دبیر جامعه بومگردی کشور و رئیس جامعه بومگردی مازندران، با اشاره به شرایط دشوار حاکم بر صنعت گردشگری و اقامتگاههای بومگردی گفت: وضعیت بومگردیها در کشور و بهویژه مازندران مساعد نیست و مجموعهای از مشکلات اقتصادی، افزایش هزینهها، کاهش سفر و دشواریهای اداری، توان فعالیت بسیاری از اقامتگاهها را کاهش داده است.
روح الله فرقانی در گفتوگو با چمدان خبر با بیان اینکه بسیاری از بومگردیهای مازندران در سال جاری با کاهش جدی مسافر مواجه بودهاند، اظهار کرد: در استان مازندران حدود ۵۰۰ تا ۵۴۰ اقامتگاه بومگردی وجود دارد، اما در حال حاضر بهطور عملی تنها حدود ۲۰۰ واحد فعالیت جدی دارند و بخش قابل توجهی از مجموعهها به دلیل شرایط موجود، فعالیت خود را متوقف یا بسیار محدود کردهاند.
کاهش سفر؛ بومگردیها دیگر توان سفر کردن هم ندارند
رئیس جامعه بومگردی مازندران با اشاره به عوامل مؤثر بر کاهش سفر اظهار کرد: در سالهای گذشته فعالان گردشگری انتظار داشتند تابستان بتواند بخشی از رکود ماههای گذشته را جبران کند، اما امسال عواملی مانند شرایط اقتصادی، افزایش هزینههای خانوار، برگزاری امتحانات نهایی، کنکور و به تعویق افتادن برخی آزمونها نیز بر الگوی سفر تأثیر گذاشت.
فرقانی افزود: شرایط به جایی رسیده است که حتی خود فعالان گردشگری نیز توان سفر کردن ندارند. وقتی درآمد خانوارها متناسب با افزایش هزینهها رشد نکرده و هزینه اقامت، حملونقل و سایر خدمات بالا رفته است، طبیعی است که سفر از سبد هزینه بسیاری از خانوادهها حذف یا محدود شود و نخستین آسیب آن نیز متوجه تأسیسات گردشگری خواهد بود.
بیش از نیمی از بومگردیها عملاً غیرفعال شدهاند
دبیر جامعه بومگردی کشور با اشاره به وضعیت اقامتگاههای بومگردی مازندران گفت: در این استان حدود ۵۰۰ تا ۵۴۰ بومگردی داریم، اما امروز اگر بخواهیم واقعبینانه صحبت کنیم، تعداد واحدهایی که به شکل فعال کار میکنند به حدود ۲۰۰ مجموعه رسیده است. بخشی از این مجموعهها نتوانستهاند با شرایط موجود ادامه دهند و حتی برخی از آنها در تأمین تجهیزات و حفظ کیفیت خدمات با مشکل مواجه شدهاند.
وی ادامه داد: یکی از دلایل این وضعیت، نرسیدن تسهیلات مناسب به بومگردیهاست. بسیاری از واحدها برای ارتقای کیفیت خدمات، تجهیز مجموعه و ادامه فعالیت به منابع مالی نیاز دارند، اما در تخصیص تسهیلات، بومگردیها سهم مناسبی دریافت نکردهاند و همین مسئله باعث شده برخی مجموعهها عملاً امکان ادامه مسیر را از دست بدهند.
تسهیلات به جای بومگردیها به بخشهای دیگر رسید
فرقانی با انتقاد از نحوه توزیع منابع حمایتی در حوزه گردشگری گفت: در مازندران بخش قابل توجهی از منابع، بهویژه در قالب برخی تسهیلات، به حوزه دیگری اختصاص پیدا کرده است؛ در حالی که صنایع دستی و بومگردی دو حوزه جدا از هم نیستند و رونق صنایع دستی نیز تا حد زیادی به حضور گردشگر وابسته است.
وی افزود: بارها گفتهایم بومگردیها ویترین صنایع دستی مناطق هستند. وقتی گردشگر وارد یک اقامتگاه میشود، میتواند با صنایع دستی، غذاهای محلی و فرهنگ منطقه آشنا شود و خرید کند. بنابراین اگر بومگردیها توان فعالیت و سرمایهگذاری برای ارتقای خدمات را نداشته باشند، زنجیرهای از کسبوکارهای وابسته به گردشگری نیز آسیب خواهد دید.
افزایش ۸ تا ۱۰ برابری هزینه انرژی
رئیس جامعه بومگردی مازندران یکی از مهمترین مشکلات فعالان این بخش را افزایش شدید هزینه حاملهای انرژی دانست و گفت: قبض آب، برق و گاز بسیاری از واحدهای بومگردی در برخی موارد هشت تا ۱۰ برابر افزایش پیدا کرده است. این افزایش هزینه در شرایطی اتفاق افتاده که تعداد مسافران و درآمد اقامتگاهها کاهش یافته و همین موضوع فشار بسیار سنگینی بر فعالان وارد کرده است.
وی ادامه داد: در جریان جنگ ۱۲ روزه و پس از آن نیز بسیاری از واحدهای بومگردی در مازندران بهصورت رایگان میزبان مسافران و مهمانان بودند، اما پس از آن با قبضهای چندمیلیونی مواجه شدند. در چنین شرایطی، فعال گردشگری نمیداند هزینههای جاری خود را چگونه تأمین کند؛ از یک طرف درآمد کاهش یافته و از طرف دیگر هزینههای ثابت چند برابر شده است.
گاز مایع، نفت سفید و گازوئیل؛ مشکلات بومگردیهای خارج از بافت
فرقانی با اشاره به مشکلات تأمین سوخت در بومگردیهای خارج از بافت روستاها اظهار کرد: برخی از اقامتگاههای مازندران در مناطق ییلاقی و خارج از بافت قرار دارند و برای تأمین انرژی با مشکلات جدی مواجه هستند. سهمیه سوخت به شکل مطلوب در اختیار این واحدها قرار نمیگیرد و فعالان ناچارند سوخت را با قیمتهای بسیار بالاتر تهیه کنند.
وی افزود: گاز مایع نیز بهشدت گران و کمیاب شده است و قیمت هر کپسول برای برخی واحدها به حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ هزار تومان رسیده است. در کنار آن، تأمین نفت سفید و گازوئیل نیز مشکلات خاص خود را دارد و این هزینهها برای اقامتگاههایی که مسافر ندارند، فشار مضاعفی ایجاد میکند.
حتی تأمین آرد برای نان محلی هم به مشکل تبدیل شده است
دبیر جامعه بومگردی کشور با اشاره به اهمیت غذاهای محلی در تجربه اقامت در بومگردیها گفت: یکی از بخشهای اصلی فعالیت بومگردی، ارائه غذا و نان محلی است. نمیتوان از یک اقامتگاه بومگردی انتظار داشت که برای مهمان خود همان خدماتی را ارائه کند که یک واحد شهری ارائه میدهد؛ بخشی از جذابیت بومگردی به همین غذاها و شیوه زندگی محلی وابسته است.
فرقانی ادامه داد: با این حال حتی در تأمین موادی مانند آرد نیز مشکلاتی وجود دارد. وقتی یک کیسه آرد با قیمتهای بسیار بالا تهیه میشود، هزینه تمامشده نان و غذای محلی نیز افزایش پیدا میکند و در نهایت یا قیمت خدمات بالا میرود یا سود فعال بومگردی کاهش پیدا میکند؛ در حالی که هر دو حالت برای مجموعهای که با کاهش مسافر مواجه است، مشکلساز خواهد بود.
هزینه تمدید مجوز ۷۵ برابر شده است
رئیس جامعه بومگردی مازندران همچنین از افزایش شدید هزینههای مرتبط با تمدید مجوزها انتقاد کرد و گفت: یکی از مشکلاتی که فعالان با آن مواجه هستند، افزایش هزینههای اداری است. برای نمونه، هزینه یک تمبر که حدود ۱۰ هزار تومان بود، به حدود ۷۵۰ هزار تومان رسیده است؛ یعنی افزایش ۷۵ برابری.
وی افزود: این افزایش هزینه در شرایطی اتفاق افتاده که فعال بومگردی با افزایش هزینه انرژی، کاهش مسافر و مشکلات اقتصادی مواجه است. سؤال ما این است که این نوع افزایش هزینهها چگونه با سیاست حمایت از گردشگری سازگار است؟ وقتی قرار است از یک صنعت حمایت شود، باید در هزینههای جانبی نیز این شرایط در نظر گرفته شود.
سختگیری در تمدید مجوزها؛ چالش تازه بومگردیها
فرقانی یکی دیگر از مشکلات جدی بومگردیها را فرآیند تمدید مجوزها عنوان کرد و گفت: در استان مازندران فعالان با چالشهای زیادی در زمینه تمدید مجوز مواجه هستند. پروندههایی که سالها قبل مجوز گرفتهاند، امروز با ضوابط و ایرادهای جدید مواجه میشوند و این موضوع فرآیند تمدید را برای فعالان بسیار دشوار کرده است.
وی ادامه داد: یکی از مشکلات، آموزش ناکافی کارشناسان در برخی شهرستانهاست. به دلیل کمبود نیروی انسانی و جابهجایی مداوم نیروها، برخی کارشناسان با سامانهها، ضوابط و فرآیندهای صدور و تمدید مجوز به اندازه کافی آشنا نیستند. حتی ممکن است یک پرونده چندین بار میان شهرستان و متقاضی رفت و برگشت داشته باشد و همین مسئله زمان و هزینه زیادی به فعال گردشگری تحمیل میکند.
جامعه بومگردی آماده آموزش رایگان کارشناسان است
دبیر جامعه بومگردی کشور با بیان اینکه فعالان بومگردی صرفاً به دنبال دریافت حمایت مالی نیستند، اظهار کرد: ما بارها اعلام کردهایم که جامعه بومگردی از ظرفیت کارشناسی بسیار خوبی برخوردار است و آمادگی دارد حتی بهصورت رایگان، کارشناسان ادارات شهرستانها را با مسائل مربوط به بومگردی، تمدید مجوزها و چالشهای این حوزه آشنا کند.
فرقانی افزود: ما توقع نداریم برای بومگردیها وامهای چند میلیاردی در نظر گرفته شود. گاهی تنها کافی است یک مشکل اداری برطرف شود، یک کارشناس آموزش ببیند یا فرآیند صدور و تمدید مجوز تسهیل شود. اگر همین مسائل حل شود، بخش مهمی از مشکلات فعالان کاهش پیدا میکند.
مدارس رقیب بومگردیها نیستند؛ مشکل کمبود ظرفیت اقامتی داریم
رئیس جامعه بومگردی مازندران درباره پیشنهاد برخی فعالان گردشگری برای جلوگیری از اسکان مسافران در مدارس در شهریورماه گفت: در این موضوع باید واقعبین بود. در مازندران تعداد گردشگران و مسافران بسیار زیاد است و ظرفیت رسمی اقامتی استان به اندازه این حجم از تقاضا نیست.
وی توضیح داد: ما در مازندران حدود سه هزار و ۷۰۰ روستا داریم، اما تعداد بومگردیها حدود ۵۰۰ واحد است. از سوی دیگر تعداد هتلها نیز پاسخگوی حجم عظیم ورودی مسافر نیست. بنابراین وقتی آخر هفتهها میلیونها نفر وارد استان میشوند، نمیتوان انتظار داشت تمام این مسافران صرفاً در هتل و بومگردی اقامت کنند.
فرقانی افزود: مسئله اصلی این است که باید ظرفیت اقامتگاههای رسمی را افزایش دهیم و برای توسعه بومگردی در روستاها برنامه داشته باشیم. وقتی ظرفیت کافی وجود ندارد، بخشی از مسافران به خانههای شخصی، مدارس، مساجد، کمپهای جنگلی و سایر فضاهای غیررسمی میروند که هر کدام میتوانند آسیبها و تبعات خاص خود را داشته باشند.
بومگردیها تابآوری بیشتری دارند، اما این تابآوری نامحدود نیست
دبیر جامعه بومگردی کشور در پاسخ به این پرسش که تابآوری بومگردیها تا چه زمانی ادامه خواهد داشت، گفت: بومگردیها نسبت به برخی تأسیسات گردشگری مانند هتلها تابآوری بیشتری دارند، چرا که معمولاً ساختار خانوادگی دارند و هزینههای نیروی انسانی آنها کمتر است؛ اما این به معنای نامحدود بودن توان آنها نیست.
وی تأکید کرد: فعالان بومگردی امروز بیش از هر چیز انتظار دارند مشکلاتی که هزینه زیادی برای دولت ندارد، حل شود. ما مسافر ایجاد نمیکنیم و نمیتوانیم شرایط اقتصادی مردم را تغییر دهیم، اما میتوانیم انتظار داشته باشیم فرآیندهای اداری تسهیل شود، کارشناسان آموزش ببینند، سوخت و انرژی با شرایط واقعی این واحدها تأمین شود و حمایتهای قانونی به شکل مؤثر اجرا شود.
مازندران با وجود ظرفیت بالا، هنوز با کمبود اقامتگاه مواجه است
فرقانی با اشاره به ظرفیت بالای گردشگری روستایی در مازندران گفت: این استان حدود سه هزار و ۷۰۰ روستا دارد و اگر حتی در هر روستا یک بومگردی فعال وجود داشته باشد، ظرفیت بزرگی برای توسعه گردشگری روستایی ایجاد خواهد شد. در حال حاضر با وجود حدود ۵۰۰ بومگردی، همچنان با کمبود ظرفیت اقامتی مواجه هستیم.
وی افزود: همه مسافران نیز لزوماً برای اقامت به هتلهای بزرگ مراجعه نمیکنند. بسیاری از گردشگران به دنبال تجربه زندگی روستایی، غذاهای محلی، طبیعت و فرهنگ منطقه هستند و بومگردی دقیقاً میتواند این نیاز را پاسخ دهد. بنابراین توسعه اصولی بومگردی نهتنها به ضرر سایر تأسیسات گردشگری نیست، بلکه میتواند مکمل آنها باشد.
«ما قانعترین بخش گردشگری هستیم»
رئیس جامعه بومگردی مازندران در پایان گفت: ما از دولت انتظار نداریم همه مشکلات ما را حل کند یا منابع مالی بسیار بزرگی در اختیارمان قرار دهد. بومگردیها شاید قانعترین بخش گردشگری باشند و درخواستشان این است که در شرایط فعلی، حداقل موانع موجود بر سر راه فعالیتشان برطرف شود.
فرقانی خاطرنشان کرد: اگر آموزش کارشناسان، فرآیند تمدید مجوزها، تأمین انرژی و سوخت و سایر مشکلات اجرایی سامان پیدا کند، فعالان بومگردی میتوانند بخش بزرگی از مسیر را خودشان طی کنند. جامعه بومگردی نیز آمادگی دارد برای آموزش کارشناسان و کاهش چالشهای اجرایی با دستگاههای مسئول همکاری کند.