در سالهای اخیر، شیوه معرفی مقاصد گردشگری در جهان تغییرات زیادی کرده است. دیگر تنها تبلیغات رسمی، بروشورهای گردشگری و حضور در نمایشگاههای بینالمللی نمیتوانند تصویر یک کشور را در ذهن گردشگران شکل دهند بلکه تجربه واقعی مسافران، روایتهای شخصی و محتوایی که در شبکههای اجتماعی منتشر میشود، به یکی از مهمترین ابزارهای بازاریابی گردشگری تبدیل شده است.
برای کشوری مانند ایران که بخش مهمی از جذابیت آن در فرهنگ، تاریخ، طبیعت و ارتباط انسانی با مردم محلی نهفته است، تجربه گردشگران خارجی میتواند نقشی فراتر از یک خاطره شخصی داشته باشد و به ابزاری برای معرفی مقصد در بازارهای جهانی تبدیل شود.
روایت مسافران؛ تبلیغی که از دل تجربه شکل میگیرد
یکی از نمونههای قابل توجه استفاده از تجربه گردشگران خارجی، گزارش روزنامه گاردین درباره سفر مخاطبان این رسانه به ایران بود. در این گزارش، گردشگران خارجی تجربههای خود از سفر به شهرها و مناطق مختلف ایران را روایت کردند؛ از قدم زدن در کوچههای تاریخی اصفهان و شیراز تا اقامت در ماسوله، تماشای کویر ورزنه، بازدید از ابیانه، قشم، یزد و دیگر مقاصد گردشگری.
وجه مشترک این روایتها، صرفاً معرفی بناهای تاریخی و جاذبههای طبیعی نبود؛ بلکه تصویری انسانی از ایران ارائه میکرد. گردشگران از مهماننوازی مردم، دعوت به نوشیدن چای در خانههای محلی، غذاهای سنتی، تجربه زندگی روزمره و برخوردهای دوستانهای نوشتند که در سفر با آن مواجه شده بودند.
همین موضوع نشان میدهد که در بازاریابی گردشگری، آنچه بیش از معرفی یک مقصد اهمیت دارد، احساسی است که آن مقصد در ذهن مسافر ایجاد میکند.
تغییر مسیر بازاریابی گردشگری؛ از تبلیغات رسمی تا اعتماد اجتماعی
امروزه بسیاری از گردشگران پیش از انتخاب مقصد، تجربه دیگر مسافران را در شبکههای اجتماعی، یوتیوب، وبلاگهای سفر و پلتفرمهای گردشگری بررسی میکنند.
یک ویدئوی کوتاه از یک گردشگر خارجی که در بازار تبریز قدم میزند، غذای ایرانی امتحان میکند، در روستایی شمالی اقامت دارد یا درباره برخورد مردم ایران صحبت میکند، میتواند برای مخاطبان جهانی اثری متفاوت از یک پیام تبلیغاتی رسمی داشته باشد.
دلیل این موضوع، اعتماد بیشتر مخاطبان به تجربههای شخصی است. گردشگر آینده معمولاً میخواهد بداند «یک مسافر مانند من چه تجربهای داشته است؟» نه اینکه فقط یک مقصد چه ویژگیهایی را در تبلیغات خود معرفی میکند.
ورود اینفلوئنسرهای خارجی؛ نسل جدید سفیران گردشگری
همزمان با گسترش شبکههای اجتماعی، در سالهای اخیر گروهی از تولیدکنندگان محتوای خارجی، سفر به ایران را در قالب ویدئو، عکس و روایتهای شخصی با مخاطبان خود به اشتراک گذاشتهاند.
این افراد شامل سفر بلاگرها، ولاگرهای یوتیوب، عکاسان سفر، تولیدکنندگان محتوای غذا و فعالان حوزه سبک زندگی هستند که با جامعهای از مخاطبان علاقهمند به کشف مقاصد جدید ارتباط دارند.
تفاوت این نسل از معرفیکنندگان گردشگری با رسانههای سنتی در این است که آنها فقط یک گزارش منتشر نمیکنند؛ بلکه مخاطب را در مسیر سفر همراه میکنند.
یک روایت موفق میتواند شامل مراحل مختلفی باشد:
- ایجاد کنجکاوی پیش از سفر؛
- نمایش تجربههای واقعی در زمان حضور در مقصد؛
- باقی ماندن محتوا در فضای دیجیتال و جذب مخاطبان جدید پس از پایان سفر.
به همین دلیل، یک محتوای موفق درباره ایران میتواند ماهها و حتی سالها پس از انتشار، همچنان در معرفی مقصد نقش داشته باشد.
تأثیر اینفلوئنسرها بر تصویر ایران
تصویر یک مقصد گردشگری تنها با جاذبههای آن ساخته نمیشود؛ بلکه عوامل مختلفی مانند امنیت، فرهنگ، سبک زندگی، رفتار مردم و تجربه شخصی مسافران در شکلگیری این تصویر نقش دارند.
اینفلوئنسرهای گردشگری میتوانند با نمایش بخشهایی از زندگی واقعی در ایران، برخی کلیشهها و برداشتهای ناقص را اصلاح کنند و تصویری نزدیکتر به واقعیت از مقصد ارائه دهند.
البته اثرگذاری این افراد به کیفیت و اعتبار محتوای آنها وابسته است. تعداد دنبالکننده بهتنهایی معیار موفقیت نیست؛ بلکه میزان اعتماد مخاطبان، تخصص فرد در حوزه سفر و توانایی او در روایت تجربه اهمیت بیشتری دارد.
آینده گردشگری ایران؛ رقابت بر سر روایتها
در بازار جهانی گردشگری، کشورها فقط با تعداد جاذبههای تاریخی و طبیعی رقابت نمیکنند؛ بلکه با توانایی خود در روایت کردن این جاذبهها نیز رقابت دارند.
ایران از نظر تنوع فرهنگی، تاریخی و طبیعی ظرفیتهای گستردهای برای جذب گردشگر دارد؛ اما این ظرفیت زمانی میتواند به سفرهای بیشتر منجر شود که با روایتهایی معتبر و انسانی به جهان معرفی شود.
در عصر شبکههای اجتماعی، هر گردشگر خارجی میتواند یک رسانه کوچک باشد و هر تجربه مثبت سفر، میتواند انگیزهای برای سفر افراد بیشتری ایجاد کند.
به همین دلیل، استفاده هوشمندانه از تجربه گردشگران و همکاری با تولیدکنندگان محتوای بینالمللی میتواند یکی از مسیرهای مؤثر برای بازتعریف تصویر ایران و تقویت جایگاه کشور در بازار جهانی گردشگری باشد.