سید حبیب قاآنی/ مدیر مسئول
روز جهانی فولکلور فرصتی است برای یادآوری این حقیقت که گردشگری فقط دیدن بناها و جاذبههای تاریخی نیست گاهی یک قصه، یک آیین، یک موسیقی محلی، یک غذای بومی یا حتی شیوه زندگی مردم یک منطقه میتواند به مقصدی برای سفر تبدیل شود.
ایران با تنوع کمنظیر قومی و فرهنگی، یکی از غنیترین مجموعههای میراث ناملموس را در اختیار دارد از آیینها و جشنهای بومی گرفته تا موسیقی، زبانها و گویشها، پوشش، غذاهای محلی، صنایعدستی، افسانهها و روایتهایی که نسل به نسل منتقل شدهاند. این تنوع فرهنگی میتواند یکی از مهمترین ظرفیتهای ایران برای توسعه گردشگری فرهنگی و جذب گردشگران داخلی و خارجی باشد.
امروزه گردشگر بیش از گذشته به دنبال تجربهای متفاوت و اصیل است. او تنها نمیخواهد یک بنا را ببیند؛ میخواهد با فرهنگ مردم مقصد ارتباط برقرار کند، غذای محلی را تجربه کند، در یک آیین سنتی حضور داشته باشد، داستانهای یک منطقه را بشنود و برای مدتی کوتاه، بخشی از سبک زندگی جامعه محلی را تجربه کند. همین تغییر نگاه، فرصتی مهم برای گردشگری ایران ایجاد کرده است.
از این منظر، فولکلور میتواند به هویتبخشی به مقاصد گردشگری کمک کند. بسیاری از شهرها و روستاهای ایران دارای ظرفیتهای فرهنگی منحصربهفردی هستند که هنوز به شکل حرفهای معرفی و تجاریسازی نشدهاند. برگزاری رویدادهای فرهنگی، طراحی تورهای موضوعی، توسعه اقامتگاههای بومگردی، معرفی غذاهای محلی و ایجاد تجربههای مشارکتی میتواند این میراث فرهنگی را به بخشی از زنجیره ارزش گردشگری تبدیل کند.
البته بهرهگیری از فولکلور در گردشگری نباید به معنای تبدیل فرهنگ بومی به یک محصول صرفاً تجاری باشد. مشارکت جوامع محلی، حفظ اصالت فرهنگی و برخورد مسئولانه با میراث ناملموس باید در مرکز این رویکرد قرار گیرد. زمانی که مردم محلی خود را صاحب و روایتگر فرهنگشان بدانند، گردشگری میتواند علاوه بر ایجاد درآمد، به حفظ و انتقال این میراث نیز کمک کند.
برای ایران، ظرفیت فولکلور حتی میتواند در بازاریابی گردشگری بینالمللی نیز نقش مهمی داشته باشد. روایتهای بومی، آیینهای متفاوت و سبک زندگی جوامع محلی، عناصری هستند که میتوانند تصویری متفاوت و متمایز از ایران به گردشگران جهان ارائه کنند؛ تصویری که فراتر از جاذبههای شناختهشده تاریخی و شهری است.
روز جهانی فولکلور در واقع یادآور یک فرصت بزرگ برای صنعت گردشگری است: فرهنگهای محلی اگر درست روایت و معرفی شوند، میتوانند به مقصد گردشگری تبدیل شوند. حفظ این میراث، نه فقط وظیفه فرهنگی، بلکه میتواند بخشی از راهبرد توسعه اقتصادی جوامع محلی و صنعت گردشگری ایران باشد.
در نهایت شاید یکی از مهمترین مسیرهای آینده گردشگری ایران، سفر برای تجربه زندگی و فرهنگ مردم باشد؛ سفری که در آن گردشگر فقط یک تماشاگر نیست، بلکه برای مدتی با قصه، موسیقی، غذا، آیین و سبک زندگی یک سرزمین همراه میشود.