روستای «گیسوم» در شهرستان تالش با برخورداری از ظرفیتهای بینظیر طبیعی، اقتصادی و زیستمحیطی، در مسیر ثبت به عنوان بهترین روستای جهانی گردشگری در سال ۲۰۲۶ قرار گرفته است.
استان گیلان بر فراز نقشه رنگارنگ ایران، همانند نگینی بر رکاب انگشتری است که رنگینکمانی از نعمتهای خدادادی چون کوه، جنگل، دریا و دشت را در دل خود جای داده است.
از هر گوشه این دیار که قدم برمیداری، چشماندازی بینظیر و متفاوت پیش رویت گشوده میشود. از شمال تا جنوب خزر، تکههای سرسبزی را میبینی که در قالب روستاهای کوچک و بزرگ در کنار یکدیگر، گیلان عزیز را دربرگرفتهاند؛ به حدی که مرز مشخصی میان طبیعت و زیستگاه آدمی نمیتوان یافت.
اگر گذارمان از رشت به سمت غرب گیلان بیفتد، پس از طی حدود یک ساعت و نیم رانندگی در جادهای پرپیچ و خم اما چشمنواز، به روستایی میرسیم به نام «گیسوم». روستایی که این روزها نامش بر سر زبانها افتاده است؛ نه فقط در گیلان یا ایران، بلکه در محافل بینالمللی.
اما رمز موفقیت گیسوم در عرصه بینالمللی چه بود؟
سازمان جهانی گردشگری ملل متحد (UNWTO) برای معرفی «بهترین روستاهای گردشگری جهان» مجموعهای از شاخصها و معیارهای مشخص تعریف کرده است؛ شاخصهایی که نه تنها ابزار ارزیابی روستاها در سطح جهانی هستند، بلکه در واقع چارچوبی برای توسعه پایدار مقاصد گردشگری محسوب میشوند.
از مهمترین این شاخصها میتوان به وجود نظام مدیریتی پایدار و حکمرانی منسجم در مقصد، حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی، مشارکت واقعی جامعه محلی در تصمیمگیریها، توسعه اقتصاد محلی از طریق گردشگری، استفاده از نوآوری و فناوری در مدیریت خدمات گردشگری، حفاظت از محیط زیست، توجه به برابری جنسیتی و توانمندسازی گروههای محلی و در نهایت مدیریت ظرفیتپذیری گردشگران اشاره کرد.
گیسوم (Gisoum)، این روستای هزاررنگ تالش، توانسته است با تکیه بر همان ظرفیتهای منحصربهفرد خود، در تمامی این شاخصها نمره قبولی بگیرد. آنچه گیسوم را از بسیاری از مناطق مشابه متمایز میکند، نه فقط طبیعت بکر و چشمنوازش، بلکه نگاه هوشمندانه به مقوله «پایداری» است.
گیسوم؛ زیستبومی با ۵۰ گونه پرنده نادر و اسب اصیل کاسپین
در کنار شاخصهای اقتصادی، معیارهای زیست محیطی نیز سهم بسزایی در موفقیت جهانی گیسوم داشته است. این منطقه به عنوان نوار سبز کریدور مهاجرتی پرندگان غرب دریای خزر، زیستگاه حدود ۵۰ گونه پرنده است. گونهای دارکوب در این روستا زندگی میکند که در هیچکجای دنیا یافت نمیشود. گیلانشاه، گیلار (اردک بومی)، قرقاول تالشی و ابیا از جمله پرندگانی هستند که این منطقه را به بهشتی برای پرندهنگران تبدیل کردهاند.
علاوه بر پرندگان، گیسوم زیستبوم گونهای از اسب اصیل ایرانی به نام «اسب کاسپین خزر» است. اسبی که پشتوانهای به قدمت سرزمین ایران دارد و در باورهای محلی، از کشتی نوح پیامبر پا به زمین گذاشته است.
گیسوم در مسیر ثبت جهانی «روستای برتر گردشگری»
برنامه جهانی «روستاهای برتر گردشگری» بهعنوان یکی از ابتکارات شاخص سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) شکل گرفته است؛ این برنامه با هدف تقویت پیوند میان توسعه محلی، حفاظت از میراث فرهنگی و پایداری زیستمحیطی طراحی شده است. در این چارچوب، روستاهایی از سراسر جهان انتخاب میشوند که با تکیه بر هویت بومی خود، به الگویی برای همزیستی انسان، فرهنگ و طبیعت تبدیل شدهاند.
در همین حال، روستای زیبای گیسوم از میان حدود سه هزار روستای استان گیلان، به عنوان نامزد ثبت روستای برتر جهانی گردشگری انتخاب شده است. مسئولان استانی بهویژه در حوزه میراث فرهنگی، گردشگری گیلان و فعالان محیط زیست، ابراز امیدواری کردهاند که این روستا به ثبت جهانی «روستای برتر گردشگری» دست یابد.