چمدان خبر- مرتضی یگانه : صبح که آفتاب از پشت بادگیرهای ریاب بالا میآید، نور بر دیوارهای خشتی مینشیند و کوچههای باریک روستا آرامآرام جان میگیرند. اینجا روستایی است در 3 کیلومتری گناباد که امروز با تکیه بر تاریخ، فرهنگ و مهماننوازی مردمش در مسیر معرفی بهعنوان یکی از روستاهای گردشگری جهان قرار گرفته است.
روایت ریاب در مسیر جهانی شدن
صبح زود، وقتی نور خورشید از پشت بادگیرهای خشتی بالا میآید، کوچههای باریک ریاب آرامآرام روشن میشوند. دیوارهای کاهگلی گرمای خورشید را جذب میکنند و سکوتی که بر روستا حاکم است تنها با صدای گامهای رهگذران یا عبور گاهبهگاه یک گردشگر شکسته میشود.
ریاب یکی از روستاهای تاریخی شهرستان گناباد در جنوب استان خراسان رضوی است؛ روستایی که با بافت خشتی، خانههای سنتی و بادگیرهای قدیمی خود، نمونهای از معماری سازگار با اقلیم کویری ایران به شمار میرود. کوچههای پیچدرپیچ، حیاطهای مرکزی و دیوارهای ضخیم خشتی نشان میدهد که این روستا چگونه طی قرنها با شرایط اقلیمی سخت سازگار شده است.
در سالهای اخیر، ریاب به تدریج به یکی از مقصدهای گردشگری جنوب خراسان تبدیل شده است. خانههایی که زمانی تنها محل زندگی ساکنان روستا بودند، اکنون در قالب اقامتگاههای بومگردی میزبان گردشگرانی شدهاند که برای تجربه زندگی در یک روستای تاریخی به این منطقه سفر میکنند.
رقابت جهانی روستاها
در جهان امروز، گردشگری روستایی به یکی از ابزارهای مهم توسعه پایدار تبدیل شده است. بسیاری از کشورها تلاش میکنند با حفظ بافت تاریخی و فرهنگی روستاها، آنها را به مقصدهای گردشگری تبدیل کنند.
سازمان جهانی گردشگری نیز در همین راستا برنامهای با عنوان بهترین روستاهای گردشگری جهان طراحی کرده است؛ برنامهای که هدف آن معرفی روستاهایی است که توانستهاند میان توسعه اقتصادی، حفظ میراث فرهنگی و پایداری محیطزیست تعادل ایجاد کنند.
روستای ریاب نیز در میان گزینههای معرفی ایران به این برنامه قرار گرفته و اکنون در فهرست هشت روستای برتر کشور برای معرفی به سازمان جهانی گردشگری حضور دارد. این جایگاه نشان میدهد که این روستا توانسته در شاخصهایی مانند حفاظت از میراث فرهنگی، مشارکت مردم محلی، توسعه اقتصاد گردشگری و مدیریت پایدار مقصد عملکرد قابل توجهی داشته باشد.
قرار گرفتن نام یک روستای کوچک کویری در چنین رقابتی، توجه بسیاری از فعالان گردشگری را به ظرفیتهای تاریخی و فرهنگی جنوب خراسان جلب کرده است.
اقتصاد گردشگری ریاب
در بسیاری از روستاهای ایران، کاهش جمعیت و مهاجرت به شهرها به یکی از چالشهای اصلی تبدیل شده است. اما در برخی مناطق، گردشگری توانسته فرصتی تازه برای اقتصاد محلی ایجاد کند.
در ریاب نیز طی سالهای گذشته شکلگیری اقامتگاههای بومگردی و حضور گردشگران داخلی و خارجی باعث شده بخشی از اقتصاد روستا به گردشگری وابسته شود. بسیاری از ساکنان روستا در فعالیتهایی مانند میزبانی گردشگران، تهیه غذاهای محلی، فروش صنایع دستی و راهنمایی گردشگران مشارکت دارند.
در حیاط خانههای خشتی که به اقامتگاه تبدیل شدهاند، گردشگران روی تختهای چوبی مینشینند و چای زغالی مینوشند. برخی از آنها برای دیدن کوچههای تاریخی آمدهاند و برخی دیگر برای تجربه سکوت کویر و شبهای پرستاره آن.
گردشگری در چنین فضایی تنها یک فعالیت اقتصادی نیست؛ بلکه راهی برای حفظ معماری سنتی و هویت فرهنگی روستا نیز به شمار میرود.
فرماندار گناباد: بدون همراهی مردم روستا، اقدامات دولتی نتیجه نداشت
ابوالفضل حکیمپور، فرماندار گناباد، درباره جایگاه این روستا در گردشگری کشور اظهار داشت: روستای ریاب در میان هشت روستای برتر گردشگری کشور قرار گرفته و در مسیر معرفی برای ثبت در برنامه بهترین روستاهای گردشگری سازمان جهانی گردشگری است.
وی با اشاره به برنامههای انجام شده برای حفظ بافت تاریخی این روستا میافزاید: برای حفاظت از بافت تاریخی ریاب در کنار توسعه گردشگری، طرحهای بهسازی و بازسازی در حال اجراست تا هم هویت تاریخی روستا حفظ شود و هم شرایط مناسب برای حضور گردشگران فراهم شود.
فرماندار گناباد همچنین به زیرساختهای گردشگری شهرستان اشاره کرد و گفت: گناباد دارای اقامتگاههای بومگردی فعال، مسیرهای ارتباطی مناسب و فرودگاه است و پروژه راهآهن نیز در حال اجراست که میتواند در آینده نقش مهمی در توسعه گردشگری منطقه داشته باشد.
حکیمپور تصریح کرد: مهمترین عامل موفقیت گردشگری در ریاب مشارکت مردم بوده است. بدون همراهی مردم روستا، اقدامات دولتی نمیتوانست به نتیجه برسد. حضور مردم در حفظ بافت تاریخی و استقبال از گردشگران نقش تعیینکنندهای در شکلگیری گردشگری ریاب داشته است.
پایداری اجتماعی و نقش مردم
در بسیاری از پروژههای گردشگری، اگر جامعه محلی در تصمیمگیریها نقش نداشته باشد، توسعه گردشگری به سرعت با چالش روبهرو میشود. اما در ریاب، مردم روستا از همان ابتدا بخشی از این روند بودهاند به شکلی که فعالیت های مردم در چشم مسئولان بسیار پررنگ دیده شده است.
بسیاری از خانوادههای روستا در فعالیتهای گردشگری مشارکت دارند؛ از میزبانی گردشگران گرفته تا فروش محصولات محلی و صنایع دستی. این مشارکت باعث شده گردشگری در ریاب تنها یک پروژه دولتی نباشد، بلکه به بخشی از زندگی روزمره مردم تبدیل شود.
مهماننوازی نیز یکی از ویژگیهایی است که گردشگران در سفر به این روستا تجربه میکنند. گفتوگو با میزبانان محلی، شنیدن روایتهای قدیمی و آشنایی با سبک زندگی سنتی از جمله تجربههایی است که برای بسیاری از مسافران جذابیت دارد.
معماری و محیط زیست ریاب
معماری ریاب روایتی از همزیستی انسان با کویر است. در این روستا، خانههای خشتی با دیوارهای قطور و بادگیرهای بلند به شکلی ساخته شدهاند که گویی با نفس کویر آشنا هستند؛ دیوارهایی که در روزهای داغ تابستان، خنکای دلپذیری را در دل خانه نگه میدارند و در شبهای سرد زمستان، گرمایی آرام و ماندگار را حفظ میکنند.
مصالحی که در ساخت این خانهها به کار رفته، همان چیزهایی است که از دل همین سرزمین به دست آمده؛ خشت، گل و خاکی که رنگش با زمین اطراف یکی است. به همین دلیل وقتی در کوچههای ریاب قدم میزنید، خانهها انگار بخشی از طبیعتاند؛ نه چیزی جدا از آن.
بادگیرهایی که بر بام خانهها ایستادهاند، همچنان مانند گذشته جریان هوا را در کوچهها و خانهها میگردانند و یادآور دانشی هستند که نسلهای پیشین برای زندگی در دل اقلیم سخت کویر به دست آورده بودند.
در سالهای اخیر تلاشهایی برای حفظ این بافت ارزشمند انجام شده است؛ تلاشی برای آنکه با افزایش حضور گردشگران، اصالت معماری ریاب آسیب نبیند و این کوچههای خشتی همچنان روایتگر تاریخ و شیوه زندگی مردمان کویر باقی بمانند.
رئیس اداره میراث فرهنگی گناباد: تعادل توسعه گردشگری و صیانت از هویت میراثی ریاب الویت اصلی است
حمیدرضا محمودی، رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گناباد، درباره روند توسعه گردشگری در این روستا اظهارداشت: برنامهریزی برای معرفی روستای ریاب به عنوان مقصد گردشگری از حدود دو دهه پیش آغاز شده و در نخستین گام این روستا به عنوان بافت باارزش روستایی ثبت شد.
وی افزود: یکی از اقدامات مهم در این مسیر راهاندازی نخستین اقامتگاه بومگردی شرق کشور در روستای ریاب بود که نقطه آغاز توسعه گردشگری در این منطقه محسوب میشود.
رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گناباد خاطرنشان کرد: بهسازی کوچهها و معابر روستا نیز در سالهای اخیر با همکاری نهادهای مختلف در دستور کار قرار گرفته است. با مشارکت بنیاد مسکن و دستگاههای اجرایی، طرحهایی برای ساماندهی و بهسازی مسیرهای رفتوآمد اجرا شده تا هم رفتوآمد ساکنان آسانتر شود و هم شرایط مناسبتری برای حضور گردشگران در روستا فراهم شود.
این اقدامات در کنار حفظ بافت تاریخی، با هدف ایجاد تعادل میان توسعه گردشگری و صیانت از هویت معماری و فرهنگی ریاب انجام شده است.
محمودی تاکید کرد: نقش مردم در حفظ معماری تاریخی بسیار مهم بوده است. معماری خشتی ریاب و مشارکت مردم در حفاظت از این بافت تاریخی از مهمترین عواملی است که باعث جذب گردشگران به این منطقه شده است.
توسعه گردشگری در ریاب
گردشگری در ریاب مسیری تدریجی و برنامهمند را طی کرده و بهصورت ناگهانی شکل نگرفته است. این روند در طول سالها و با مجموعهای از اقدامات کوچک اما مستمر شکل گرفته و به تدریج به جایگاه امروز خود رسیده است.
در سالهای ابتدایی، تنها تعداد محدودی گردشگر به این روستا سفر میکردند؛ اغلب افرادی که علاقهمند به کشف مقاصد کمتر شناختهشده بودند. اما با معرفی گستردهتر ریاب و فراهم شدن زیرساختهای اولیه، توجهها به این روستا بیشتر شد.
در سال ۱۳۹۵ و همزمان با گسترش اقامتگاههای بومگردی در سراسر کشور، خانواده علیپور در ریاب با اقدامی پیشگامانه، خانه تاریخی خود با قدمتی حدود ۲۵۰ سال را مرمت و به اقامتگاه بومگردی تبدیل کردند. به این ترتیب، نخستین اقامتگاه بومگردی استان خراسان رضوی در روستای ریاب راهاندازی شد؛ اقدامی که نقطه عطفی در روند توسعه گردشگری این روستا به شمار میآید.
پس از آن، با افزایش ظرفیت اقامتی و معرفی بیشتر منطقه، شمار بازدیدکنندگان رو به افزایش گذاشت. به مرور زمان، ریاب به یکی از مقصدهای مهم گردشگری در جنوب خراسان رضوی تبدیل شد؛ مقصدی که علاوه بر معماری تاریخی و بافت خشتی ارزشمند، به دلیل نزدیکی به جاذبههایی مانند قنات جهانی قصبه گناباد، مسجد جامع گناباد و کویرهای اطراف، مورد توجه گردشگران داخلی و حتی خارجی قرار گرفته است.
میراث فرهنگی و آیینها
یکی از مهمترین ویژگیهای روستای ریاب، حضور زنده آیینها و سنتهای فرهنگی در زندگی روزمره مردم آن است. در حالی که در بسیاری از روستاهای ایران با تغییر سبک زندگی و مهاجرت، برخی آیینهای کهن به تدریج کمرنگ یا فراموش شدهاند، در ریاب هنوز بخشی از این سنتها در میان مردم جریان دارد و به عنوان بخشی از هویت فرهنگی روستا حفظ شده است.
این آیینها اغلب ریشه در باورهای مذهبی، مناسبتهای اجتماعی و شیوههای قدیمی همبستگی میان مردم دارند. برگزاری مراسمهای جمعی، آیینهای مذهبی و برخی سنتهای محلی باعث شده پیوند میان نسلهای مختلف در این روستا همچنان حفظ شود و بسیاری از رسمهایی که از گذشته به یادگار ماندهاند، به نسلهای جوان منتقل شوند.
از جمله این آیینها میتوان به مراسم فریادخوانی اشاره کرد؛ آیینی که در منطقه گناباد رواج داشته و به عنوان یکی از میراثهای ناملموس فرهنگی ثبت ملی شده است. این مراسم که ریشه در سنتهای مذهبی و اجتماعی مردم منطقه دارد، در سالهای اخیر دوباره مورد توجه قرار گرفته و حتی برنامههایی برای برگزاری جشنوارهها و رویدادهای مرتبط با آن در گناباد و روستای ریاب در نظر گرفته شده است.
حضور چنین آیینهایی نه تنها برای مردم محلی اهمیت فرهنگی و هویتی دارد، بلکه برای گردشگران نیز جذابیت ویژهای ایجاد میکند. بسیاری از گردشگران علاقهمند هستند علاوه بر دیدن معماری تاریخی و بافت خشتی روستا، با سبک زندگی، سنتها و آیینهای مردم نیز آشنا شوند. همین موضوع باعث شده ریاب تنها به عنوان یک مقصد تاریخی شناخته نشود، بلکه به عنوان فضایی زنده از فرهنگ بومی و میراث ناملموس منطقه نیز مورد توجه قرار گیرد.
دهیار روستای ریاب: نقش مردم در شکلگیری گردشگری ریاب پررنگ بود
حامد غلامی ریابی، دهیار روستای ریاب، درباره روند توسعه گردشگری در این روستاعنوان کرد: روستای ریاب به عنوان یکی از هشت روستای برتر کشور برای معرفی به سازمان جهانی گردشگری انتخاب شده و در مسیر ثبت جهانی قرار گرفته است.
دهیار روستای ریاب نقش مردم را در این روند بسیار مهم دانست و افزود: مهمترین عامل موفقیت گردشگری در ریاب همراهی مردم روستا بوده است. فرهنگ مهماننوازی مردم باعث شده گردشگران تجربه خوبی از سفر به این منطقه داشته باشند.
وی خاطرنشان کرد: فعالیت گردشگری در این روستا حدود ۱۱ تا ۱۲ سال پیش و با راهاندازی نخستین اقامتگاه بومگردی آغاز شد. از آن زمان به بعد به تدریج تعداد گردشگران افزایش یافت و مردم نیز متوجه شدند که گردشگری میتواند فرصت اقتصادی جدیدی برای روستا ایجاد کند.
غلامی بیان داشت: با افزایش حضور گردشگران، نگاه مردم به ظرفیتهای روستا نیز تغییر کرد و بسیاری از ساکنان تلاش کردند با حفظ بافت تاریخی، فرهنگ محلی و شیوههای سنتی زندگی، زمینه جذب گردشگران بیشتری را فراهم کنند.
زیرساختهای گردشگری
گسترش گردشگری در یک روستا تنها به داشتن جاذبههای تاریخی محدود نمیشود، بلکه فراهم بودن زیرساختهای مناسب نیز در شکلگیری تجربه مطلوب برای گردشگران نقش مهمی ایفا میکند. دسترسی مناسب، امکانات اقامتی و خدمات شهری از جمله عواملی هستند که در توسعه گردشگری یک منطقه تأثیرگذارند.
در سالهای اخیر تلاشهایی برای بهبود زیرساختهای روستای ریاب انجام شده است. سنگفرش معابر، اصلاح شبکه برق، نصب تابلوهای راهنمای مسیر و ایجاد فضاهای عمومی از جمله اقداماتی است که برای آمادهسازی این روستا جهت پذیرش گردشگران انجام شده است.
وجود اقامتگاههای بومگردی نیز یکی از مهمترین زیرساختهای گردشگری در این روستا محسوب میشود. این اقامتگاهها علاوه بر فراهم کردن محل اقامت برای گردشگران، فرصتی برای آشنایی آنها با سبک زندگی سنتی مردم منطقه فراهم میکنند.
بهبود زیرساختها در کنار حفظ بافت تاریخی روستا، یکی از چالشهای مهم مدیریت گردشگری در چنین مناطقی است؛ زیرا هرگونه تغییر باید به گونهای انجام شود که هویت تاریخی روستا آسیب نبیند.
امنیت و تجربه سفر
یکی از عوامل مهم در انتخاب مقصد گردشگری، احساس امنیت و آرامش در طول سفر است. در ریاب، فضای آرام روستا و روابط اجتماعی میان ساکنان باعث شده گردشگران تجربهای متفاوت از سفر به مناطق روستایی داشته باشند.
کوچههای خلوت، خانههای خشتی و زندگی آرام روستایی فضایی ایجاد میکند که بسیاری از گردشگران آن را فرصتی برای فاصله گرفتن از شلوغی شهرها میدانند.
علاوه بر این، اقدامات انجام شده برای افزایش امنیت روستا مانند نصب دوربینهای نظارتی و ساماندهی معابر باعث شده گردشگران با اطمینان بیشتری به این منطقه سفر کنند.
مدیر بومگردی قوامیه: گردشگران این روستا را “یزد خراسان” نامیده اند
هادی علیپور، مدیر اقامتگاه بومگردی قوامیه، درباره آغاز فعالیت این اقامتگاه خاطرنشان کرد: این اقامتگاه در سال ۱۳۹۴ با همکاری اداره میراث فرهنگی در روستای ریاب راهاندازی شد و به عنوان نخستین بومگردی ثبتشده در استان خراسان رضوی شناخته میشود.
وی درباره قدمت بنای این اقامتگاه یادآور شد: بنای این مجموعه متعلق به دوره قاجار است و حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ سال قدمت دارد. در گذشته این ساختمان حتی به عنوان سرکنسولگری روسها مورد استفاده قرار میگرفت.
علیپور با بیان اینکه خانواده او از جمله خانوادههایی بودهاند که در توسعه گردشگری ریاب نقش داشتهاند گفت: راهاندازی این اقامتگاه باعث شد گردشگران بیشتری با این روستا آشنا شوند و به تدریج نام ریاب در میان مقصدهای گردشگری منطقه مطرح شود.
وی با اشاره به حضور گردشگران خارجی در سالهای پیش از شیوع کرونا خاطرنشان کرد: در برخی دورهها تورهای اروپایی به صورت ماهانه به این روستا سفر میکردند و در اقامتگاه قوامیه اقامت داشتند.
علیپور بیان داشت: بسیاری از گردشگران وقتی برای نخستین بار وارد ریاب میشوند، معماری آن را شبیه شهر یزد توصیف میکنند و به همین دلیل گاهی از این روستا با عنوان “یزد خراسان” یاد میشود.
مدیر بومگردی قوامیه با تاکید بر لزوم مدیریت منابع طبیعی در توسعه گردشگری عنوان کرد: با افزایش گردشگران باید به موضوعاتی مانند مدیریت منابع آب و پسماند توجه بیشتری شود، زیرا این منطقه با محدودیت منابع آبی مواجه است.
مشارکت مردمی
یکی از ویژگیهای مهم گردشگری در ریاب، مشارکت فعال مردم در شکلگیری و ادامه این روند است. تجربه بسیاری از مناطق نشان داده که پروژههای گردشگری بدون حضور و همراهی جامعه محلی دوام چندانی ندارند؛ اما در ریاب، ساکنان روستا از همان ابتدا نقش پررنگی در توسعه این فعالیتها داشتهاند.
برخی از خانوادهها با مرمت خانههای قدیمی خود، آنها را به اقامتگاههای بومگردی تبدیل کردهاند و برخی دیگر در زمینههایی مانند پخت غذاهای محلی، راهنمایی گردشگران یا عرضه محصولات و تولیدات بومی فعالیت میکنند. همین حضور و مشارکت مستقیم مردم باعث شده گردشگری در ریاب تنها به یک فعالیت اقتصادی محدود نشود، بلکه به بخشی از زندگی اجتماعی و روزمره روستا تبدیل شود.
از سوی دیگر، یکی از نکاتی که بسیاری از گردشگران در بدو ورود به ریاب متوجه آن میشوند، پاکیزگی و نظم کوچهها و معابر روستاست. این موضوع نیز تا حد زیادی حاصل همکاری و مسئولیتپذیری خود مردم است. ساکنان روستا تلاش میکنند محیط زندگی خود را تمیز و مرتب نگه دارند و همین توجه به نظافت و زیبایی روستا، نقش مهمی در ایجاد تجربهای خوشایند برای گردشگران داشته است.
حکمرانی محلی
مدیریت گردشگری در یک روستا فرآیندی چندوجهی است و بدون هماهنگی میان نهادهای مختلف به نتیجه مطلوب نمیرسد؛ از دهیاری و شورای اسلامی روستا گرفته تا اداره میراث فرهنگی و سایر دستگاههای اجرایی که هر کدام بخشی از مسئولیت را بر عهده دارند.
در ریاب نیز طی سالهای گذشته تلاش شده این همکاریها به شکلی منسجمتر شکل بگیرد تا توسعه گردشگری بر اساس برنامهریزی مشخص و نه بهصورت مقطعی پیش برود. رویکرد اصلی در این برنامهها، ایجاد تعادل میان توسعه زیرساختها و افزایش حضور گردشگران با حفظ بافت تاریخی، معماری خشتی و هویت فرهنگی روستا بوده است؛ تعادلی که اگر بهدرستی مدیریت نشود، میتواند به آسیبهای جبرانناپذیر منجر شود.
در این میان، حضور و نظر مردم در تصمیمگیریها اهمیت ویژهای داشته است. مشارکت ساکنان در اجرای طرحها، همراهی در بهسازی معابر، مرمت خانههای قدیمی و حتی نظارت اجتماعی بر حفظ اصالت روستا، از جمله عواملی است که باعث شده روند توسعه گردشگری در ریاب با همراهی جامعه محلی پیش برود و از پشتوانه مردمی برخوردار باشد.
پژوهشگر گردشگری: بخش زیادی از سفرهای داخلی در ایران بدون هدف مشخص است
رضا رضوانی، پژوهشگر پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی با بیان اینکه بسیاری از ظرفیتهای گردشگری در مناطق مختلف کشور هنوز به درستی معرفی نشدهاند گفت: بخش زیادی از سفرهای داخلی در ایران بدون هدف مشخص انجام میشود و بسیاری از مردم بدون شناخت جاذبهها از مسیرها عبور میکنند.
رضوانی عنوان کرد: حتی در استان خراسان نیز بسیاری از مردم با جاذبههای تاریخی مناطق مختلف آشنا نیستند. برای مثال بسیاری از ساکنان مشهد تاکنون از شهرهایی مانند گناباد، کاشمر، بردسکن یا کلات بازدید نکردهاند، در حالی که این مناطق ظرفیتهای گردشگری قابل توجهی دارند.
رضوانی نقش رسانهها را در معرفی این مناطق بسیاردانست و افزود: حضور رسانهها، بلاگرها و تولیدکنندگان محتوا در مقاصد کمتر شناختهشده میتواند نقش مهمی در معرفی این مناطق و افزایش سفر گردشگران داشته باشد.
وی همچنین به ظرفیتهای گردشگری گناباد اشاره کرد و عنوان کرد: قرار گرفتن این شهرستان در مسیر ترانزیتی سیستان و بلوچستان و بندر چابهار، فرصتی مهم برای جذب گردشگران عبوری ایجاد کرده است.
پژوهشگر گردشگری با تاکید بر اینکه که هنوز از ظرفیت ثبت جهانی قنات بلده گناباد بهطور کامل استفاده نشده است گفت: با وجود ثبت جهانی این قنات، بازاریابی و معرفی گردشگری آن چندان قوی نبوده و میتوان با برنامهریزی مناسب از این ظرفیت برای جذب گردشگران داخلی و خارجی بیشتر بهره برد.
فریادخوانی
در میان آیینهای فرهنگی منطقه، مراسمی با عنوان فریادخوانی از جمله سنتهایی است که در روستای ریاب برگزار میشود.
این آیین که در فهرست میراث ناملموس ملی نیز به ثبت رسیده، یکی از سنتهای قدیمی مردم منطقه به شمار میرود و در سالهای اخیر به شکل جشنواره برگزار میشود.
در این مراسم گروههایی از مناطق مختلف خراسان رضوی و خراسان جنوبی حضور پیدا میکنند و اجرای فریادخوانی به صورت رقابتی برگزار میشود.
برگزاری چنین آیینهایی علاوه بر حفظ میراث فرهنگی، میتواند به جذب گردشگران و معرفی فرهنگ محلی نیز کمک کند.
غذا و تجربه بومی
یکی از جذابیتهای سفر به مناطق روستایی، تجربه غذاهای محلی است. در اقامتگاههای بومگردی ریاب، گردشگران میتوانند غذاهایی را امتحان کنند که بر اساس دستورهای سنتی تهیه میشود.
استفاده از مواد اولیه محلی و روشهای پخت سنتی باعث شده این غذاها طعمی متفاوت داشته باشند.
در بسیاری از اقامتگاهها، گردشگران در حیاطهای سنتی روی تختهای چوبی مینشینند و در فضایی آرام غذا میخورند؛ تجربهای که برای بسیاری از آنها یادآور زندگی در گذشته است.
آمار و رقابت جهانی
برنامه «بهترین روستاهای گردشگری جهان» هر ساله روستاهایی را انتخاب میکند که توانستهاند در زمینه گردشگری پایدار عملکرد موفقی داشته باشند.
قرار گرفتن نام ریاب در میان گزینههای معرفی ایران به این برنامه نشان میدهد این روستا در شاخصهایی مانند حفظ میراث فرهنگی، توسعه اقتصادی پایدار، مشارکت اجتماعی و مدیریت مقصد توانسته توجه کارشناسان را جلب کند.
در صورتی که این روستا در فهرست نهایی این برنامه قرار گیرد، میتواند به یکی از مقصدهای مهم گردشگری در سطح بینالمللی تبدیل شود.
جمعبندی
ریاب امروز نمونهای از روستایی است که تلاش کرده میان گذشته و آینده تعادل برقرار کند. خانههای خشتی، بادگیرهای قدیمی، آیینهای فرهنگی و مهماننوازی مردم در کنار اقامتگاههای بومگردی و برنامههای توسعه گردشگری، تصویری متفاوت از یک روستای کویری ارائه میدهد.
مسافری که در کوچههای این روستا قدم میزند، تنها با یک مقصد گردشگری روبهرو نیست؛ بلکه با روایتی از زندگی در دل کویر مواجه میشود.
روایتی که شاید بهترین توصیف آن همان جملهای باشد که این روزها در میان مردم منطقه شنیده میشود:
کویر پایان زندگی نیست.
تصویر: عماد جوینده