امکان واردات برخی وسایل نقلیه و تجهیزات مورد نیاز پروژه‌های گردشگری با معافیت از حقوق ورودی، بار دیگر موضوع نوسازی ناوگان گردشگری را مورد توجه قرار داده است؛ اما استفاده از این امتیاز شرایط و محدودیت‌هایی دارد و به معنای واردات خودرو برای مصرف شخصی نیست.
به گزارش چمدان خبر به نقل از تابناک، مبنای این تسهیلات بند «ب» ماده ۸۳ قانون برنامه هفتم پیشرفت است. بر اساس این بند، برای سرمایه‌گذاران بخش خصوصی و تعاونی که قصد فعالیت در حوزه گردشگری دارند، امکان صدور مجوز واردات کشتی‌های گردشگری، شناورهای تفریحی، وسایل نقلیه و تجهیزات ویژه گردشگری با معافیت از حقوق ورودی فراهم شده است.
مرجع صدور مجوز این واردات، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی است و وسایل واردشده باید دارای پلاک یا نشان ویژه باشند و حداقل ۱۰ سال صرفاً در خدمات گردشگری مورد استفاده قرار گیرند.
این معافیت برای مصرف شخصی نیست
نظارت بر نحوه استفاده از وسایل واردشده و دریافت تضمین‌های لازم بر عهده وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی و با همکاری فراجا و دستگاه‌های نظارتی خواهد بود.
بنابراین این حکم، مسیر عمومی برای واردات خودرو با هدف استفاده شخصی نیست و به سرمایه‌گذاران و فعالان بخش گردشگری برای تأمین تجهیزات و وسایل مورد نیاز خدمات گردشگری اختصاص دارد.
«تعرفه صفر» به چه معناست؟
اصطلاح «تعرفه صفر» بیشتر یک تعبیر رسانه‌ای است. در متن قانون از «معافیت از حقوق ورودی» صحبت شده و این موضوع به معنای حذف تمام هزینه‌های واردات، شماره‌گذاری و سایر هزینه‌های مرتبط نیست.
علی‌اصغر شالبافیان، رئیس مرکز سرمایه‌گذاری و امور اقتصادی وزارت میراث فرهنگی، ناوگان حمل‌ونقل گردشگری را شامل ون، اتوبوس، میدل‌باس و خودروهای دودیفرانسیل آفرود اعلام کرده و تجهیزات تفریحات دریایی و مارینا را نیز در این چارچوب مورد اشاره قرار داده است.
با این حال، در فهرست اعلام‌شده نامی از پیکاپ و کمپر به صورت مشخص دیده نمی‌شود. همچنین صرف قرار گرفتن یک خودرو در گروه دودیفرانسیل یا آفرود، به تنهایی برای استفاده از معافیت کافی نیست و دریافت مجوز و رعایت شرایط استفاده در خدمات گردشگری ضرورت دارد.
جزئیات اجرایی واردات
آیین‌نامه اجرایی بند «ب» ماده ۸۳ قانون برنامه هفتم در ۲۶ اسفند ۱۴۰۳ به تصویب هیئت وزیران رسید و ۲۸ اسفند همان سال ابلاغ شد.
پس از آن، سامانه جامع تجارت امکان ثبت‌سفارش ویژه این بند را ایجاد کرد و دو وضعیت نمایندگی برای سرزمین اصلی و مناطق آزاد و ویژه اقتصادی در نظر گرفته شد.
این رویه تنها برای کدهای تعرفه‌ای مندرج در فایل پیوست قابل استفاده است و در این فهرست، امکان واردات کالای مستعمل و حداکثر سال ساخت مجاز برای هر کد تعرفه مشخص شده است.
این واردات مشمول ممنوعیت‌های گروه‌های کالایی ۲ و ۴ نیست و گمرک نیز دستورالعمل اجرای این سازوکار را به گمرکات ابلاغ کرده است.
ثبت‌سفارش نیز تنها از محل ارز صادرات خود، سپرده خود یا سپرده دیگران امکان‌پذیر است و مسیر بدون انتقال ارز نیز با مجوز سازمان سرمایه‌گذاری و کمک‌های اقتصادی و فنی ایران قابل استفاده خواهد بود.
معافیت برای تجهیز پروژه‌های گردشگری
ثبت‌سفارش این کالاها تنها با نقش بازرگان حقیقی یا حقوقی یا بازرگان مناطق آزاد و ویژه اقتصادی انجام می‌شود.
کالاهای واردشده برای ایجاد، تجهیز، نوسازی و بهره‌برداری پروژه‌های گردشگری از پرداخت حقوق ورودی معاف هستند.
واردات خودروهای مرتبط با گردشگری، از جمله کمپر و پیکاپ، پیش از این نیز در برنامه‌های چهارم و پنجم توسعه مطرح شده بود. سیدرضا صالحی‌امیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، نیز در نشست بررسی چالش‌های واردات اقلام تأسیسات گردشگری بر توسعه ناوگان حمل‌ونقل و اسکان گردشگران تأکید کرده بود.
چرا معافیت ناوگان گردشگری مورد توجه قرار گرفته است؟
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر مشخص می‌شود که وضعیت تعرفه واردات خودرو در بازار عمومی کشور مورد توجه قرار گیرد. مجلس در سال ۱۴۰۴ برای واردات خودروهای نو و کارکرده دو میلیارد دلار اعتبار در نظر گرفت و حقوق ورودی نیز برای خودروها تعیین شد.
در سال ۱۴۰۵ نیز خودروهای برقی و هیبریدی و خودروهای بنزینی مشمول نرخ‌های مختلف حقوق ورودی هستند و هزینه‌هایی مانند استاندارد، عوارض، مالیات و هزینه‌های محیط‌زیستی نیز جداگانه محاسبه می‌شود.
در چنین شرایطی، معافیت از حقوق ورودی برای وسایل نقلیه مورد استفاده در گردشگری می‌تواند تفاوت قابل توجهی با واردات خودرو در بازار عمومی ایجاد کند؛ البته مشروط به اینکه وسیله واردشده واقعاً در چارچوب خدمات گردشگری مورد استفاده قرار گیرد.
ناوگان گردشگری نیازمند نوسازی است
وضعیت ناوگان حمل‌ونقل عمومی یکی از استدلال‌های اصلی در حمایت از نوسازی ناوگان گردشگری است.
از حدود ۱۴ هزار و ۵۰۰ دستگاه اتوبوس فعال بین‌شهری، حدود ۸ هزار و ۶۰۰ دستگاه فرسوده و ۳ هزار دستگاه نیز در آستانه فرسودگی اعلام شده‌اند. در بخش مینی‌بوس‌ها نیز نزدیک به ۹۶ درصد ناوگان فعال از سن فرسودگی عبور کرده است.
ناوگان فرسوده هزینه نگهداری و مصرف سوخت بیشتری دارد و می‌تواند ریسک‌های ایمنی بیشتری ایجاد کند.
از سوی دیگر، پیکاپ و خودروهای دودیفرانسیل در بازار مصرف شخصی نیز کاربرد دارند. به همین دلیل، اجرای شرط پلاک یا نشان ویژه و نظارت ۱۰ ساله بر نحوه استفاده از این خودروها اهمیت زیادی دارد.
وزارت میراث فرهنگی از پیش‌بینی نظارت و دریافت تضمین برای اجرای این شروط خبر داده است، اما جزئیات دقیق سازوکار این تضمین‌ها هنوز به‌صورت کامل تشریح نشده است.
معافیت بدون تقاضا کافی نیست
در شرایطی که گردشگری ورودی با کاهش مواجه شده است، واردات ناوگان جدید تنها در صورتی می‌تواند به نوسازی واقعی این بخش منجر شود که با تقاضای گردشگری و برنامه مشخص برای استفاده از وسایل واردشده همراه باشد.
همزمان، بند «پ» ماده ۵۹ قانون برنامه هفتم نیز مسیر دیگری برای نوسازی ناوگان اتوبوسی ایجاد کرده است. بر اساس این بند، در ازای اسقاط هر اتوبوس و کشنده بالای ۲۵ سال، امکان دریافت مجوز واردات یک دستگاه با سن کمتر از ۱۰ سال برای مالک فراهم می‌شود.
ثبت‌نام این طرح از ۳۱ شهریور آغاز شده و در کنار معافیت‌های مربوط به تجهیزات و وسایل نقلیه گردشگری، مسیر دیگری برای نوسازی ناوگان حمل‌ونقل کشور ایجاد کرده است.
در نهایت، اجرای دقیق شروط قانونی، تعیین روشن وسایل مشمول، نظارت بر نحوه استفاده و وجود تقاضای واقعی در بازار گردشگری، عواملی هستند که مشخص می‌کنند این معافیت تا چه اندازه می‌تواند به نوسازی ناوگان گردشگری کمک کند.