صنعت گردشگری کشور با چالشهای ساختاری و سیاستی فزایندهای روبرو شده به طوری که فعالان این بخش از خسارت ۱۷ هزار میلیارد تومانی در بخش اشغال ظرفیت هتلها در دو ماه اخیر خبر میدهند. این بحران اقتصادی با حذف مشوقهای انرژی و بحث پیرامون وضع عوارض پنج یورویی بر گردشگران خارجی تشدید شده است.
فعالان بخش خصوصی گردشگری بر ضرورت توقف سیاستهای انقباضی که باعث رکود عمیقتر در بخشهای مختلف این صنعت شده تاکید کردند و خواستار تغییر رویکرد دولت از ارائه تسهیلات مالی به بستههای حمایتی غیرنقدی شدند تا مسیر رقابتپذیری در حوزه صادرات غیرنفتی تسهیل شود.
در این گزارش درباره چالشهای موجود و راههای برون رفت از آن با برخی از فعالان این صنعت به گفت و گو نشستهایم.
خسارت ۱۷ همتی هتلداران
نائب رئیس هتلداران کشور گفت: هتلداران در ۲ ماه گذشته در بخش اتاقهای از دسترفته ۱۷ همت خسارت دیدند و در همین راستا باید مشوقهای انرژی نظیر محاسبه تعرفه گاز براساس گاز خدماتی برای هتلداران حذف کرد. شرکت آب و فاضلاب نیز به دلیل آلایندگی آب هتلها را قطع می کند چه استدلالی در این زمینه وجود دارد.
صفا کاظمیوفا با بیان اینکه اجماع عمومی در بین متولیان گردشگری وجود ندارد و هر کس برای این حوزه تصمیم میگیرد، افزود: اگر درد را درمان نمیکنند حداقل به دردهای ما اضافه نکنند و اجازه دهند بخش گردشگری آرامش نسبی داشته باشد.
کاظمیوفا تاکید کرد: تورگردانان توان مالی برای تبلیغات گردشگری ایران را ندارد و فقط میتوانند برای تور حود تبلیغ کنند. متولیان گردشگری باید جاذبههای ایران را به دنیا معرفی کنند.
انتقاد به مصوبه دریافت عوارض ۵ یورو از گردشگران خارجی
رئیس هیاتمدیره جامعه تورگردانان ایران نیز با انتقاد از مصوبه دریافت عوارض پنج یورو از گردشگران خارجی گفت: در حالی که سایر کشورها مشوق سفر ارائه میکنند، چگونه باید از گردشگر خارجی این مبلغ را دریافت کرد.
اکبر غمخوار سرنوشت سهم ۳۰ درصد صنعت گردشگری از عوارض خروج از کشور را مبهم دانست و از عملکرد فراکسیون گردشگری مجلس گلایه کرد در عین حال ابراز امیدواری کرد که صلح برقرار شود تا بهار خوبی پیشروی گردشگری باشد و مشکلاتی مانند هشدارهای سفر (Don’t Travel) در سفارتخانههای خارجی، بهویژه در کشورهای دوست برطرف شود.
وی خاطرنشان کرد: گردشگر برای لذت، امنیت و قیمت مناسب سفر میکند. هرچند ایران بهدلیل افزایش نرخ دلار ارزانترین مقصد جهان محسوب میشود و جاذبههای فراوانی دارد اما احساس امنیت در ذهن گردشگر خارجی شکل نگرفته و این مساله در اختیار بخش خصوصی نیست و نیازمند تصمیمات کلان در سطح کشور است.
جریمههای بیمهای بدون توجه به فعال نبودن شرکتها
رئیس هیاتمدیره جامعه تورگردانان ایران نیز اذعان داشت: ۹۰ درصد دفاتر خدمات مسافرتی فعال در حوزه تورهای ورودی، خروجی و داخلی دچار خسارات جدی شدهاند؛ چون قدرت خرید مردم کاهش یافته، حالوهوای سفر وجود ندارد و حتی تبلیغ سفر در فضای مجازی با واکنش منفی روبهرو میشود.
غمخوار با انتقاد از نبود حمایتهای کافی از صنعت گردشگری ایران در مواقع بحران گفت: دولت برای برخی از صنایع بستههای حمایتی و معافیتهایی در نظر گرفته اما حتی در مواقع بحران از فعالان این صنعت حمایت نمیکند. جریمههای بیمهای نیز بدون توجه به نبود فعالیت شرکتها اعمال میشود.
وی ضعف اینترنت و محدودیت دسترسی به پلتفرمهای بینالمللی مانند رزرو هتل را از دیگر مشکلات این صنعت عنوان کرد و یادآور شد: فشارهای مالیاتی و بیمهای موجب تعطیلی دفاتر و درخواست تعلیق داوطلبانه شده است. باید برای شکنندهترین صنعت در مسائل سیاسی بسته حمایتی ویژه طراحی شود.
ضرورت ایجاد کارگروه گردشگری تجاری
همچنین شهاب علیعرب، نائب رئیس کمیسیون گردشکری اتاق بازرگانی ایران گفت: مهمترین مساله در گردشگری ایجاد کارگروه تجاری است. گردشگری را باید صادراتی دید چون گردشگری تفریحی در زمان بحران حذف میشود اما گردشگری تجاری اینگونه نیست.
متولیان گردشگری باید تسهیلگر امور باشند
تورگردان پیشکسوت و رئیس سابق کانون راهنمایان گردشگری با انتقاد از عملکرد معاونت گردشگری گفت: متولیان این صنعت باید تسهیلگر امور باشد اما آییننامههای جدید به معضل تبدیل شده است. سیاستگذاریها بهجای حل مشکل، اغلب به تحمیل برخی دیدگاهها بر بخش خصوصی منجر شده است.
علی صدرنیا تصریح کرد: تورگردانان مادر گردشگری ایران هستند و در ۳۰ سال گذشته با چنگ و دندان گردشگر به کشور آوردهاند، بدون آنکه حمایتی دریافت کنند. انتظار اینکه خودشان برای کل کشور تبلیغ کنند، گردشگر بیاورند و سپس مالیات بیشتری بپردازند، رویکرد درستی نیست.
مخالفت بخش خصوصی با عوارض ۵ یورویی گردشگران
رئیس کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی ایران در گفت و گو با خبرنگار ایرنا، با انتقاد از مجلس شورای اسلامی برای مصوبه عوارض ۵ یورویی از گردشگران خارجی، گفت: بخش خصوصی با این مصوبه مخالف است.
سیدمصطفی موسوی افزود: گردشگران سفرای کشورها هستند و در بخشهای مختلف میتوانند برای کشور تبلیغ کنند. همچنین باید هدایایی هم برای گردشگران در نظر گیرد نه اینکه با اخذ عوارض این صنعت را به رکود بکشاند.
بستههای حمایتی غیرنقدی جایگزین تسهیلات شود
رئیس کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی ایران گفت: تجربه نشان داده که بستههای حمایتی مالی که معمولاً توسط دولت تعریف میشود به دلیل مشکلات اجرایی و عدم هماهنگی بیندستگاهی مانند تعامل با بانک مرکزی یا سازمان برنامه و بودجه و نیز اولویت پایینتر قرار گرفتن گردشگری در سبد حمایتی، عملاً برای بخش خصوصی قابل استفاده نیست.
موسوی تصریح کرد: پیشنهاد میدهم حمایتها را از تسهیلات مالی به اقدامات کاهشدهنده هزینههای جاری تغییر دهند. به عنوان نمونه بیمه، مالیات و هزینههای انرژی را امحال کند یعنی دولت آن را بپردازد و بعد به صورت اقساط بدون سود از بدهکاران دریافت کند.
تاثیر حذف یارانههای انرژی بر قیمت سفر
وی درباره حذف یارانههای انرژی نیز گفت: برداشتن یارانههای انرژی به ویژه تعرفههای ترجیحی انرژی مانند گاز برای بخش گردشگری که پس از تکنرخی شدن تعرفهها اعمال شد، هزینههای عملیاتی هتلها و مراکز اقامتی را به شدت افزایش داده است. این افزایش هزینه در نهایت به افزایش نرخ تمامشده خدمات برای مسافر منجر میشود و این امر رقابتپذیری صنعت را تضعیف میکند.
تکمیل ساختار حمایتی اتاق؛ نقش محوری فدراسیون
رئیس کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی ایران به ساختار نهادی در اتاق بازرگانی اشاره کرد و توضیح داد: فدراسیون به عنوان نهادی بالادستی، از انجمنهای تخصصی تشکیل شده است. این انجمنها که اعضای آن واحدهای کسبوکار حاضر در اصناف مختلف هستند، طبق ماده پنج قانون بهبود محیط کسبوکار شکل میگیرند و عضویت در آنها منوط به عضویت در اتاق بازرگانی نیست.
موسوی افزود: نقش اصلی فدراسیون، ایجاد وحدت رویه و ارائه یک صدای واحد از سوی بخش خصوصی در تصمیمگیریهای کلان اقتصادی است. در جایی که یک تصمیم ممکن است منافع برخی کسبوکارها را به خطر اندازد، فدراسیون با اجماع اعضا، با کمترین آسیب، موضع واحدی را نمایندگی میکند./ایرنا