وضعیت راهنمایان گردشگری در ایران با وجود معرفی گردشگری بهعنوان یکی از پیشرانهای اقتصاد غیرنفتی، با چالش جدی بیکاری، کاهش فعالیت حرفهای و مهاجرت نیروهای متخصص روبهرو شده است.
به گزارش چمدان خبر به نقل از ایلنا؛ بر اساس آمارهای صنفی حدود ۱۴ هزار راهنمای گردشگری دارای کارت فعالیت در کشور وجود دارد، اما تعداد فعالان واقعی این بازار بسیار کمتر است. آمارها نشان میدهد از میان این تعداد، تنها حدود ۴ هزار نفر کارت خود را تمدید کردهاند و از این جمع نیز نزدیک به هزار نفر بهصورت مستمر فعالیت میکنند؛ تفاوتی جدی میان ظرفیت اسمی و واقعیت میدان کار که نشاندهنده رکود عمیق در این حرفه است.
محسن حاجیسعید، رئیس سابق جامعه راهنمایان گردشگری ایران، با تشریح این وضعیت گفت: هزاران راهنمای آموزشدیده داریم اما بخش بزرگی از آنها عملاً بیکار هستند. بیکاری در این حوزه تنها از دست رفتن یک شغل نیست، بلکه به معنای خروج سرمایه انسانی از صنعت گردشگری است. او برآورد کرد که بیکاری سالانه راهنمایان گردشگری حدود ۲ همت خسارت اقتصادی به همراه دارد.
وی با اشاره به تبعات طولانی شدن رکود افزود: در سالهای اخیر مجموعهای از بحرانها از جمله کرونا، کاهش ورود گردشگران خارجی و نوسانات اقتصادی باعث شده بسیاری از راهنمایان یا به مشاغل دیگر روی بیاورند یا مهاجرت کنند. وقتی بحران ادامهدار باشد، نیروی متخصص نمیتواند منتظر بماند و ناچار مسیر شغلی خود را تغییر میدهد.
این فعال حوزه گردشگری تأکید کرد: راهنمای گردشگری «سفیر فرهنگی» کشور است و نقش او در زنجیره تجربه سفر بسیار کلیدی محسوب میشود. به گفته او، اگر این حلقه تضعیف شود حتی بهترین زیرساختهای فیزیکی نیز نمیتوانند تصویر مطلوبی از مقصد ارائه دهند.
حاجیسعید همچنین به ضعف ساختار اشتغال در این حوزه اشاره کرد و گفت: فعالیت راهنمایان عمدتاً پروژهای و وابسته به برگزاری تور است و نبود قرارداد پایدار، بیمه بیکاری کارآمد و حمایت هدفمند، این قشر را در برابر شوکهای اقتصادی آسیبپذیر کرده است. او هشدار داد در صورت افزایش گردشگر در سالهای آینده، کشور با کمبود نیروی متخصص مواجه خواهد شد؛ زیرا بازتولید سرمایه انسانی از دسترفته زمانبر و پرهزینه است.
به گفته وی، در بسیاری از کشورها هنگام بروز بحران بستههای حمایتی ویژه برای فعالان گردشگری تعریف میشود، اما در ایران حمایتها محدود و مقطعی است.
وی تأکید کرد: گردشگری بدون نیروی انسانی حرفهای قابل توسعه نیست و راهنمایان ستونهای پنهان این صنعت محسوب میشوند.
این کارشناس همچنین با اشاره به اهمیت جذب گردشگر خارجی گفت: اصل سیاستگذاری باید بر تسهیل ورود گردشگر، بهبود تصویر بینالمللی کشور و ایجاد زیرساختهای حمایتی متمرکز باشد؛ زیرا رونق بازار گردشگری بهصورت مستقیم به احیای بازار کار راهنمایان نیز منجر میشود.
حاجیسعید در پایان تأکید کرد: بیتوجهی به وضعیت این قشر میتواند به تضعیف جایگاه رقابتی ایران در منطقه بینجامد و بازگشت به شرایط مطلوب، مستلزم برنامهریزی ساختاری و حمایت پایدار از سرمایه انسانی گردشگری است.