دبیر کمیته پیگیری خانههای تاریخی تهران اعلام کرد: براساس آخرین پایشها، شمار آثار تاریخی و واجد ارزش، که در حملههای هوایی به تهران تخریب شده و یا آسیب دیدهاند، به ۷۷ اثر رسید.
به گزارش چمدان خبر، سجاد عسگری، گفت: بر پایه آخرین پایشهای کمیته پیگیری خانههای تاریخی تهران تا تاریخ ۱۸ فروردین ۱۴۰۵، مجموع آثار تاریخی آسیبدیده یا تخریبشده در پی حملات هوایی اخیر به پایتخت به ۷۷ اثر رسیده است. این آمار شامل بناهای شاخص متعلق به دورههای قاجار، پهلوی و معاصر است که در سطح شهر تهران پراکندهاند. به گفته سجاد عسگری، به دلیل محدودیتهای موجود، بررسی همهٔ بناها بهطور کامل انجام نشده اما براساس شعاع تخریب، احتمال آسیب برای تمامی آنها در نظر گرفته شده است.
وی افزود: در گروه آثار تازه ثبتشده در این فهرست، چند مجموعه مهم فرهنگی و اداری قرار دارند؛ از جمله موزه مقدم، ساختمان وزارت دارایی، کارخانه چیتسازی ری و موزه شهدا. همچنین مسجد جامع نارمک (اثر استاد حسین لرزاده)، یک بنای معاصر در خیابان بزرگمهر، مسجد دانشگاه صنعتی شریف و بازارچه سیداسماعیل (دوره قاجار) بهعنوان موارد جدید شناسایی شدهاند. این افزودهها نشان میدهد موج آسیبها گسترهای فراتر از محدوده مرکزی شهر داشته است.
عسگری ادامه داد: پیش از این نیز مجموعه گستردهای از بناهای ارزشمند در فهرست آثار آسیبدیده قرار گرفته بودند. این موارد شامل خانه دَوَلو، موزه آبگینه، موزه صنعت برق، سینما شکوفه و چند مرکز فرهنگی و موزهای دیگر است. در میان بناهای شاخص حکومتی و تاریخی نیز نام کاخ جهانی گلستان، کاخ مرمر، کاخ سعدآباد، برج آزادی و تعدادی ساختمانهای دولتی و نظامی قدیمی دیده میشود که هر کدام بخشی از حافظه تاریخی تهران را شکل میدهند.
دبیر کمیته پیگیری خانههای تاریخی تهران بیان داشت: در حوزه فضاهای شهری و سازههای تاریخی وابسته، آسیب به میدان شهدا، میدان بهارستان، جدارههای ارگ تاریخی تهران و بخشهایی از بافت بازار قدیمی تأیید شده است. همچنین گزارشهایی از آسیبدیدگی در فرودگاه مهرآباد و برخی مجموعههای وابسته به آن منتشر شده است. این بخشها به دلیل اهمیت زیرساختی و قدمت معماری، همواره در زمره داراییهای مهم شهری شناخته میشوند.
وی عنوان کرد: در گروه بناهای مذهبی و فرهنگی نیز چند مرکز مهم در تیررس قرار داشتهاند. براساس ارزیابیهای انجامشده، کلیسای ارتدوکس نیکولای، کلیسای مریم مقدس، کنیسه رفیعنیا و تعدادی مسجد تاریخی دیگر دچار آسیبهای سازهای یا ظاهری شدهاند. این آثار که بخشی از تنوع فرهنگی و دینی تهران امروز را نمایش میدهند، نیازمند بررسی تخصصی و اقدامات حفاظتی فوری هستند.
علاوه بر موارد قطعی، برخی مجموعههای گستردهتر مانند نوروزآباد و فرحآباد نیز به دلیل قرار گرفتن در محدوده اثرگذاری انفجارها، در معرض خطر جدی ارزیابی شدهاند. کارشناسان تأکید دارند که نبود دسترسی کامل، فرآیند پایش دقیق را دشوار کرده، اما با توجه به حجم خسارتها، حفاظت اضطراری و سندبرداری میدانی باید هرچه سریعتر آغاز شود تا از افزایش تخریبها و از دست رفتن بخش بیشتری از میراث تاریخی تهران جلوگیری شود.