینده را نیز در نظر بگیرد.
حرمتی افزود: اگر هتلدار اطمینان داشته باشد هر زمان هزینه‌هایش افزایش پیدا کرد می‌تواند متناسب با شرایط بازار نرخ خود را اصلاح کند، دیگر انگیزه‌ای برای دریافت نرخ‌های بالا و نگه داشتن آن به عنوان پشتوانه وجود نخواهد داشت.
نرخ‌گذاری باید در اختیار تشکل و بهره‌بردار باشد
او با تأکید بر ضرورت واگذاری نرخ‌گذاری به بخش خصوصی گفت: هتلداران و تشکل‌های صنفی باید بتوانند متناسب با کیفیت خدمات، شرایط بازار، عرضه و تقاضا و هزینه‌های واقعی، نرخ تعیین کنند.
حرمتی اظهار کرد: کیفیت خدمات در هتل‌ها یکسان نیست و حتی ممکن است دو هتل با تعداد ستاره مشابه، کیفیت خدمات متفاوتی داشته باشند. بنابراین بازار و مسافر باید درباره ارزش خدمات ارائه‌شده تصمیم بگیرد.
او ادامه داد: اگر هتلی خدمات باکیفیت‌تری ارائه می‌دهد، طبیعی است که بتواند نرخ بالاتری داشته باشد و اگر کیفیت خدمات یک واحد پایین‌تر است، بازار آن را مجبور می‌کند نرخ پایین‌تری ارائه کند.
عضو هیئت‌مدیره جامعه هتلداران ایران گفت: هتلدار بخش خصوصی بهتر از هر نهاد دیگری می‌تواند شرایط بازار خود را تشخیص دهد؛ همان‌طور که امروز هتلی ممکن است نرخ مصوب بالایی داشته باشد اما برای جلوگیری از خالی ماندن اتاق، آن را با قیمت بسیار پایین‌تر عرضه کند.
فاصله نرخ هتل‌های ایران با بازار منطقه
حرمتی با اشاره به قیمت خدمات اقامتی در کشورهای منطقه گفت: در شرایط فعلی، نرخ برخی هتل‌های ایران حتی از هزینه واقعی خدماتی که ارائه می‌کنند فاصله زیادی دارد و این موضوع در کنار افزایش هزینه‌های تجهیزات، فشار زیادی به سرمایه‌گذاران و بهره‌برداران وارد کرده است.
او افزود: تجهیزات هتل‌ها با قیمت‌های روز تهیه می‌شوند و هزینه تعمیر، نوسازی و جایگزینی آنها نیز افزایش پیدا کرده است؛ در حالی که درآمد هتل متناسب با این هزینه‌ها رشد نکرده است.
حرمتی تأکید کرد: مسئله اصلی برای افزایش یا کاهش گردشگری، صرفاً نرخ هتل نیست، بلکه عواملی مانند روابط بین‌المللی، شرایط سیاسی، امنیت، وضعیت اقتصادی و ارتباطات دیپلماتیک نقش تعیین‌کننده‌ای در ورود گردشگر دارند.
پیشنهاد نرخ ارزی برای گردشگران خارجی
رئیس جامعه هتلداران خوزستان همچنین پیشنهاد کرد: برای گردشگران خارجی می‌توان سازوکاری برای دریافت نرخ ارزی خدمات هتل‌ها در نظر گرفت تا هتل بتواند هزینه واقعی خدمات خود را از گردشگر خارجی دریافت کند و در عین حال، امکان ارائه خدمات با نرخ مناسب‌تر به گردشگران داخلی فراهم شود.
او گفت: در برخی بخش‌ها مانند درمان و موزه‌ها، تفاوت قیمت برای گردشگران داخلی و خارجی وجود دارد و می‌توان درباره اجرای چنین سازوکاری در صنعت هتلداری نیز بررسی کارشناسی انجام داد.
حرمتی با اشاره به تجربه سال‌های گذشته صنعت هتلداری گفت: یکی از دوره‌هایی که صنعت هتلداری و گردشگری کشور شرایط بهتری داشت، دوره ریاست‌جمهوری آقای خاتمی بود. در آن هشت سال، رشد کیفیت صنعت هتلداری و گردشگری را شاهد بودیم و هتل‌های کشور توانستند گردشگران بیشتری جذب کنند.
او ادامه داد: در آن دوره، حتی هتل‌های ایران نرخ‌های ارزی بالاتری دریافت می‌کردند و با این وجود مشتری و گردشگر داشتند. بنابراین مسئله اصلی گردشگری صرفاً نرخ هتل نیست؛ بلکه عواملی مانند ارتباطات بین‌المللی، روابط دیپلماتیک، شرایط سیاسی و ورود گردشگر خارجی نقش تعیین‌کننده‌ای در رونق این صنعت دارد.
رئیس جامعه هتلداران خوزستان تأکید کرد: اگر شرایط برای ورود گردشگر فراهم باشد، نرخ خدمات هتل به‌تنهایی مانع سفر نخواهد بود و تجربه سال‌های گذشته نیز نشان داده است که با وجود نرخ‌های بالاتر، هتل‌های کشور می‌توانند مشتری داشته باشند.
«هتل‌ها سه سال است فقط چراغ خود را روشن نگه داشته‌اند»
حرمتی در پایان با اشاره به شرایط اقتصادی هتلداران گفت: بسیاری از هتل‌ها در شرایط فعلی سودی از فعالیت خود دریافت نمی‌کنند و صرفاً تلاش می‌کنند حقوق و دستمزد کارکنان، هزینه‌های جاری و نگهداری مجموعه را تأمین کنند.
او اظهار کرد: حتی در مجموعه خود ما، با وجود حدود سه سال فعالیت، عملاً سودی از هتل دریافت نشده و هدف اصلی، روشن نگه داشتن چراغ مجموعه و پرداخت هزینه‌های ضروری بوده است.
رئیس جامعه هتلداران خوزستان تأکید کرد: اگر شرایط سیاسی، اقتصادی و اجتماعی بهبود پیدا کند و سفر دوباره به سبد خانوار بازگردد، ظرفیت‌های هتلداری کشور می‌توانند دوباره فعال شوند؛ اما در شرایط فعلی، اولویت بسیاری از واحدها حفظ تأسیسات و جلوگیری از ورشکستگی است.