رئیس انجمن حرفهای راهنمایان گردشگری یزد ضمن تأکید بر این که تفاوت راهنمایان رسمی با افراد فاقد مجوز تنها به داشتن کارت شناسایی محدود نمیشود، گفت: این افراد تهدیدی برای امنیت سفر، اعتبار و اقتصاد گردشگری استان و هویت فرهنگی شهر جهانی یزد هستند.
مسافرت یکی از ویژگیهای بارز و محبوب در زندگی مردم ایران است و بسیاری از خانوادهها به دلایل گوناگون ترجیح میدهند که برنامهریزی سفرهای خود را به عهده تورها و راهنمایان گردشگران بسپارند.
اگرچه تعداد تورهای مجاز و معتبر کم نیست اما ناآگاهی برخی افراد باعث میشود که امنیت و جان خود را در دست کسانی قرار دهند که نه تنها آموزش کافی ندیدهاند، بلکه اطلاعات لازم درباره تاریخ و فرهنگ اماکن را نیز ندارند؛ مسافرانی که تنها به واسطه چند ویدیوی جذاب در فضای مجازی، به این افراد اعتماد کرده و با آنها همراه میشوند.
طی سالهای اخیر، مسئله فعالیت افرادی که بدون مجوز در عرصه راهنمایی گردشگری فعالیت میکنند، همواره یکی از دغدغههای جدی فعالان این حوزه بوده و در حال حاضر نیز اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
به گفته کارشناسان، این موضوع نه تنها کیفیت خدمات گردشگری را کاهش میدهد بلکه میتواند امنیت گردشگران، اعتبار مقصد و حفظ میراث فرهنگی را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
همه این موارد بیانگر این است که چالش مذکور توجه بیشتر مسئولان را میطلبد تا با از وقوع بسیاری از رخدادهای ناگوار در این حوزه جلوگیری کنند.
ساناز شاهخواجه، رئیس انجمن حرفهای راهنمایان گردشگری یزد در گفتوگو با ایسنا ضمن بیان این که راهنمایان گردشگری، سفیران فرهنگی هر مقصد هستند که نقش مهمی در شکلگیری ذهنیت گردشگران نسبت به تاریخ، فرهنگ، آداب و رسوم و سبک زندگی مردم دارند، اظهار کرد: در بسیاری از موارد، نخستین و ماندگارترین تصویری که گردشگر از یک شهر یا کشور در ذهن خود ثبت میکند، از طریق اطلاعات و رفتار راهنمای گردشگری شکل میگیرد.
وی با تاکید بر این که در شهری تاریخی و جهانی مانند یزد، گردشگری باید بر پایه تخصص، مسئولیتپذیری و قانونمداری استوار باشد، افزود: به همین دلیل سپردن این مسئولیت به افراد فاقد تخصص و مجوز، علاوه بر خدشهدار کردن اصالت اطلاعات، اعتبار مقصد گردشگری را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
کارت شناسایی راهنمایان؛ نمادی از مسئولیتپذیری
شاهخواجه، فعالیت افراد غیرمجاز و فاقد صلاحیت در حوزه گردشگری بهویژه در بافتهای تاریخی، اماکن گردشگری و سفرهای گروهی، تهدیدی جدی برای امنیت گردشگران، کیفیت خدمات و اعتبار گردشگری است، تاکید کرد: تفاوت میان یک راهنمای گردشگری رسمی و فردی که بدون مجوز در این حوزه فعالیت میکند، صرفاً در داشتن یا نداشتن کارت شناسایی خلاصه نمیشود، بلکه این تفاوت در دانش تخصصی، تعهد حرفهای، مسئولیتپذیری و پاسخگویی قانونی معنا پیدا میکند.
این مسئول با اشاره به این که راهنمایان رسمی پس از گذراندن دورههای تخصصی و طی کردن مراحل قانونی و نظارتی موفق به اخذ مجوز فعالیت میشوند، تصریح کرد: این افراد در حوزههای مانند تاریخ، معماری، مردمشناسی، طبیعتگردی، اصول هدایت تور، ارتباط با گردشگر، مدیریت گروه، مدیریت بحران، کمکهای اولیه و ارزیابی مخاطرات آموزش میبینند.
وی در اینباره اضافه کرد: از همین رو، حضور آنان در تورها و برنامههای گردشگری به طور مستقیم با ارتقای کیفیت خدمات، افزایش امنیت سفر و ارائه اطلاعات درست و مستند به گردشگران ارتباط دارد.
رئیس انجمن حرفهای راهنمایان گردشگری استان با بیان این که راهنمایان رسمی تنها وظیفه معرفی جاذبهها را بر عهده ندارند، ذکر کرد: این افراد با اصول اخلاق حرفهای، نحوه تعامل با گردشگران، احترام به فرهنگ و باورهای جوامع محلی، حفاظت از محیط زیست و میراث فرهنگی و ارائه اطلاعات مستند آشنا بوده و همواره تلاش میکنند ضمن حفظ منافع گردشگران، از ارزشهای فرهنگی و تاریخی مقصد نیز صیانت کنند.
شاهخواجه همچنین به نقش پررنگ راهنمایان گردشگری در حفاظت از بافت تاریخی یزد که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است، اشاره و اظهار کرد: راهنمایان دارای مجوز، گردشگران را نسبت به قوانین بازدید از بناهای تاریخی، رعایت حریم آثار، خودداری از آسیب رساندن به بناها، حفظ پاکیزگی محیط و احترام به اماکن مذهبی و فرهنگی آگاه میکنند.
تحریف روایت؛ تهدیدی برای هویت تاریخی یزد
وی یکی از مهمترین آسیبهای ناشی از فعالیت افراد غیرمجاز را ارائه روایتهای نادرست، غیرمستند و گاه تحریف شده از تاریخ و فرهنگ یزد عنوان کرد و متذکر شد: این مسئله در شهری مانند یزد با جایگاه تاریخی و ثبت جهانی آن اهمیتی دوچندان دارد، چراکه روایتگری غیرتخصصی میتواند به هویت فرهنگی و تاریخی شهر آسیب وارد کرده و تصویر نادرستی از یزد در ذهن گردشگران داخلی و خارجی بر جای بگذارد.
شاهخواجه با بیان این که معرفی صحیح ارزشهای جهانی بافت تاریخی یزد، ویژگیهای معماری، نظام زندگی در بافت و اهمیت حفاظت از این میراث ارزشمند، نیازمند دانش تخصصی است، هشدار داد: روایتهای غیرکارشناسی میتواند درک نادرستی از این میراث جهانی در ذهن گردشگران ایجاد کند.
این مسئول با تاکید بر این نکته که ضرورت استفاده از راهنمایان رسمی تنها به بازدید از بافت تاریخی محدود نمیشود، گفت: در تورهای بروناستانی، طبیعتگردی، کویرنوردی و برنامههای فرهنگی نیز حضور راهنمای دارای کارت معتبر نقش مهمی در مدیریت صحیح سفر، پیشگیری از مخاطرات احتمالی، تصمیمگیری در شرایط اضطراری و تأمین امنیت جانی و روانی گردشگران دارد.
وی خاطرنشان کرد: در شرایط بحرانی، راهنمایان آموزشدیده میتوانند اقدامات اولیه تا زمان حضور نیروهای امدادی را انجام دهند و با مدیریت صحیح گروه، از بروز خسارتهای بیشتر جلوگیری کنند؛ موضوعی که اهمیت آموزشهای تخصصی را بیش از پیش نشان میدهد.
ضرورت نظارت بر فعالیتهای غیرمجاز در گردشگری
شاهخواجه با اشاره به این که افراد فاقد مجوز در بسیاری از موارد تحت پوشش بیمههای حرفهای نبوده و در صورت بروز حادثه نیز مسئولیتپذیری قانونی روشنی ندارند، گفت: استفاده از این افراد میتواند خسارتهای حقوقی، مالی و حتی امنیتی برای گردشگران و برگزارکنندگان سفر به همراه داشته باشد.
رئیس انجمن گردشگری یزد با تاکید بر این که فعالیت افراد غیرمجاز علاوه بر تهدید امنیت گردشگران، به اقتصاد رسمی گردشگری نیز آسیب وارد میکند، افزود: این اقدام باعث ایجاد رقابت ناسالم، کاهش فرصتهای شغلی راهنمایان آموزشدیده و تضعیف انگیزه برای طی کردن فرآیندهای قانونی دریافت مجوز میشود.
وی مطالبه کارت شناسایی معتبر صادر شده از سوی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی را حق هر گردشگر دانست و اظهار کرد: گردشگران باید پیش از آغاز سفر از معتبر بودن مجوز راهنمای خود اطمینان حاصل کنند، چراکه انتخاب راهنمای رسمی تنها انتخاب یک همراه سفر نیست، بلکه انتخاب امنیت، اصالت، کیفیت و آرامش بیشتر در تجربه سفر است.
شاهخواجه با اشاره به اینکه کیفیت راهنمایی گردشگری تأثیر مستقیمی بر میزان رضایت گردشگران دارد، گفت: هرچه اطلاعات ارائه شده مستندتر، روایتها دقیقتر و مدیریت سفر حرفهایتر باشد، احتمال بازگشت دوباره گردشگران و معرفی مقصد به دیگران نیز افزایش خواهد یافت که این موضوع در توسعه پایدار گردشگری استان نقش مهمی ایفا میکند.
رئیس انجمن حرفهای راهنمایان گردشگری یزد در پایان با تأکید بر ضرورت افزایش آگاهی عمومی و تشدید نظارت بر فعالیتهای غیرمجاز در حوزه راهنمایی گردشگری، خاطرنشان کرد: برخورد مستمر با متخلفان و حمایت از راهنمایان قانونمدار، در حقیقت حمایت از امنیت گردشگران، هویت فرهنگی یزد، حفاظت از میراث جهانی و اقتصاد سالم گردشگری استان است.