برگزاری جشنوارههای بومی و محلی در آذربایجانغربی طی سالهای اخیر از یک رویداد مناسبتی فراتر رفته و به فرصتی برای معرفی ظرفیتهای کشاورزی، فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرهای مختلف استان تبدیل شده است؛ رویدادهایی که در کنار ایجاد فضای شاد و فرهنگی برای مردم، میتوانند مسیر ارتباط مستقیم تولیدکننده با مصرفکننده و گردشگر را هموار کرده و سهمی در رونق اقتصاد محلی داشته باشند.
آذربایجانغربی استانی با تنوع قابل توجه در تولیدات کشاورزی، میراث تاریخی، جاذبههای طبیعی و صنایعدستی است؛ ظرفیتهایی که بخشی از آنها در طول سال در قالب جشنوارههای مختلف به مردم معرفی میشود.
از جشنواره آفتابگردان خوی و بادام قوشچی گرفته تا جشنواره انگور ارومیه، گیلاس اشنویه، گلها، حال خوب دریاچه ارومیه، شمس و مولانا و جشنواره زمستانی تخت سلیمان تکاب، هر یک از این رویدادها حول یکی از داشتههای شاخص یک منطقه شکل گرفتهاند؛ اما وجه مشترک همه آنها را میتوان در معرفی ظرفیتهای بومی، جذب گردشگر و ایجاد فرصت برای عرضه محصولات محلی جستوجو کرد.
در این میان، جشنوارهها زمانی میتوانند اثرگذاری بیشتری داشته باشند که از برگزاری برنامههای فرهنگی و هنری فراتر رفته و به بستری برای حضور تولیدکنندگان، هنرمندان، فعالان گردشگری و صاحبان کسبوکارهای محلی تبدیل شوند؛ موضوعی که در بسیاری از رویدادهای استان با برپایی بازارچهها و غرفههای عرضه محصولات دنبال میشود.
یکی از نمونههای این رویکرد، جشنواره انگور ارومیه است که امسال نهمین دوره آن از ۱۹ تا ۲۹ شهریور ۱۴۰۵ در دهکده ساحلی چیچست برگزار میشود.
جشنواره انگور در دوره گذشته علاوه بر استقبال شهروندان و اجرای برنامههای فرهنگی، هنری و گردشگری، میزبان تعدادی از سفرا و مهمانان خارجی بود؛ اتفاقی که ظرفیت این رویداد را برای معرفی ارومیه فراتر از یک جشنواره محلی نشان داد.
حضور مهمانان داخلی و خارجی در چنین رویدادهایی این فرصت را ایجاد میکند که یک محصول بومی، تنها بهعنوان یک کالای مصرفی دیده نشود، بلکه بهانهای برای معرفی هویت، فرهنگ، تاریخ، جاذبههای گردشگری و سبک زندگی مردم یک شهر باشد.
ارومیه نیز با پیشینه تاریخی چند هزار ساله و برخورداری از ظرفیتهای متنوع کشاورزی، طبیعی، فرهنگی و گردشگری، میتواند از چنین رویدادهایی برای معرفی گستردهتر خود بهره بگیرد؛ اما این ظرفیت تنها مختص مرکز استان نیست.
چهارمین جشنواره ملی بادام شهر قوشچی نیز نمونهای دیگر از تلاش برای پیوند میان یک محصول کشاورزی و ظرفیتهای اقتصادی و گردشگری منطقه بود. در این جشنواره، علاوه بر معرفی محصول بادام، بخشهایی مانند بازارچه عرضه محصولات کشاورزی و دامداری بومی، صنایعدستی، موزه و جاذبههای فرهنگی و گردشگری نیز در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفت؛ برگزاری چنین رویدادهایی نشان میدهد که یک محصول میتواند نقطه شروع روایت یک منطقه باشد؛ روایتی که از باغ و مزرعه آغاز میشود و به غذا، سوغات، صنایعدستی، فرهنگ و جاذبههای گردشگری میرسد.
برگزاری جشنوارهها به افزایش ارزش اقتصادی محلی کمک میکند
فرماندار شهرستان ارومیه در چهارمین جشنواره ملی بادام قوشچی، معرفی ظرفیتهای بومی و استفاده هدفمند از توانمندیهای منطقه را زمینهساز رونق اقتصادی، ایجاد اشتغال و توسعه گردشگری دانسته و بر ضرورت حمایت از تولیدکنندگان و توسعه صنایع تبدیلی و فرآوری محصولات کشاورزی تأکید کرده است.
قهرمان عیوضلو همچنین بر ایجاد ارزش افزوده برای تولیدات منطقه تأکید کرد و گفت: ارزش افزوده یکی از حلقههای مهم در تبدیل ظرفیتهای کشاورزی به فرصت اقتصادی است.
وی ادامه داد: در واقع، برگزاری جشنوارهها اگر بتواند از مرحله عرضه مستقیم محصول عبور کرده و به معرفی فرآوردهها، صنایع تبدیلی، سوغات و خدمات گردشگری منطقه منجر شود، میتواند به افزایش ارزش اقتصادی یک محصول و ایجاد درآمد برای گروههای بیشتری از جامعه محلی کمک کند.
باید زمینه بهرهوری و ارزشآفرینی ظرفیتهای آذربایجانغربی فراهم شود
استاندار آذربایجانغربی نیز بر ضرورت تغییر نگاه به ظرفیتها و معرفی پتانسیلهای استان تأکید دارد.
رضا رحمانی با اشاره به ظرفیتهای گسترده طبیعی، تاریخی، گردشگری، مرزی، معدنی و صنایعدستی استان، معتقد است این ظرفیتها هنوز به شکل کامل شناخته نشدهاند و باید زمینه بهرهوری و ارزشآفرینی از آنها فراهم شود.
وی همچنین استفاده از ظرفیت تشکلهای مردمی، فعال شدن بازارچههای صنایعدستی و اصلاح رویکردهای موجود را از ضرورتهای ایجاد ارزش اقتصادی دانسته و بر معرفی ظرفیتهای فرهنگی، هنری و گردشگری استان در سطح ملی و بینالمللی تأکید کرده است.
جشنوارهها ابزاری برای جذب گردشگر
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی آذربایجانغربی نیز برگزاری جشنواره و چنین رویدادهایی را یکی از ابزارهای جذب گردشگر دانست و با اشاره به تأثیر جشنوارهها در معرفی ظرفیتهای گردشگری استان اظهار کرد: این رویدادها با هدف معرفی ظرفیتهای گردشگری و حمایت از هنرمندان بومی برگزار میشوند و فرصتی برای پیوند میان طبیعت و فرهنگ فراهم میکنند.
مرتضی صفری در گفت و گو با ایسنا با بیان اینکه در حاشیه جشنوارهها غرفههای صنایعدستی، سوغات و غذاهای محلی برپا میشود، افزود: این بخشها میتوانند زمینه عرضه مستقیم تولیدات بومی و کمک به اقتصاد محلی را فراهم کنند.
وی برگزاری جشنوارهها را یکی از راههای جذب گردشگر عنوان کرد و گفت: گردشگری یکی از صنایع استراتژیک و درآمدزا است و با برگزاری چنین رویدادهایی و سرمایهگذاری در این حوزه، میتوان به دنبال ایجاد زنجیره ارزش در اقتصاد استان بود.
به گفته وی، نتیجه مستقیم این رویکرد میتواند اشتغالزایی و افزایش درآمد خانوادههای هنرمند و فعالان حوزه گردشگری در آذربایجانغربی باشد.
در میان هیاهوی جشنوارهها، غرفههای کوچک تولیدکنندگان محلی شاید یکی از مهمترین بخشهای این رویدادها باشند؛ جایی که محصولی که معمولاً در بازارهای محدود عرضه میشود، در معرض دید هزاران بازدیدکننده قرار میگیرد.
جشنوارهها فرصتی است تا محصول را مستقیم معرفی کنیم
یکی از غرفهداران حاضر در یکی از جشنوارههای بادام به ایسنا گفت: برای تولیدکننده محلی، پیدا کردن بازار فروش همیشه آسان نیست. جشنوارهها فرصتی است که محصول را مستقیم به مردم و گردشگران معرفی کنیم.
وی ادامه داد: بسیاری از بازدیدکنندگان ابتدا برای تماشا میآیند، اما وقتی با محصول و نحوه تولید آن آشنا میشوند، برای خرید یا پیدا کردن راه ارتباطی با تولیدکننده هم علاقه نشان میدهند.
این تولیدکننده گفت: استمرار چنین برنامههایی میتواند به شناخته شدن برندهای محلی کمک کند و اگر معرفی محصولات فقط به زمان جشنواره محدود نشود و بعد از آن هم پیگیری و حمایت وجود داشته باشد، میتواند برای تولیدکننده بازار جدید ایجاد کند.
یکی از شهروندان حاضر در جشنواره نیز با اشاره به جذابیت غرفههای عرضه محصولات بومی به ایسنا گفت: جشنواره فقط برنامه موسیقی و سرگرمی نیست؛ وقتی محصولات و غذاهای محلی شهرها را میبینیم، با تولیداتی آشنا میشویم که شاید قبلاً آنها را نمیشناختیم. برای مهمانان و گردشگران هم این غرفهها میتواند بخشی از خاطره سفر باشد.
به گزارش ایسنا، تجربه جشنوارههای مختلف در آذربایجانغربی نشان میدهد که ظرفیت اصلی این رویدادها تنها در تعداد بازدیدکنندگان خلاصه نمیشود. یک جشنواره موفق میتواند چند هدف را همزمان دنبال کند؛ معرفی محصول، ایجاد بازار فروش، معرفی جاذبههای گردشگری، حمایت از هنرمندان، معرفی غذا و سوغات و در نهایت ایجاد تصویری ماندگار از یک شهر یا منطقه.
در چنین شرایطی، انگور برای ارومیه، بادام برای قوشچی، گیلاس برای اشنویه یا آفتابگردان برای خوی صرفاً یک محصول کشاورزی نیستند؛ هر کدام میتوانند به بخشی از هویت گردشگری آن منطقه تبدیل شوند، مشروط بر اینکه برنامهریزی برای برگزاری جشنوارهها به معرفی همه ظرفیتهای پیرامونی یک محصول نیز منجر شود.
از سوی دیگر، حضور مهمانان خارجی در جشنواره انگور ارومیه نشان داد که این رویدادها در صورت برنامهریزی هدفمند، قابلیت تبدیل شدن به ابزار دیپلماسی فرهنگی و گردشگری را نیز دارند؛ چرا که مهمانی که برای یک جشنواره وارد شهر میشود، میتواند با تاریخ، غذا، صنایعدستی، طبیعت و سایر جاذبههای مقصد نیز آشنا شود.
ثبت و معرفی برندهای محلی، ایجاد بستر فروش آنلاین، اتصال تولیدکنندگان به بازارهای بزرگتر، تقویت صنایع تبدیلی، برنامهریزی برای تورهای گردشگری مرتبط با جشنواره و معرفی جاذبههای همان منطقه میتواند دستاوردهای یک رویداد چندروزه را به فرصتهای اقتصادی بلندمدت تبدیل کند.
آذربایجانغربی به واسطه تنوع محصولات کشاورزی، میراث تاریخی، طبیعت، صنایعدستی و موقعیت جغرافیایی خود، ظرفیت آن را دارد که تقویم جشنوارههایش را به بخشی از تقویم گردشگری کشور تبدیل کند؛ تقویمی که در آن هر شهر با یک محصول، روایت یا جاذبه شناخته شود.
در این نگاه، جشنواره پایان کار نیست؛ نقطه شروعی برای دیدهشدن یک شهر است.
اگر این رویدادها بتوانند گردشگر را به خرید محصول بومی، بازدید از جاذبههای منطقه و آشنایی با فرهنگ مردم محلی ترغیب کنند، جشنواره از یک برنامه مناسبتی به یک ابزار واقعی برای گردشگری و اقتصاد محلی تبدیل خواهد شد؛ ظرفیتی که آذربایجانغربی با تنوع کمنظیرش میتواند بیش از گذشته از آن بهره بگیرد.